C Vitamini: Faydaları, Zararları ve Etkileşimleri

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. Okuma süresi: 5 dk 29 sn

0
207
C vitamini, kanser, grip, cilt
C vitamini

C vitamini nedir?

C vitamini suda çözünen ve büyüme ve gelişim için gerekli olan temel vitaminlerden biridir. Suda çözünmesi karaciğerde depolanmayacağı anlamına gelir. Bu tür vitaminler vücutta büyük miktarlarda saklanamazlar. Bu nedenle her gün vücudun ihtiyaç duyduğu kadar alınmaları gerekir.

Askorbik asit olarak da bilinen bu vitamin antioksidan vitaminlerden biridir. Yani hücrelere zarar verebilecek olan serbest radikallere karşı koruma sağlar. Bu nedenle kronik hastalıklara karşı koruyucu olabilir.

C vitamini hangi gıdalarda bulunur?

Miktarı değişmekle beraber tüm meyve ve sebzelerde bulunur. Bu vitaminden zengin olan meyveler şunlardır:

  • Portakal ve greyfurt gibi narenciyeler
  • Kivi, mango, ananas ve papaya
  • Çilek, ahududu, yaban mersini ve muz
  • Domates, karpuz ve kavun

C vitamininden zengin sebzeler şunlardır:

  • Brokoli, karnabahar ve brüksel lahanası
  • Kırmızı ve yeşil biber
  • Ispanak, lahana ve diğer yeşil yapraklı sebzeler
  • Tatlı ve beyaz patates

Ne kadar C vitamini tüketmeliyiz?

Yaş

Erkek

Kadın

Hamilelik

Emzirme

0-6 ay

40 mg

40 mg

 

 

7-12 ay

50 mg

50 mg

 

 

1-3 yaş

15 mg

15 mg

 

 

4-8 yaş

25 mg

25 mg

 

 

9-13 yaş

45 mg

45 mg

 

 

14-18 yaş

75 mg

65 mg

80 mg

115 mg

19 yaş ve üstü

90 mg

75 mg

85 mg

120 mg

Sigara içenler

Sigara içenler günde 35 mg

daha fazla C vitamini tüketmelidir.

 

Emziren 19 yaş üstü kadınlar için: 120 mg tüketilmesi gerekmektedir. 

C vitamininin faydaları 

Öncelikle vücut gelişimi ve vücudun normal fonksiyonlarını yerine getirebilmesi için C vitaminine ihtiyacımız vardır. Bu vitamin yara iyileşmesi ve kolajen dokunun yapılması için dahi gereklidir. Bunlara ek olarak, bitkisel demir kaynaklarından demir emilimini arttırır ve bağışıklık sisteminin düzgün çalışmasına yardımcı olur.

C vitamini eksikliği

C vitamininin kesin olarak tedavi edebileceği şey C vitamini eksikliğidir. İskorbüt olarak isimlendirilen bu hastalık bu vitaminin vücudumuzda çok az bulunmasından kaynaklanır.

Bunun dışında bu vitaminin eksikliğinde yorgunluk, güçsüzlük, kolay morarma ve yaraların geç iyileşmesi gibi durumlar görülebilir.

 

Soğuk algınlığı

C vitamininin grip ve soğuk algınlığına derman olduğu düşünülür. Ancak bu konuda yapılan bilimsel araştırmalar çelişkilidir. Soğuk algınlığını önleyebileceğini destekleyen fazla bilimsel araştırma yoktur. Fakat hastalığa yakalandıktan sonra bu vitaminin takviye olarak alınmasının iyileşme süresini birkaç gün azaltabileceği bildirilir.

C vitamini takviyelerinin kolay ve masrafsız bir tedavi yöntemi olduğunu hesaba katarsak, soğuk algınlığı geçirdiğiniz dönemlerde C vitamini kullanmak faydalı olabilir.

Kalp sağlığı

C vitamininin kalp sağlığını koruduğu iddia edilir. Ancak yapılan araştırmalarda, bu vitaminin takviyelerinin inme veya kalp krizi riskini azalttığına dair bir bulgu bulunmamıştır.

Bununla beraber araştırmalar riskli hastaların kalp ameliyatından sonra C vitamini takviyeleri almasının anormal kalp atışını önleyebileceğini ve hastanede kalma süresini azaltabileceğini göstermektedir.

Bu da ilginizi çekebilir: Kalp Yetmezliği: Belirtileri, Nedenleri, Teşhis ve Tedavisi

Kanser

Bu vitamin, yoğun antioksidan özellikleri nedeniyle kanserle savaşabileceği düşünülen vitaminlerden biridir. Ancak bu özelliğini destekleyen araştırmalar bulmak oldukça zordur.

Esasen bilimsel araştırmalar, bu vitaminden zengin doğal gıdalarla beslenmenin kanser riskini azalttığını göstermektedir. Fakat bu vitaminin takviyelerinin kullanılmasının kansere karşı etkilerini araştıran çalışmalardan elde edilen sonuçlar bununla çelişmektedir.

Bu araştırmaların sonuçları göstermektedir ki kanser tedavisi (kemoterapi vs.) gören kanser hastasına verilen ve doğal olmayan C vitamini takviyeleri ya hiç işe yaramamaktadır ya da kanseri iyileştirmek bir tarafa kötüleşmesine neden olmaktadır.

Bununla beraber kanserli hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda yüksek doz ve damar yoluyla C vitamini verildiğinde tümörlerin küçüldüğü de görülmüştür. Yani bu vitaminin kanser üzerindeki etkileri ne zaman, ne tür ve ne şekilde verildiğine göre değişmektedir.

Benzer yazılar: Antioksidanlar kanseri önler mi yoksa kanseri tetikler mi?

Yüksek tansiyon

Yüksek tansiyon halk arasında sık görülen ve kalp damar hastalıkları riskini oldukça arttıran ciddi bir rahatsızlıktır. Bu nedenle önlenmesi ve tedavi edilmesi ciddi hastalıkların ve erken ölüm riskinin önüne geçilmesi açısından son derece önemlidir.

2012 yılında yapılan bir meta analizde, C vitamini takviyelerinin yüksek tansiyon hastaları üzerindeki etkilerini inceleyen birçok araştırma değerlendirilmiştir. 29 araştırmanın değerlendirildiği çalışmada, C vitamini 500 mg/gün dozunda ve ortalama olarak 8 hafta boyunca verilmiştir. İnceleme neticesinde, C vitamininin tansiyon değerleri üzerinde anlamlı derecede etkili olduğu görülmüştür. 

C vitamininin kalp sağlığı üzerindeki etkilerini araştıran bilimsel çalışmalar, inme ve kalp krizini önleme hususunda pek etkili olmadığını ortaya koysa da, başka araştırmalar bu hastalıklara neden olabilen tansiyon değerleri üzerinde etkili olabildiğini ortaya koymaktadır.

Gut hastalığı

Gut hastalığı, yaygın olarak görülen bir artrit türüdür. Eklemlerde ürat kristallerinin birikmesi nedeniyle iltihap oluşur ve neticede gut belirtileri ortaya çıkar. Ürat kristallerinin birikmesi ise kandaki ürik asit seviyelerinin olması gerekenden daha yüksek olmasıdır. 

2012 yılında yapılan bir meta-analizde C vitamininin kandaki ürik asit seviyelerine etkisi incelenmiştir. Toplamda 2,082 araştırmanın incelendiği meta analizde, C vitamini takviyelerinin kandaki ürik asit seviyelerini ciddi anlamda azalttığı görülmüştür.

2010 yılında yürütülen başka bir araştırmada ise C vitamini tüketimi ile erkeklerde gut hastalığı riski arasındaki ilişki incelenmiştir. 1986 – 2006 yılları arasında 46,994 erkeğin katıldığı araştırmada, C vitamini tüketimi yüksek olan erkeklerde, gut gelişme olasılığının daha düşük olduğu belirlenmiştir.

Bu geniş çaplı araştırmalara dayanarak C vitamini ve gut hastalığı arasında kayda değer bir ilişki olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

C vitamininin zararları ve yan etkileri 

Vücut suda çözünen bu vitamini depolayamadığı için çok fazla alınması nedeniyle ciddi yan etkiler pek görülmez. Ancak günde 2,000 mg’dan fazla alınması mide bulantısı, kusma, ishal ve böbrek taşı oluşumuna neden olabilir.

Hemokromatoz denilen ve vücutta çok fazla demir depolanmasına neden olan rahatsızlığı olanlarda yüksek doz C vitamini takviyeleri demir depolarını iyice arttırabilir ve organların zarar görmesine neden olur.

Belirli koşullar altında bu vitamin, oksidatif hasara katkıda bulunan bir pro-oksidan görevi görebilir. Pro-oksidan, antioksidanın tam tersidir. Yani hücreleri oksidatif hasara karşı koruyan antioksidanların tam tersi pro-oksidanlar oksidatif hasara neden olarak hücrelere zarar verebilir.

C vitamininin bu etkisini destekleyen bazı bilimsel araştırmalar vardır. Bu araştırmalarda bu vitaminin bu özelliğiyle kanserin gelişmesine katkıda bulunabileceği öne sürülmüştür. Bununla birlikte, başka çalışmalar yüksek doz C vitamini kullanılmasından ötürü oksidatif hasarda veya kanser riskinde artış göstermemiştir.

Hamilelikte ve emzirme döneminde normal dozlarda kullanılabilir. Ancak gene de kullanmadan önce doktorunuza danışınız.

C vitamininin etkileşimleri

C vitaminini takviye şeklinde kullandığınız zaman kemoterapi ve radyasyon terapisi gibi kanser tedavileri ile etkileşime girebilir. Kesin olmamakla beraber bu ilaçların etkisini azaltabilir.

Bu vitamin östrojenin vücuttan atılmasını yavaşlatabilir. Östrojen kullanıyorsanız veya östrojen içeren bir ilaç kullanıyorsanız C vitamini takviyesi almayınız.

Bilimsel bir araştırmada, C vitamini takviyeleri, statin ve niasin isimli kolesterol ilaçları ile beraber alındığında bu ilaçların etkilerini azaltmıştır. Eğer kolesterol ilaçları kullanıyorsanız dikkatli olunuz ve doktorunuza danışmadan vitamin takviyeleri almayınız.

Kaynakça

Vitamin C for preventing and treating the common cold, Vitamin C for Preventing Atrial Fibrillation / Breast Cancer Risk and Diet / Prevention of Prostate and Total Cancer in Men / Vitamin C Antagonizes the Cytotoxic Effects of Antineoplastic Drugs / Intravenous Vitamin C for Cancer Therapy / Effects of vitamin C supplementation on blood pressure: a meta-analysis of randomized controlled trials / Effect of Oral Vitamin C Supplementation on Serum Uric Acid: A Meta-analysis of Randomized Controlled Trials / Vitamin C Intake and the Risk of Gout in Men – A Prospective Study / Vitamin C – Fact Sheet for Health Professionals

 

 

 

 

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin