Ana Sayfa Psikoloji Bozukluklar Borderline Bozukluk: Nedir, Belirtileri ve Tedavi

Borderline Bozukluk: Nedir, Belirtileri ve Tedavi

Nedir?

Borderline kişilik bozukluğu (borderline personality dissorder), dengesizlik ve değişken duygudurumlar, güvensizlik, öfke kontrolü sorunları, mantıksızlık, ilişki kurmakta zorlanmak ya da tuhaf ilişkiler kurmak, memnuniyetsizlik ve değişmeye eğilimli ruh halleri ile kendisini gösteren bir bozukluk tanımıdır.

Borderline (sınır) 1980 senesinde 2.eksen bozukluk kategorisi altında (Diagnostic and Statistical Manuel of Mental Disorders, third edition) DSM-III tanı kitabının yayınlanmasıyla ilk defa tanımlanmıştır ve literatüre geçmiştir. Borderline kişilik bozukluğunun Türkçe karşılığı ”sınırda kişilik bozukluğu’‘ olarak tercüme edilebilir. 

Borderline kişilerin çevresindeki kişilerle ilgili fikirleri, iyi ve kötü arasında sürekli gidip gelir ve sürekli değişir. Borderline kişiler çevresine bir zaman samimi, dost canlısı davranabilirken daha sonradan düşmanca bir tavır takınabilirler. Bu, onların çevresini dürtüsel bir biçimde bir öyle bir böyle görmeleriyle ilgilidir.

Borderline birisi kendisi için bir yandan olumlu düşüncelere sahip olurken, bir zaman sonra tam tersi düşüncelere sahip olabilir. Bunun aynısını çevresinde bulunan insanlara da yansıtır. Kişi bu durumda yoğun bir boşluk duygusu tecrübe edebilir. 

Fyodor Dostoyevski’nin oluşturduğu roman karakteri Stravrogin’in  ‘’inansa inandığına inanamaz, inanmasa inanmadığına inanamaz.’’ bir karakter olması bozukluğu izah etme noktasında ufak ama aydınlatıcı bir örnektir [1].

Bozukluğun oluşumu ve gelişiminde, çevreye ve kendine olan dengesizlik ve güvensizlik baş rolü oynar.

Borderline bozukluğun sıklıkla anksiyete ve depresyon ile bir arada ortaya çıktığı bilinmektedir [2].

Belirtiler

  • Dengesiz, istikrarsız, devamlılığı olmayan ilişkiler kurmak
  • Yoğun terk edilme, yüzüstü bırakılma korkusu
  • Kararsızlık
  • Memnuniyetsizlik
  • Benlik algısında bazı değişiklikler
  • Öfke sorunları
  • Kendine zarar verme eğilimi
  • Depresif bozukluklar/Depresyon
  • Dürtüsel ve tüketici davranışlar

Nedenler

Borderline bozukluğun gelişimine serotoninin salgılanmasıyla ilgili doğru düzgün gitmeyen bir şeylerin katkısının olduğu tahmin edilmektedir. Alkol ya da madde bağımlılığı etkili olabilir. Bunun haricinde, geçtiğimiz günlerde amigdala ve hipokampus gibi beynin ahlaki muhakeme, öz-kontrol gibi olguları dengeleyen bölgelerinde anormalliklerle borderline bozukluğun bir ilişkisi saptanmıştır.  Genetik faktörlerin az ya da çok bir etkisinin olduğu da düşünülmektedir.

Stresli, zorbalığa maruz kalınmış ve kötü geçen çocukluk, diğer bir çok psikolojik rahatsızlıktaki gibi etken bir neden olabilmektedir. Borderline kişilik bozukluğu, muhtemelen bir çok çevresel ve biyolojik faktörün bir kombinasyonundan meydana gelmektedir.

Son zamanlarda Borderline bozukluğun oluşumunda Geçersiz Çevre (Invalidating Environment) adıyla bilinen bir teori ortaya atılmıştır. Buna göre, kişi hiç saygı, sevgi görmediği, dikkate alınmadığı bir çevrede büyüyorsa, Borderline belirtilerine sahip olma olasılığı artar, öfke kontrolünde, dengeli bir yaşam kurmada sorunlar yaşamaya başlar. [3].

Tanı

Çevreyle olan ilişkinin ayrıntılarıyla bilinmesi, belirtilerin uzun vadede kişinin yaşadıklarına uygunluk göstermesi önemlidir. Tanı diğer psikolojik bozuklukların bir çoğuna nazaran daha zordur. Vakanın alışkanlıkları, davranış bütünlükleri çevresi tarafından iletilmelidir.

Örneğin kişi bir anda içten ve samimi yakınlıklar kuruyor, bir süre sonra terk edilme korkusu yaşayıp aniden sosyal evrenden uzaklaşıyorsa bu tipik bir borderline özelliği sayılmalıdır. Böylece tanı koymak için önemli bir ipucu elde edilir. 

Tedavi

Müzik ve resim gibi sanata yönlendirme terapileri, gerçekçi bir bakış kazandırma ve bir takım antipsikotikler bozukluğun tedavisine bir işlev kazandırabilirler. Borderline esasen bir kişilik bozukluğu olduğu için tedavisi net sınırlarla çizilmemiştir. Yatıştırıcılar, depresanlar, duygudurum düzenleyiciler (antipsikotik) tedavide kullanılabilen ilaçların başında gelir.

Bazı tedavi yöntemleri şöyle sıralanabilir:

-Diyalektik Davranış Terapisi (DBT)

-Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT)

-Duygudurum düzenleyici ilaçlar 

Kaynakça

[1] Fyodor Dostoyevski, Ecinniler

[2] Axis I comorbidity of borderline personality disorder. Zanarini, Frankenburg, Dubo, Sickel, Trikha, Levin, Reynolds. Am J Psychiatry. (1998)

[3] The Effect of Invalidation on Emotion Regulation: An Empirical Investigation of Linehan’s Biosocial Theory, Mark Daniel Reeves (2007).

[4] Borderline Personality Disorder

[5] Borderline Personality Disorder 2

[6] “Borderline” Kişilik Bozukluğu: Duygudurum Dengeleyicilerinin Tedavideki Yeri

POPÜLER YAZILAR

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Tolegen Effluvium Hakkında Her Şey

Telogen Effluvium Nedir? – Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

0
Telogen effluvium nedir? Telogen effluvium bir saç dökülmesi tipidir ve diffüz alopesi örneğidir. Alopesi ise tek başına saç dökülmesi anlamına gelir. Eğer bu saç dökülmesi...