Alzheimer Belirtileri, Görülme Sıklığı ve Öneriler

0
71
unutkanlık, adam, hafıza, alzheimer
Alzheimer ve unutkanlık

Nedir

Alzheimer protein birikimine ve küçülmeye (atrofi) sebep olan, hafif seyredip zaman içinde ağır bir tabloya dönüşen, başlıca belirtisi bunama olan ve bilişsel özelliklerin zaman içinde yitirilmesine yol açan ciddi bir beyinsel (nörolojik) ve psikolojik hastalıktır. İlk defa 25 Kasım 1901 yılında  psikiyatr doktor Alois Alzheimer’ın hastasında saptanmış ve aynı ismiyle tanınmıştır.

Görülme sıklığı

Küresel çapta 50 milyon civarı kişinin ya Alzheimer ya da onunla alakalı bir bunama türüne sahip olduğu biliniyor. Her sene 10 milyon yeni patolojik vakayla karşılaşıldığı hesaba katılırsa ve dünya nüfusunun 7.53 milyar olduğu düşünülürse, ortalama olarak genel popülasyonda 1370 kişide 1 rastlanıldığı söylenebilir.

Belirtiler

Alzheimer belirtileri geniş bir yelpazeye sahiptir.

  • Gündelik işlerini yapmakta zorluk ve aksama
  • Hafıza kaybı
  • Muhakemede zayıflama
  • Öğrenim güçlüğü başlangıcı
  • Yer ve mekan algısında değişmenin eşlik ettiği gerileme
  • İçgüdüsel saldırganlık artışı
  • Gittiği yerleri unutmak
  • Sanrılar ve kuruntular
  • Yürümede bozukluk veya güçlük
  • Kişileri karıştırmak ve çok yönlü hafıza kaybı

Alzheimer aşamaları ve aşamalara göre belirtileri

Alzheimer hastalığının belirtileri 3 aşamada değerlendirilir. Belirtiler ilk aşamalarda daha hafifken, hastalık ilerledikçe belirtiler de ciddileşir.

Erken evre belirtileri

Erken evrelerde, Alzheimer hastalığında öne çıkan sorun hafıza kayıplarıdır. Erken dönemde Alzheimer hastalığı olan bir kişide aşağıdaki davranışlar görülebilir:

  • son konuşmaları veya olayları unutmak
  • eşyaları yanlış yerlere koymak
  • yerlerin ve eşyaların adını unutmak
  • konuşmada doğru kelimeyi bulamamak
  • tekrar tekrar aynı soruyu sormak
  • karar vermekte zorlanmak
  • anksiyete ve ajitasyon
  • konfüzyon ve duygudurumu değişiklikleri

Orta evre belirtileri

Alzheimer hastalığı ilerledikçe hafıza sorunları daha da kötüleşir. Bu rahatsızlıktan muzdarip bir kişi, tanıdığı kişilerin, aile bireylerinin ve arkadaşlarının adlarını unutabilir.  Bunlara ek olarak aşağıdaki belirtiler de görülebilir:

  • kafa karışıklık (konfüzyon)
  • dolaşırken kaybolmak veya günün hangi saatinde olduğunu karıştırmak (yönelim bozukluğu)
  • obsesif, tekrarlayan veya dürtüsel davranışlar sergilemek
  • sanrılar (gerçek olmayan şeylere inanmak)
  • bakıcı veya aile üyeleri hakkında paranoyak düşüncelere sahip olmak ve genel olarak şüpheci olmak
  • konuşma veya dil ile ilgili sorunlar (afazi)
  • uyku bozuklukları
  • ruh hali değişiklikleri artar
  • depresyon ve anksiyete seviyeleri artar
  • mesafeleri anlamak için mekan algısı bozulur
  • başkalarının görmediği ve duymadığı şeyler algılanır (halüsinasyonlar görülür)
  • vasküler demans belirtileri görülebilir

Bu aşamadaki Alzheimer hastasında genellikle günlük yaşamda onlara yardımcı olmak için desteğe ihtiyacı vardır. Örneğin yemek yeme, yıkanma, giyinme ve tuvaleti kullanma konusunda kişi yardıma gereksinim duyabilir.

Son evre belirtileri

Alzheimer hastalığının son evresinde belirtiler daha da ciddileşmiştir. Halüsinasyonlar ve sanrılar artık neredeyse sürekli görülmektedir. Bu evrede hasta, etrafındakilere saldırgan, talepkar ve şüpheci olabilir. Son evrede görülen belirtiler şunlardır:

  • yeme ve yutma güçlüğü (disfaji)
  • yardım olmadan yerini değiştirme ve dolaşmada zorlanma 
  • kilo kaybı 
  • idrar kaçırma veya dışkı kaçırma (inkontinansı)
  • kademeli konuşma kaybı
  • kısa ve uzun süreli hafızada ciddi sorunlar

Nedenleri

Alzheimer hastalığına hangi süreçlerin neden olduğu tam olarak bilinememektedir. Sonradan mı geliştiği yoksa doğuştan mı olduğu konusundaki bulanıklık sürmektedir. Buna rağmen yaşlanmayla bir ilişkisi olduğu açıktır. Beyindeki bazı nöronal sistemlerin değişimi, beyin anatomisinde küçülme (atrofi) gibi olaylar izlenebilmektedir. Buna rağmen yaşlılık, kafa bölgesine alınan darbeler ve travmalar, nikotin kullanımı, hareketsiz bir yaşam, sağlıksız yahut dengesiz beslenme hastalığın ayyuka çıkmasında rol oynayabilir.

Teşhis

Iq testi, eq testi gibi mantık-biliş testlerinin uygulanması, gündelik aktivitelerin yerine getirip getirilmediğinin öğrenilmesi, beyin için MR görüntülerinin incelenmesi gibi yöntemler hastalığın teşhisinde başı çeker. Bunun dışında şikayetlerin ciddiyetinin masaya yatırılması hayati önem taşır. Kişinin günlük yaşamda, uyumada, sosyal yaşama ayak uydurmada alzheimer ile ilişkilendirilebilecek belirtilerinin olup olmadığı bilinmelidir. Kişinin mümkünse çevresi ve ailesiyle mülakat gerçekleştirilmesi önemlidir.


Benzer Yazılar:


Tedavi

Bilinen kesin bir tedavisi yoktur. Nootropil adında bazı ilaçlar beyin damarlarındaki kan akışına yardımcı olarak dolaylı bir şekilde etki edebilir. Bunama durumunun getirdiklerine karşı etkide bulunabilen bazı antipsikotikler ve duygu durum düzenleyiciler hastalıkta şikayetlerin azalması için verilebilir. Ancak kesin sonuç getiren bir tedavisi günümüzde bulunmamaktadır.

Tavsiyeler

Alzheimer hastalığının hafızada çoğunlukla tahrip ettiği hafıza türünün dilsel hafıza olduğu biliniyor. Bu bakımdan yeni bir dil öğrenmek, dilde farklı bağlantılar kurulmasına ve bu da zihinsel bir bağışıklık kazanılmasını sağlayabilir.

Bunun yanı sıra bakım hizmetlerinden faydalanmak suretiyle hastanın gözetim altında tutulması, sudoku ya da bulmaca gibi zihni zorlayan faaliyetlere yönlendirilmesi yararlı olabilir. Ayrıca multivitamin ve omega 3 kullanımı olumlu katkıda bulunabilir.

Buna ek olarak son araştırmaların gösterdiğine göre stres ve alzheimer arasında sıkı bir bağlantı olduğudur. Bu bakımdan stresten kaçınmak da yerinde bir tedbir olacaktır.

Alzheimer hastalığını önlemek

Kalp damar hastalıkları, Alzheimer hastalığı ve vasküler demans riskinin artmasıyla ilişkili bulunmuştur. Kalp damar hastalıkları riskinizi azaltarak, felç, kalp krizi ve Alzheimer hastalığı gibi demans kapsamındaki hastalıkların riskini de azaltabilirsiniz. Bunun için sigarayı bırakın; alkolü azaltın, günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve yiyin; haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aerobik egzersiz yapın; kan şekerinizi dengede tutun; şeker hastalığınız var ise tedavi olun.

Alzheimer riskini arttırma ihtimali olan diğer faktörler şunlardır:

  • işitme kaybı
  • tedavi edilmemiş depresyon (bu aynı zamanda demans belirtisi de olabilir)
  • yalnızlık veya sosyal içe çekilme
  • hareketsiz bir yaşam tarzı

Bu risk faktörlerini azaltmak için zihinsel ve sosyal olarak aktif kalabilirsiniz. Ayrıca depresyon tedavisi görebilir ve sosyal hayatta aktif olabilirsiniz. Alzheimer hastalığı ve diğer demans türleri riskinizi azaltmak için uygulayabileceğiniz diğer yöntemler şunlardır:

  • okumak
  • yabancı dil öğrenmek
  • müzik enstrümanlarını çalmak
  • spor yapmak
  • yeni aktiviteler ile meşgul olmak ve hobiler edinmek
  • aktif bir sosyal yaşam sürdürmek
  • zihinsel olarak aktif olmanızı sağlayacak oyunlar oynamak

Kaynakça

1- Alzheimer Hastalığı

2- Alzheimer’s

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin