Aşırı Tüylenme (Hirsutizm) Nedir? – Hirsutizmin Nedenleri, Belirtileri, Teşhisi ve Tedavisi

0
185
Kadınlarda aşırı tüylenme
Tarihten hirsutizm örneği, Annie Jones. Resim kaynağı: Wikipedia

Hirsutizm nedir?

Hirsutizm, kadınların yüzlerinde, boynunda, göğüs ve karın kısmında, alt sırtında, kalçalarında veya uyluklarında koyu renkli ve kalın tüylerin çıkması sorunudur. ‘’Kadınlarda aşırı kıllanma veya tüylenme’’ olarak bilinen bu durum, her yaştan kadında görülen yaygın bir sorundur. Kadınların yaklaşık % 5-10’unda ortaya çıkan bu sorunun nedeni esas olarak yumurtalıklarda veya adrenal bezde ortaya çıkan hiperandrojenizmdir.

Nadir bir metabolik sendromun parçası, ilaca bağlı veya sadece idiyopatik olabilir. Hirsutizm, özellikle genç kadınlarda çok büyük bir psikososyal etkiye sahiptir. Bu makale mevcut değerlendirme kılavuzlarını ve hirsutizmin yönetimini gözden geçirmektedir.

Hirsutizm neden olur?

Hirsutizm etyolojisi hormonlarla ilgilidir. Hirsutizm, adrenal bezden veya bir yumurtalık hastalığına bağlı olarak androjen yani testosteron üretiminin artmasından kaynaklanır. Hiperandrojenizm denilen bu durum yumurtalık ile ilgili bir sorundan kaynaklanıyor ise bu sorunlar polikistik over sendromudur (PCOS ) ve yumurtalık tümörleridir. Bununla beraber en yaygın nedeninin polikistik over sendromu olduğunu söyleyebiliriz. Adrenal bezden kaynaklanan nedenler arasında Cushing sendromu, androjen üreten tümörler ve en sık 21-hidroksilaz eksikliğine bağlı olan konjenital adrenal hiperplazi (CAH) bulunur.


Benzer yazılar:


Daha az yaygın nedenler arasında hiperandrojenik insüline dirençli akantozis nigricans sendromu (HAIRAN) bulunur. Ayrıca hiperprolaktinemi olarak adlandırılan aşırı prolaktin üretimi de hirsutizme neden olabilir. Androjenik ilaçlar da hirsutizmin önemli bir nedenidir. Hastaların yaklaşık % 20’sinde androjen seviyeleri ve yumurtalık fonksiyonu normaldir. Bu durumda idiyopatik hirsutizm tanısı konur.

Hirsutizm belirtileri nelerdir?

Hirsutizm genellikle ilk olarak ergenlik çağının sonlarında görülür ve kadınlar yaşlandıkça belirtiler artabilir. Vücudun birden fazla yerinde aşırı tüylenme görülebilir. Bu bölgeler şunlardır:

  • Yüz kılı: bıyık, sakal, kaşlar
  • Karın: göbeğe doğru kasık kılları
  • Göğüs: meme uçları çevresinde veya daha geniş alanlarda
  • Üst sırt
  • Uyluğun iç kısmı

Hirsutizmin ne kadar ağır olduğu, Ferriman-Gallwey ölçeğine veya vücudun 9 bölgesini değerlendiren değiştirilmiş bir versiyon kullanılarak değerlendirilir. Her bölgeye 0’dan 4’e doğru puan verilir.

Toplam puan <8 ise: normal kıl miktarı

Toplam puan 8-14 ise: hafif hirsutizm

Toplam puan ≥ 15 ise: orta ila ağır arasında hirsutizm

Hirsutizm nasıl teşhis edilir?

Öncelikle hastanın fizik muayenesi yapılır ve genel olarak incelenir. Acanthosis nigricans, insülin direncine işaret eder. Göğüsten süt gelmesi, hiperprolaktinemiyi düşündürür. Mor çizgiler, cilt inceliği, morarma Cushing sendromunu düşündürür.

Virilizasyon denen erkekleşme durumu hiperandrojenizmi düşündürür. Hiperandrohenizm belirtileri şunlardır:

  • Seste kalınlaşma
  • Saç dökülmesi
  • Sivilcelenme
  • Göğüslerde küçülme
  • Klitorisin büyümesi
  • Kas kütlesinde artış

Polikistik over sendromunun belirtileri ise şunlardır:

  • Regl görmeme
  • Hiperandrojenizmin klinik belirtileri
  • Pelvik / transvajinal ultrasonda her yumurtalıkta 2–9 mm çapında ve / veya 12 kist olması

Bu rahatsızlığın teşhisinde klinik olarak hormon vb. değerler incelenir. Erkeklik hormonu seviyelerini ve altta yatan hastalıkları değerlendirmek için kan testleri yapılır. Ancak hastanın Ferriman-Gallwey skoru> 15 olmadıkça genellikle araştırma gerekli değildir.

Polikistik over sendromu hirsutizmin en sık görülen nedeni olduğu için, pelvik muayene ve yumurtalıklar ultrason ile incelenebilir. Ayrıca tomografi ve MRG gibi görüntüleme yöntemlerinden de faydalanılabilir.

Hirsutizm nasıl tedavi edilir?

Tedavi önerileri

  • Fazla kiloluysanız kilo vermek önemlidir. Kilo vermek hormon seviyelerini kontrol etmeye yardımcı olabilir.
  • Çıkan fazla tüyleri almak veya hafifletmek için evde yapabileceğiniz tıraş, ağda, yolma, tüy alma kremleri, elektroliz veya tüy rengi açma gibi yöntemler vardır.
  • Yüzünüzdeki kılların büyümesini yavaşlatmak krem (eflornitin kremi) kullanılabilir.
  • Doğum kontrol hapı hormon seviyelerini kontrol etmeye yardımcı olabilir.

Lazer tedavisi son yirmi yılda popülerlik kazanmıştır ve tüylerde kalıcı bir azalma sağlayabilir. Lazer epilasyon için ideal aday, açık ten rengi ve koyu renkli tüyleri olan bir hastadır. Tüy giderme için farklı lazerler bulunur. Lazer epilasyon, normal androjen seviyeleri olan ve idiyopatik hirsutizmi olan yani sebebi bilinmeyen aşırı tüylenme sorunu olan kadınların tedavisi için en uygun seçenektir.

Hirsutizm tedavisinde kullanılan ilaçlar

  • Polikistik over sendromu olan kadınlardan özellikle aşırı kilolu veya metabolik sendromu olanlara metformin veya rosiglitazon verilebilir.
  • Antiandrojen ilaçları (erkeklik hormonunu etkisiz hale getiren ilaçlar) orta veya ağır hirsutizmi olan kadınlar için kullanılabilir. Bu ilaçlar genellikle, kılların uzamasını yavaşlatır ve tüyleri inceltir. Aradaki farkın belli olması için altı ila on iki ay gerekir bu ilacın kullanımına birkaç yıl devam edilmelidir.
  • Spironolakton aşırı kıl büyümesini yavaş yavaş azaltabilir. Bu ilaç günde 50-200 mg dozunda verilir. Bazen doğum kontrol hapı ile beraber verilen bu ilacın yan etkileri arasında göğüslerde hassaslaşma ve düzensiz adet kanaması bulunur.
  • Oral kontraseptifler hirsutizm tedavisinde faydalı olabilir. Düşük doz kombine doğum kontrol haplarından en uygunu östrojen ve antiandrojenik progesteron içerir. Bu ilaçların yan etkileri arasında özellikle ilk birkaç ayda lekelenme (adet dönemleri arasında kanama), göğüslerde hassasiyet, mide bulantısı ve baş ağrısı bulunur. Ancak bu ilaçlar herkes için uygun değildir ve doktorunuz reçete etmedikçe kullanılmaması gerekir.
  • Siproteron genellikle doğum kontrol hapları ile beraber verilir. 10 gün boyunca 50-200 mg dozlarda verilen bu ilaçlar hirsutizmli kadınların çoğu için oldukça etkilidir. Yan etkileri arasında kilo alımı, depresyon ve libido azalması bulunur.
  • Eflornitin kadınların yüzünde çıkan kıllanmalar için kullanılan bir kremdir.

Hirsutizm komplikasyonları nelerdir?

Hirsutizm yüzde ve vücudun diğer bölgelerinde aşırı kıllanmaya neden olduğu için genellikle kadınların psikolojik olarak olumsuz etkilenmesine neden olabilir. Aşırı kıllanmadan etkilenen kişiler, psikososyal anlamda onları etkileyen bu durumdan ötürü utanabilirler. Buna ek olarak aşırı tüylenme başka nedenlerden kaynaklanıyorsa hastalarda bu hastalıktan ötürü başka komplikasyonlar da oluşabilir. Hormonal bozukluklar vücudun genelini etkileyen ciddi sorunlardır ve tedavi gerektirir.

Kaynakça

1- Hirsutism

2- HIRSUTISM: EVALUATION AND TREATMENT

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin