Bunama (Demans) türleri nerlerdir? Demans iyileştirilebilir mi?

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. Okuma süresi: 4 dk 37 sn

0
76
Demans yani bunama türleri ve tedavisi
Demans türleri

Demans nedir?

Demans esasen, beyindeki hasardan ve değişikliklerden kaynaklı olarak kişinin zihinsel becerilerinde sorunlar olması anlamına gelen kapsayıcı bir tanımdır. Demansın tek ve belirli bir hastalık olmadığını söyleyebiliriz.

Hafıza, düşünme, dili kullanma ve davranış becerilerinde sorunlara neden olan demansın hem bir çok türü vardır hem de bu rahatsızlık başka hastalıklarla da ilişkilidir. Halk arasında bunama olarak bilinen demansın türleri ve nedenlerine bir göz atalım.

Bunama türleri nelerdir?

Alzheimer hastalığı: Alzheimer hastalığının en sık görülen demans türü olduğunu söylersek yanılmış olmayız. Hatta demans vakalarının yaklaşık % 60 ila % 70 kadarı Alzheimer hastalığından kaynaklanmaktadır.

Alzheimer’ın kesin nedeni bilinmemektedir fakat bazı vakalarda gen mutasyonlarının bu rahatsızlıktan sorumlu olabileceği düşünülmektedir. Alzheimer hastalarının beyinlerinde beta-amiloid birikimleri olur. Bu birikintilerin sağlıklı nöronlara zarar vererek Alzheimer hastalığının oluşmasına neden olduğu düşünülmektedir.

Frontotemporal demans: Frontotemporal demansta, beynin frontal ve temporal bölümlerinde hasar söz konusudur. Bu bölgeler kişilik, davranış ve dil ile ilişkilidir. Dolayısıyla buralarda bulunan sinir hücrelerinin dejenerasyonu demansa neden olur. Dolayısıyla kişinin düşünce ve davranış yetileri bozulmaya başlar.

Bu bozukluk kronik olarak ilerleyicidir; yani kişinin durumu gittikçe kötüleşir. Frontotemporal bozukluğu olan kişilerin teşhisten sonra 10 yıl kadar yaşaması beklenir. Ne yazık ki bu bozukluğun tedavisi yoktur ancak araştırmalar devam etmektedir.

Lewy cisimcikli demans: Lewy cisimcikli demansta, beyinde alfa-sinüklein isimli bir protein birikimi olur. Lewy cisimcikleri, lewy cisimcikli demansta, Alzheimer hastalığında ve Parkinson hastalığında hastaların beyninde bulunur. Bu cisimcikler, beyin kimyasını etkiler ve neticede bunama semptomları ortaya çıkar.

Lewy cisimcikli demans kronik ve ilerleyicidir. Kişinin teşhisten sonra durumu giderek kötüleşir. Semptomların oluşma ve ilerleme hızı kişiden kişiye değişecektir. Semptomlar arasında, kişinin halüsinasyonlar görmesi, odak ve dikkat sorunları yaşaması ve hareketlerinde parkinsondaki gibi bozulmalar olması bulunur. Bunamanın bu tipi en yaygın görülen bunama türlerinden biridir.

Vasküler demans: Vasküler damarlarla ilgili anlamındadır. Vasküler demans ise beyne giden kan akışının azalmasından kaynaklanır. En yaygın görülen ikinci bunama türü olan vasküler demans genellikle giderek kötüleşir. Vasküler demans kişinin inme geçirmesi veya beyindeki diğer vasküler hasarlardan kaynaklı olarak oluşabilir.

Vasküler demansın semptomları arasında, düşünmenin yavaşlaması, konsantrasyon sorunları, ruhsal ve davranışsal değişiklikler, kafa karışıklığı ve denge sorunları bulunur. Ayrıca Alzheimer hastalığında olduğu gibi hafıza ve dil sorunları da olabilir.

Karışık demans: Karışık demansta, hastada birden fazla demans türü bir arada bulunur. Esasen karışık demansın yaşlılarda en çok görülen bunama olması mümkündür. Alzheimer hastalığının en sık görülen bunama türü olduğu belirtilir ancak Alzheimer genellikle tek başına bulunmaz ve ona eşlik eden başka bir demans türünün daha olması mümkündür.

Bunama nedenleri

Bazı ilaçlar ve başka faktörler demans gibi hafıza sorunlarına neden olabilir. Bu ilaçlar ve faktörler şunlardır:

  • Antidepresanlar ve antipsikotikler
  • Stres ve anksiyete gibi psikolojik sorunlar
  • Vitamin eksiklikleri
  • Aşırı derecede alkol kullanımı
  • Beyin sarsıntısı
  • Zehirlenme

Bunama ile ilişkili hastalıklar

Demansa veya demansın tipik semptomlarına neden olacak başka hastalıklar da belirlenmiştir. Bu hastalıklar şunlardır:

  • Huntington hastalığı
  • Travmatik beyin hasarı
  • Creutzfeldt-Jakob hastalığı
  • Parkinson hastalığı
  • Enfeksiyonlar ve immün bozukluklar
  • Beyindeki kan pıhtıları, enfeksiyonlar ve tümörler
  • Anoreksiya
  • Tiroid, böbrek ve karaciğer sorunları

Demans iyileştirilebilir mi?

Bu sorunun cevabı demansın türüne ve altta yatan nedene göre değişir. Ölen beyin hücreleri geri döndürülemez. Yani sinir hücrelerinde dejenerasyon olan bunama türleri için tam tedavi mümkün olmayabilir.

Eğer bunama dejeneratif olmayan bir nedenden kaynaklanıyorsa, beyin hücrelerinde daha fazla hasar oluşmasını önlemek amacıyla tedavi uygulanabilir. Yaralanmalar, ilaçların yan etkileri ve vitamin eksiklikleri nedeniyle oluşan, dejeneratif olmayan demansta bu faktörlere yönelik tedavi uygulanır.

Demansa yakalanma riskinizi azaltmak için aşağıdakilere dikkat ediniz:

– Diyetinize dikkat edin ve vitamin ve mineral eksikliklerinizi iyileştirin

– Düzenli egzersiz yapın

– Alkol kullanmayın veya alkol kullanımında aşırıya kaçmayın

– İnme riskinizi azaltacak şekilde kalp sağlığınıza dikkat edin

– Sigara içmeyin

Kaynakça

Dementia Symptoms, Types and Diagnosis / Characterization of dementia and Alzheimer’s disease in an older population: updated incidence and life expectancy with and without dementia / Dementia Aging

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin