Asperger Sendromu: Belirtiler ve Tedavi

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır.

0
51

Asperger Sendromu

Asperger sendromu kendisini erken yaşta gösterebilen tipik bir sendromdur. Asperger bir hastalık değil, disleksi gibi, yalnızca sosyal ve kişisel bir farklılıktır; Aspergerden muzdarip kimseler eğer yerinde bir destek verilirse, eğitim, iş ve ilişki hayatlarını sorunsuz yaşayabilirler.

Asperger sendromuna bazen, tik ve mimik bozuklukları, stres bozukluğu, dikkat eksikliği, öğrenme güçlükleri ya da gecikmeleri, DEHB, manik depresif bozukluk, OKB gibi başka bir psikolojik sorun eşlik edebilir. Bazı çalışmacılara göre otizmin bir türü (varyantı) olduğu düşünülse de net bir konsensüse varılmamıştır çünkü asperger ve otizm arasında benzerlikler olduğu gibi farklılıklar da bulunmaktadır.

Bununla beraber bazı uzmanlar, Asperger sendromunu otizm spektrumunda değerlendirmekte son derece ısrarcıdır. Bu uzmanlar Asperger sendromunu yüksek işlevli otizm bozuklukları kategorisine sokar. Yüksek işlevli otizm bozukluklarında, kişilerin beceri seviyeleri yüksektir.

Belirtiler

  • Rutin yaşamı benimsemek ve yenilikten kaçınmak
  • Sakarlık ya da denge bozukluğu
  • Ciddi, bazen yüksek sesle, tekdüze ve çoğunlukla mesafeli ya da soğuk denebilecek konuşma biçimi
  • İçe kapanıklık beraberinde asosyal davranış ya da sosyal fobi
  • Genel kondisyon ve koordinasyon (eşgüdüm) uyumu becerilerini sağlamada güçlük
  • Işık, tat ve ses yoğunluğuna karşı fazladan hassasiyet
  • Top sporları gibi oyunları sürdürmede zorluk
  • Göz temasından kaçınmak
  • Az ya da çok konuşmak
  • Detaycı algı
  • Arkadaş edinmede ya da arkadaşlık kurmada zorluk
  • Bir konuya takıntı (obsesyon) derecesinde ilgi göstermek

Asperger sendromu olan kişiler, zayıf sosyal becerileri ve ilgi alanlarının kısıtlı olması nedeniyle izole bir hayat sürerler. Diğer insanlara yaklaşmalarına rağmen tuhaf ve eksantrik davranışları onlarla iletişim kurmayı imkansız hale getirebilir. Bu kişiler çocuklukta genellikle bisiklet sürme, top yakalama veya oyun ekipmanlarına tırmanma gibi motor becerilerde gelişimsel açıdan geridedirler. Bu alanlarda beceriksizdirler ve yürüyüşleri onlara karakteristik bir ifade verir çünkü düzensiz ya da zıplar gibi yürürler. 

Asperger sendromlu kişiler, dünyanın bunaltıcı olduğunu ve bu durumun onlarda kaygı haline neden olduğunu söylerler. Özellikle, diğer insanları anlamak ve onlarla ilişki kurmak oldukça zordur. Günlük aile, okul, iş ve sosyal yaşamda yer almak onlar için kolay değildir. Diğer insanlar, sezgisel olarak, birbirleriyle nasıl iletişim kuracaklarını ve etkileşime gireceklerini bilirler fakat Asperger sendromlu kişiler bu sezgidden yoksundurlar ve iletişim ve ilişki kurmak onlar için bu şekilde doğal olarak gerçekleşmez. Asperger sendromlu kişiler ayrıca farklı olmalarının nedenini anlamak isteyebilirler ve bu farklılığın anlaşılmamalarına neden olduğunu düşünüp kaygılanabilirler.

Nedenler

Nedenleri tam olarak bilinemese de, yürütülen tahminler genetik temelin sendromda baskın olduğu yönündedir. Bazı Asperger sendromuna sahip bireylerin akrabalarında aynı sendromun belirtilerine rastlanmıştır. Aynı davranış kalıplarının görüldüğü bu bireyler göz önüne alındığında genetik hastalıkta ciddi bir tol oynuyor olabilir. Sendromun olası ve nispeten bulanık nedenleri yeni çalışmalar ışığında yeniden değerlendirilmeye ihtiyaç duymaktadır. Nörobiyolojik temellere sahip olduğu düşünülmektedir.

Tanı

Aşağıda sıralanmış kriterlerin yanısıra hastalık geçmişi öyküsünün bilinmesi önemlidir.

  • Akranlarının bilişsel ve sosyal gelişimlerine uygun olmayan bir gelişim.
  • Empati eksikliği
  • İlgi odağının farklı konulara kayma durumu
  • Düşgücünün yoğun bir yapı arz etmesi
  • Ezberci öğrenim

Benzer Yazılar:


Tedavi

Kalıcı ve bilinen bir tedavisi şimdilik yoktur. Belirtilerin iyileşmesi (remisyon) adına terapiler ve danışmanlık hizmetleri yararlıdır.  Sendroma eşlik eden diğer nöropsikolojik bozukluklar için psikoterapi tedavileri uygundur. Örneğin son yıllarda farklı kullanım alanlarının keşfedilmesiyle ünlenen Suramin isimli ilacın otizmin belirtilerinde gözle görülür derecede azalma olduğu gözlemlenmiştir. Kabul edilmiş ya da yaygınlaşmış bir tedavi biçimi olmasa da bazı ilaçların umut verici etkileri günden güne keşfedilmektedir. Otizm ve Asperger sendromunun belirtileri benzerlik gösterebildiğinden eğer bu ilaçlar resmi bir başarı testinden geçerlerse iki farklı alanda kullanıma açılabilirler.

Asperger sendromunda tedavi kişinin belirtilerine yönelik olmalıdır. İletişim becerilerini geliştirmek; takıntılı ve tekrarlayan rutinleri engellemek ve fiziksel olarak sakarlığın önüne geçmek amaçlanmalıdır. Etkili bir tedavi programında kişinin ilgi alanlarına odaklanılır ve iyi düzenlenmiş faaliyetler ile kişinin dikkati meşgul edilir. Sosyal beceri eğitimi, bilişsel davranışçı terapi, aynı anda var olan diğer durumlara karşı ilaç tedavisi uygulanabilir.

Kısaca Asperger sendromunun tedavisinde başvurulan yöntemler şunlardır:

  • Bilişsel davranışçı terapi: Asperger sendromluların eksik olduğu sosyal becerilerine katılmalarına yardımcı olmak ve sosyal hayatta yaşadıkları sorunlara dair farkındalık geliştirerek kaygılarını azaltmak üzerine yoğunlaşılır.
  • Mesleki terapi: Asperger sendromlular gündelik hayata uyum sağlamakta zorlandıkları gibi iş hayatına uyum sağlamakta da zorlanabilirler. Mesleki terapide iş ortamında yaşanan zorluklara çözüm bulmak amaçlanır.
  • Konuşma terapisi: Asperger sendromlu kişilerin konuşması da genellikle kendine hastır ve tuhaf bulunabilir. Doğru tonlama ve ifadeleri öğrenmek için konuşma terapisi uygulanabilir.
  • İlaçlar: Suramin ve anksiyete ve depresyon gibi yan hastalıklar için antidepresanlar verilebilir. Ayrıca uyarıcılar ve antipsikotik ilaçlara da başvurulabilir. Bununla beraber belirtmekte fayda var ki herhangi bir ilacın doğrudan bu durumu tedavi edeceğini veya ortadan kaldıracağını söylemek pek mümkün değildir. Zaten bir hastalık olarak değil bir bozukluk olarak nitelendirilir.

Prognoz

Asperger sendromlu bireylerin onları topluma karşı uyumsuz hale getiren engelleriyle baş etmek için doğru tedaviyi almaları önemlidir. Doğru tedavi ile Asperger Sendromlu çocuklar engelleriyle baş etmeyi öğrenebilirler, ancak yine de sosyal durumlara ve kişisel ilişkilere adapte olmak onlar için zor olabilir. Asperger sendromu olan birçok yetişkin, bağımsız bir yaşam sürdürmek için cesaret ve desteğe ihtiyaç duyar ancak genel olarak iş hayatına uyum sağlayabilirler.

Kaynakça

[1] Amerikan Psikiyatri Birliği 1994.

[2] DSM-V

[3] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30736970/

[4] Asperger Syndrome

[5] Asperger Syndrome and Other Terms

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin