Ayrık Otu: Faydaları, Zararları, Yan Etkileri ve İlaç Etkileşimleri

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır

0
146
ayrık otu faydaları, zararları ve etkileşimleri
Ayrık otu idrar yollarına yönelik faydalarıyla öne çıkar.

Ayrık otu nedir ve ne işe yarar?

Latince adı Elytrigia repens olan ayrık otu, Antik Çağdan beri, Eski Yunan’da şifalı özellikleri için kullanılmıştır. Bu ot, buğdaygiller familyasına ait yabani bir bitkidir.

İlkbahar ve sonbahar aylarında toplanan bu ot çayırlarda, meralarda ve yol kenarların görülebilir. Sarı-beyaz renkteki köklerinde yüksek miktarda şeker vardır.

Anayurdu bilinmeyen ayrık otu soğuk ve ılıman iklimli bölgelerde,  tropikal ve astropikal iklim bölgelerinin yüksek kesimlerinde de yetişir. 125 farklı türü olan ayrık otunun ülkemizde de 20 türü yetişmektedir.

Bu ot ilginç bir şekilde at ve koyunlar tarafından da yenir. Bu nedenle şifalı özelliklerinden ziyade hayvan yiyeceği olarak görülür. Bununla beraber özellikle kökleri şifalı olarak görülür. Ayrık otunun faydaları, zararları ve ilaç etkileşimleri ile ilgili olarak bilimsel araştırmaların ne dediğini öğrenmek için okumaya devam edelim.

Ayrık otu nasıl kullanılır?

Bu bitki genellikle ağızdan alınarak kullanılır. Bu otun ekstreleri satın alınabilir fakat bu otu kurutulmuş ot olarak alıp kaynatarak suyunu içmek bizim toplumumuzda daha çok tercih edilen bir uygulamadır.

İdrar yolları rahatsızlıkları için geleneksel olarak kullanımı şu şekildedir: 10 gram ayrık otu bir gece önceden suda bekletilir ve sabah aç karnına yenir. Etkisini göstermesi için bu uygulamaya 15 gün boyunca devam edilir.

Ayrık otu çayı tarifi:

1 bardak klorsuz suyu kaynattıktan sonra altını kısın. Altı kısık olan suya 1 tatlı kaşığı ayrık otu ekleyin. 5-6 dakika kadar kısık ateşte kaynatın. Daha sonra ocaktan alın ve hafif ılınınca içmeye başlayın.

Ayrık otu faydaları

Geleneksel olarak kullanımı

Bu ot geleneksel olarak kabızlık, mesane iltihabı, börek taşı, ateş ve öksürük için kullanılmıştır. Buna ek olarak antiseptik olduğu ve kandaki toksik maddeleri atmak için detoks çayı olarak içilmesi de mümkündür.

Özellikle idrar söktürmek ve idrar yolları sorunları için yüzyıllardan beri kullanılmaktadır. Böbrek ve mesanede bulunan taşların atılması için de oldukça faydalı olduğu düşünülür. İdrar yollarına yönelik faydaları prostat rahatsızlıkları için de kullanılmıştır.

Ayrık otundan idrar yolları ve böbrek rahatsızlıkları için yararlanacaksanız köklerini kullanmanız gerekiyor.

İlginç bir şekilde Alman alternatif tıp uzmanları ayrık otundan bir nevi sıcak lapa hazırlarlar ve mide ülserleri için bu lapayı karına koyarlar. Ayrıca daha eski zamanlardaki şifalı uygulamaları arasında gut ve romatizmal hastalıklar ve hatta karaciğer rahatsızlıkları da bulunur.

Bu da ilginizi çekebilir: Acı badem yağının faydaları ve zararları nelerdir?

Bilimsel araştırmalara dayanan faydaları
  • Araştırmalara göre ayrık otunun T. repens türünün, kan şekerini düşürücü etkileri vardır. Bu nedenle diyabette faydalı olabilir. Ancak T. repens olmayan türünü alırsanız aynı etkiyi göstermeyebilir. Bitkilerde hangi türü kullandığınıza göre elde edeceğiniz faydalar oldukça farklılık gösterir; bu nedenle herhangi bir bitkiyi kullanmadan önce hangisinin işe yarayacağınızı öğrenmeli ve Latince ismi ile almalısınız. Ayrık otunun iki farklı türünü ancak Latince isimleri ile ayırt edebilirsiniz.
  • Geleneksel kullanımını destekler nitelikte, bazı araştırmalar, ayrık otunun, idrar yolları enfeksiyonunda etkili olabileceğini göstermektedir. İdrar yollarında sıklıkla enfeksiyona neden olan E. coli bakterisinin üremesini ve çoğalmasını engelleyerek idrar yolları enfeksiyonunun iyileşmesini sağlayabilir. Bazı kişilerde idrar yolu enfeksiyonu yani sistit kronik bir hal alır ve bakteriler antibiyotiklere direnç gösterebilir. Bu gibi durumlarda ayrık otu gibi bitkiler fayda gösterebilir ve kronik enfeksiyonlarda etki edebilir.
  • Geleneksel olarak kullanımına ve bilimsel araştırmaların verilerine dayanarak diyebiliriz ki ayrık otu idrar yolları rahatsızlıklarında, sistit ve prostat iltihabı gibi hastalıklarda iyileştirici gücünden faydalanmak üzere kullanılabilir.
  • Ayrıca, idrar söktürücü, kanı toksik maddelerden arındırıcı, böbrek ve mesane taşlarını atmaya yardımcı olma özellikleri olabilir. Ancak bu özelliklerini destekleyen fazla bilimsel araştırma yoktur. Eğer böbrek taşınız var ise kendinizi etkinliğinden emin olmadığınız bitkilerle tedavi etmeye kalkmayın.

Ayrık otu zararları ve yan etkileri

Ayrık otunun yan etkileri tam olarak bilinmemektedir. Ancak çok fazla idrara çıkmanıza yol açarak vücuttan su atılımını arttırabilir. Bu nedenle dikkatli kullanılmalıdır.

İdrar söktürücü etkilerinden ötürü uzun süre kullanıldığı takdirde vücutta çok fazla potasyum kaybına neden olabilir. Vücuttan çok fazla potasyum kaybı olması zararlıdır ve vücuttaki elektrolit dengesinin bozulmasına neden olabilir. Neticede kalp sağlığınız olumsuz olarak etkilenecektir.

Poaceae/Gramineae ailesinden gelen bitkilere alerjisi olan kişilerde alerjik reaksiyona neden olabilir. Bu bitkiyi kullandıktan sonra baş dönmesi, yüzde ve dilde şişme, kafa karışıklığı gibi ciddi belirtiler ortaya çıkarsa derhal acile gidin veya 112’yi arayın. Ağır alerji belirtileri anaflaksi geçirdiğiniz anlamına gelebilir. Anaflaksi müdahale edilmediği takdirde ölümle dahi sonuçlanabilecek ciddi bir alerjik reaksiyondur.

Hamilelik döneminde doktora danışılmadan kullanılmamalıdır. Esasen hamilelik ve emzirme döneminde kullanımına dair pek fazla bilimsel araştırma olmadığı için bu dönemlerde kullanımı neticesinde ortaya çıkacak etkiler pek bilinmemektedir.

İlaç etkileşimleri

Bilimsel çalışmalarla kanıtlanmış, bilinen bir etkileşimi yoktur. Ancak idrar söktürücü etki gösterebileceği için diüretik ilaçların etkisini artırabilir. Eğer diüretik yani idrar söktürücü ilaç kullanıyorsanız bu otun tüketiminde dikkatli olun.

Bunun dışında herhangi bir ilaç kullanıyor iseniz bu otu kullanmaya başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Özellikle kronik hastalıkları olan kişiler ilaç kullanırken bitkisel takviye ve bitki çayı kullanımında dikkatli olmalıdır.

Ayrık otu nasıl kurutulur veya yok edilir?

Çiftçilerin belası olan bu ot tarlalarda kendi kendine yetişerek mahsüle zarar verebilir. Toprağın verimini azaltarak yetiştirilecek ürünlerin besinlerini alır. Bu otun bahçelerden ve tarlalardan temizlenmesi gerekir. Bununla beraber erozyonu önleyebildiği için tamamen ortadan kaldırılmaması gerekir. Bu nedenle dikkatli bir temizleme yapılmalıdır.

  • Ayrık otunun yok edilmesi için kökünden sökülmesi gerekir. Kökünden sökülmediği takdirde yeniden uzamaya devam eder. 
  • Eğer kökünden sökmek sizin için zor ise ve bu ot çok geniş alanlara yayılmış ise tarım ilaçları kullanabilirsiniz. Bununla beraber tarım ilaçları ile tamamının yok edilmesi erozyon riskini arttırır.
  • Bu otu temizlemek için kullanmanız gereken tarım ilaçlarını ise, tarım ilaçları satan yerlerden temin edebilirsiniz.

Kaynakça

  1. Hypoglycaemic effect of Triticum repens P.
  2.  Uropathogenic Escherichia Coli, Herbal drugs
  3. An analysis of the costs and benefits of the cyanogenic system in Trifolium repens L.

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin