Aspir Yağı: Faydaları, Zararları ve Etkileşimleri

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. Okuma süresi: 6 dk 1 sn

0
83
Aspir yağı kalp sağlığı
Aspir yağı kavanozda

Genel bilgiler

Aspir yağı, ayçiçeğinin akrabası olan ve Latince adı olan Carthamus tinctorius isimli aspir bitkisinin tohumlarından soğuk pres yöntemiyle elde edilir. Aspir, pahalı bir baharat olan Safran’ın daha ucuz bir ikame maddesi olarak da mutfaklarda kullanılmıştır. Bu nedenle kurutulmuş Safran, Sahte Safran olarak da bilinmektedir.

Bu yağ, çoğunlukla çoklu doymamış yağ asitleri olan omega 6 yağ asitlerinden oluşur. Daha az miktarda tekli doymamış yağ asitleri olan omega-9 yağ asitleri içerir. Çok daha az miktarda doymuş yağ asidi ve fosfolipitler içerir.

Aspir yağı, lignanlar, flavonlar ve serotoninler gibi antioksidan polifenoller bakımından zengindir. Lignanlar ve flavonlar fitoöstrojenlerdir. Yani vücutta östrojen gibi davranan bitkisel bileşiklerdir.

Biz bu makalemizde antioksidan içeriği zengin olan bir yağ olan aspir yağı hakkında sizleri bilgilendireceğiz ve bilimsel araştırmalara göre olası faydaları ve zararları hakkında sizleri aydınlatmaya çalışacağız.

Aspir yağı nasıl kullanılır?

1960’lardan önce bu yağ daha çok boya ve vernik gibi dış kaplamaların imalatında kullanılmıştır. Ressamlar da aspir yağını yağ çözücü olarak kullanmışlardır.

Günümüzde de mühendislik ve gıda endüstrisinde, kuş tohumu vb. ürünlerde kullanılmaktadır.

Yüksek sıcaklıklara oldukça dayanıklı olduğu için kızartmalar için ideal bir yağdır. Aspir yağı, şu anda çeşitli kozmetik ve tıbbi uygulamalarda ve terapötik amaçlarla da kullanılmaktadır.

Eğer aspir yağını yemeklerde kullanmak istiyorsanız mutlaka soğuk sıkım yöntemiyle üretilmiş olmasına özen gösterin. Aksi takdirde sağlığa yönelik faydalarından yeteri kadar yararlanamazsınız.

Aspir yağı faydaları

Enflamasyon

Soğuk sıkım aspir yağı muhteşem bir E vitamini kaynağıdır ve antioksidan özellikleri olan bir yağdır. Bu nedenle vücuttaki enflamasyonla savaşır. Enflamasyon kronik olduğu takdirde diyabet ve kalp hastalıklarından kansere kadar birçok hastalığa neden olabileceği için enflamasyonun önlenmesi ve iyileştirilmesi hastalıkların da önlenmesi açısından önem arz eder.

Hücreler üzerinde yapılan çalışmalarda, aspir yağının, enflamasyona neden olan NF-κB faktörünü bastırdığı ve iltihabı önleyebildiği belirlenmiştir. Bu etkisiyle vücutta kronik hastalıkların oluşmasını engelleyebilir.

Kilo kontrolü

Sindirim sistemini düzenleyerek kabızlığı önleyebilir. Bu açıdan kilo kontrolüne fayda sağlayabilir. Bilimsel araştırmalar da bu yağın kilo üzerindeki olumlu etkilerini destekliyor.

Örneğin, aspir yağının kilo verme üzerindeki etkilerinin incelendiği bir çalışmada, 8 hafta boyunca aspir yağı takviyesi alan 75 kadında kas kütlesi artmış, vücut kitle indeksi (BMI), bel genişliği ve vücut yağ oranı azalmıştır.

Kalp sağlığı

Bilimsel araştırmalar aspir yağının kötü kolesterolü (LDL kolesterol) düşürdüğünü, HDL kolesterolü arttırdığını ortaya koymaktadır. Bu etkileri kalp sağlığı üzerinde faydalı olabileceğini göstermektedir.

Ayrıca kalp dokusu üzerinde yapılan bir çalışmada aspir yağından elde edilen iki serotonin polifenolünün kalp krizinden sonra iyileşmeyi ve kalp krizi ile ilgili hasarı azalttığı görülmüştür.

Araştırmalar aspir yağının içerisinde bulunan polifenollerin, arterlerde plak birikmesine, arterlerde sertliğe ve LDL kolesterol seviyelerinin düzenlenmesinde etkili olabileceğini göstermektedir.

Hatta araştırmalar aspir yağının toplam kolesterol seviyelerinin düşürülmesinde zeytinyağı ve hindistan cevizi yağından daha etkili olduğunu göstermektedir. Bununla beraber zeytinyağı, hindistan cevizi yağı ve ayçiçek yağına göre HDL seviyelerini yükseltme açısından ise daha başarısızdır. HDL kolesterol iyi kolesterol olduğu için yüksek olması tercih edilir.

Bu da ilginizi çekebilir: Avokado yağının kalp sağlığına faydaları

Diyabet

Bu yağ aynı zamanda kan şekerini dengeler ve böylece diyabet hastalığının kontrol edilmesini sağlayabilir.

Menopozlu ve tip 2 diyabet hastası olan kadınlar üzerine yapılan bir araştırmada, günde 8 gram olmak üzere 16 hafta boyunca aspir yağı kullanan kadınlarda, kan şekeri seviyelerinde ve kan lipit değerlerinde düzelme görülmüştür.

Gene 16 hafta süren ve menopozlu kadınlarda yapılan başka bir araştırmada, aspir yağı tüketenlerde hemoglobin A1C seviyelerinin azaldığı ancak kan şekeri seviyelerinin değişmediği belirlenmiştir.

Başka bir araştırmada üç hafta boyunca her gün aspir yağı tüketen tip 2 diyabet hastalarında kan şekeri seviyelerinde iyileşme kaydedilmiştir. 

Diğer

  • Bilimsel araştırmalar bu konuda yetersiz olmakla beraber aspir yağı, üst solunum yollarına iyi gelebilir ve astım, soğuk algınlığı, öksürük gibi durumlarda kullanılabilir.
  • Hayvanlar üzerinde yapılan ve insanlar üzerindeki etkinliğini ispatlamaya yetersiz olan bilimsel araştırmalarda aspir yağının regl döneminde düzenleyici etki gösterdiği tespit edilmiştir.
  • Sıçanlar üzerinde yapılan ve insanlar üzerindeki etkilerini ispatlamaya yeterli olmayan çalışmalarda aspir yağının menopozlu sıçanlarda kemik kaybında azalma sağladığı görülmüştür.
  • Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda aspir yağının tümör oluşma ihtimalini azalttığı gösterilmiştir. Ancak bu etkisini destekleyen insanlar üzerinde yürütülen bilimsel çalışmalar mevcut değildir.

Aspir yağı zararları

Kan pıhtılaşmasını azaltıcı özellikler gösterebilir. Bu nedenle pıhtılaşma sorunu olanlar tarafından dikkatli kullanılmalıdır.

Aşırı miktarda kullanıldığı takdirde aspir yağı karaciğere zarar verebilir. Literatürde yüksek miktarda aspir yağı kullandığı için akut karaciğer yetmezliği yaşayan kadınlar bildirilmiştir. 

Bu yağ yüksek miktarlarda rahim kasılmalarına neden olabilir. Rahim kasılması ise erken doğum ve düşük riskini arttırır. Bu nedenle hamile kadınların aspir yağı kullanımında dikkatli olması gerekir.

Aspir yağı etkileşimleri

Kan inceltici özellik gösterebileceği için, warfarin ve aspirin gibi kanın pıhtılaşmasını yavaşlatan ilaçlarla etkileşime girebilir. Eğer kan inceltici olarak da bilinen antikoagülan ilaç kullanıyorsanız bu yağın kullanımında dikkatli olmalısınız.

Kan kolesterol ve trigliserit seviyelerini düşürebileceği için kolesterol ilaçları ile etkileşime girebilir. Eğer kolesterol ilacı kullanıyorsanız aspir yağının kullanımında dikkatli olunuz.

Kaynakça

Interaction Between Warfarin and Chinese Herbal Medicines, Time-dependent effects of safflower oil to improve glycemia, inflammation and blood lipids in obese, post-menopausal women with type 2 diabetes, Effects of oils and solid fats on blood lipids, Protective Effects of Antioxidative Serotonin Derivatives Isolated From Safflower, Distribution and Biological Activities of the Flavonoid Luteolin, Anti-Inflammatory and Skin Barrier Repair Effects of Topical Application of Some Plant Oils, Fatty Acid Compositions on Anthropometric and Biochemical Parameters in Obese Women / Effect of N-(p-coumaroyl)serotonin and N-feruloylserotonin, major anti-atherogenic polyphenols in safflower seed, on vasodilation, proliferation and migration of vascular smooth muscle cells / Effects of safflower seed extract on arterial stiffness / Time-dependent effects of safflower oil to improve glycemia, inflammation and blood lipids in obese, post-menopausal women with type 2 diabetes: a randomized, double-masked, crossover study / Serotonin derivatives, major safflower (Carthamus tinctorius L.) seed antioxidants, inhibit low-density lipoprotein (LDL) oxidation and atherosclerosis in apolipoprotein E-deficient mice / Time-dependent effects of safflower oil to improve glycemia, inflammation and blood lipids in obese, post-menopausal women with type 2 diabetes: a randomized, double-masked, crossover study / Effects of extracts and isolated compounds from safflower on some index of promoting blood circulation and regulating menstruation / Bone-protecting effect of safflower seeds in ovariectomized rats / Site-dependent modulating effects of conjugated fatty acids from safflower oil in a rat two-stage carcinogenesis model in female Sprague-Dawley rats / Suppressive effect of low amounts of safflower and perilla oils on diethylnitrosamine-induced hepatocarcinogenesis in male F344 rats / Acute Liver Failure Induced by Carthamus tinctorius Oil: Case Reports and Literature Review / [Stimulating action of Carthamus tinctorius L., Angelica sinensis (Oliv.) Diels and Leonurus sibiricus L. on the uterus]

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin