Ana Sayfa Psikoloji Bozukluklar Bipolar Bozukluk: Nedenleri, Tarihçe, Belirtileri ve Tedavi

Bipolar Bozukluk: Nedenleri, Tarihçe, Belirtileri ve Tedavi

Nedir?

Bipolar bozukluk diğer ismiyle manik depresyon, sürekli değişken ve aşırı uçlarda bulunan ruh hallerinin dengesizliğini ifade eden bir bozukluktur. Genel hatlarıyla ikiye ayrılmaktadır:

Mani: Kişinin, hiperaktif, konuşkan, zihinsel ve fiziksel açıdan güçlü hissettiği durumdur.

Depresyon: Kişinin halsiz güçsüz, yalnız, yorgun ve mutsuz hissettiği durumdur.

Zaman zaman herkes mutsuz ya da mutlu olur. Hatta insanlar depresyona girebilir, bundan kurtulabilir, ruh halleri zaman içinde değişebilir. Bipolar bozuklukta anormal olan durum, kişinin iki aşırı uçta sürekli ve değişken olarak gidip gelmesidir. Bu durum kişide anlam verilemez tuhaf davranışlara yol açabilir. Çünkü bir düşünün, bir hafta önce arkadaşlarınızla planladığınız randevunuza gecikmeden, dakikçe gidiyor, herkesle dost canlısı bir şekilde akıcı konuşuyor, onlara sarılıyorsunuz.

Bu tuhaf karşılanabilir elbette. Ama bundan tuhafı, bir hafta sonrasındaki rutin randevunuza geç kalmanız, oturur vaziyette iken içe kapanık, canı sıkılmış, dalgın ve suskun görünmeniz olmaz mıydı? İşte bipoların bir bozukluk olarak nitelendirilmesine dair güçlü bir etken neden.

Bozukluğu tanımak için bir şarkı örneği verebiliriz, ünlü rock grubu Evanescence’in bir bipolar bozukluk ilacı olan Lityum adındaki şarkısında şu sözler mevcuttur; ‘’ Lityum, üzüntülerime aşık olmak istiyorum (Lithium, I want to stay in love with my sorrow).’’

Yetenekli müzisyen Kurt Cobain’de bipolar bozukluğunun varlığı bilinir. O, şarkılarında bunu yansıtmıştır da.

Yetenekli müzisyen Kurt Cobain bipolar ruh hallerini müziğine de yansıtmıştır. Mtv ödülü alan ‘’Smells like teen spirit’’ adlı şarkısında şunları söylüyor; ‘’En iyi yaptığım şeyde kötüyüm, ve bu hediye için kutsanmış hissediyorum…’’ Müzisyenin aynı zamanda bir bipolar bozukluk ilacı olan ‘’Lithium’’ adında şarkısı vardır.

Tarihçe

Bipolar ve diğer psikolojik bozuklukları, resmi kurumların tanımlamalarına rağmen hastalık değil de bozukluk addetmemin nedenine değinmek gerekirse, Paracelsus’un ünlü sözü akıllara gelmeli; ‘’İlacı zehirden ayıran dozudur.’’ (dosis facit venemum). Yani hastalık ve sağlığı ayıran, hastalığın bir dengesizlik, sağlığın ise bir denge olması değil midir? O yüzden bipolar bozukluk tedavi edilebilir, hiç değilse kontrol altına alınabilir bir bozukluktur. Karamsar bir tablonun içinde bulunan korkunç bir dengelenemez hastalık değildir.


Benzer Yazılar:


Bipolar bozukluğa yakın bir tanımı ilk defa M.S 80 doğumlu hekim Aretaeus depresyon ve mani durumunun bir kişide bir arada  bulunabileceğini saptayarak vermiştir [1]. Aretaeus aynı zamanda migreni ve şeker hastalığını ilk tanımlayan bilgin olarak bilinir. Aretaeus’tan sonra MS.1 yılında Soranus maniyle depresyonun bir ilişkisi olduğunu belirtmiştir [2].

Belirtiler

Bipolar depresyon

  • Karamsarlık, umutsuzluk, suçluluk duyguları
  • İlgi, motivasyon ve iştah kaybı
  • İrrasyonel, mantıksız düşünceler
  • Sanrılar
  • Hafıza problemleri
  • Hipersomnia (fazla uyku)
  • Halsizlik
  • İntihar düşüncesi ya da girişimi
  • Kilo problemleri

Bipolar mani

  • Öfori (coşku) ve tedirginlik
  • Uykusuzluk, erken kalmak, geç uyumak
  • Büyüklük sanrıları, kendini üstün biri sanmak (megalomani)
  • Risk alma, rekabet etme, kontrol etme gibi
  • Alışveriş çılgınlığı
  • Uygunsuz davranışlar ve ahlaki muhakemede düşüş
  • Alkolizm
  • İştahsızlık
  • Üretken olduğunu hissetmek
  • Libidoda (cinsel istek) artış
  • Kilo problemleri
Tavır belirtileri

Bu belirti türünde bipolara sahip insanlar donuk, tutuk, garip karşılanabilecek, yavaş davranışlar gösterebilirler. Hatta psikolojide katatoni diye tanımlanan bir ambiyansın içine girebilirler. Bu bazen yemek yemek için bile ağızlarını açmamak gibi aslında tehlikeli ve alışılmışın dışındaki semptomlara yol açabilmektedir.

Bipolar bozukluğa zemin hazırlayabilecek başlıca nedenler şunlardır;

  • Travmatik bir geçmiş çocukluk öyküsü
  • Yoğun stresli yaşam
  • Adrenalin, böbrek üstü bezleri hormonlarında dengesizlik
  • Genetik yatkınlık
  • Alkol ya da madde bağımlılığı

Bipolar olan birisine nasıl yaklaşmalısınız?

Burada nasıl yaklaşmalıyız sorusu karşı taraf her zaman tehlikelidir veya şiddet göstermeye meyillidir anlamına gelmiyor elbette. 

Fakat mani yaşayan birisi fiziksel bazı tepkilerde bulunabilir. Mani atağı sırasında kişiyle tartışmaktan kaçının, atak yaşayanın gerçekçi düşünmesini sağlayın ve onu partiler gibi kalabalık ev bol hareketli ortamlara sokma fikrini eleyin. Tüm bunlar mani atağını yoğunlaştırabilir. 

Mani atağı yaşayan kişilerin önüne realist ve somut gerçekler çıkartmalısınız. Zira mani atağı geçiren birisi kendini ”ünlü, herkes tarafından tanınan, çok parası olan, istediğini yapabilme gücüne sahip” bir kişi olarak kurgulayabilmektedir. 

Depresyon atağında olan birinin ise intihar etme veya kendine zarar verme düşünceleri var olabilir. Bu durumlarda kişinin yalnız bırakılmaması, gizliden gizliye gözetim altında tutulması önemlidir. Çevrenin olumlu ve sağlık maksadıyla gerçekleştirdiği yardımlar bu hususta hayati önem taşır. 

Tanı

Kişinin geçmiş yaşantısının, başkaları, ailesi ve arkadaşları tarafından bilinmesi önemlidir. Kişinin ne sıklıkla ruh hallerinin değiştiği, atakları ve diğer bipolar tecrübeleri etraflıca bilinmelidir. Kişinin birinci gözden tekil anlatımı (bilinç akışı) yetersiz kalabilir, zira bipolar bozukluk yaşayan biri yaşadığının son derece anormal olduğundan bihaber olarak yaşantısına devam ediyor olabilir. Mani ve depresyon atakları kişide genelde bir ya da birkaç hafta, bazen daha uzun süre kendisini gösterebilir.

Manik depresyon tanısı koymak güçtür. Aylar ve hatta bazı durumlarda yıllar bile sürebilir. Bozukluk geç fark edilebilir ve fark edilmesi için kişinin hastalığının ilerlediğini, böylece kendini alışılmışın dışında davranışlar icra ederken bulduğunu görmesi gerekebilir. 

Tedavi

Mani dönemleri için antipsikotikler, depresyon dönemleri için Prozac gibi SSRI antidepresanlar ilaç tedaisinin başını çeker. İlaç tedavisine başvurmanın dışında bir yol daha var; Psikoterapiler ve psikodrama. Kişiye sözlü yönlendirme (danışmanlık), tiyatral şekilde stres bozukluğu olaylarının canlandırarak çözülmesi (psikodrama) yöntemleri işe yarayabilmektedir.

Diğer başvurulan tedavi metotları şunlardır:

-Konuşma terapisi

-Elektrokonvülsif Terapi (ECT) 

-Transkraniyal manyetik stimülasyon (TMS) 

-Ayrıca düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme, her türlü bedensel ve ruhsal hastalığın önlenmesinde rol oynadığı gibi burada da merkezi bir önem taşımaktadır. 

Kaynakça

[1] Önemli Bir Ruh Sağlığı Sorunu: Bipolar Bozukluk

[2] Ruh Sağlığı ve Bozuklukları, Öztürk, Uluşahin.

[3] Bipolar Disorder

 

POPÜLER YAZILAR

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

bebek uyutma

Basit Bebek Uyutma Yolları: 4 Adımda Bebeğinizi Uyutun

0
Yetişkinlere iş eğitimi, çocuklara tuvalet eğitim nasıl veriliyorsa, bebeklere de uyku eğitimi verilmelidir. Uyku en temel ihtiyacımızdır ve bir bebeğin düzensiz ya da kötü...