Çölyak Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir? Çölyak Hastalığının Teşhisinde Kullanılan Testler

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. / Okuma süresi: 5 dk 46 sn

0
33
Çölyak hastalığı nasıl teşhis edilir
Çölyak hastalığı teşhis edilebilen bir rahatsızlıktır.

Çölyak hastalığı nasıl teşhis edilir merak ediyorsanız bu yazıda detaylı bir cevap bulacaksınız. Öncelikle çölyak hastalığını teşhis etmek pek kolay olmayabilir. Bunun nedeni hastalığın semptomlarının başka sindirim sistemi hastalıklarına benzemesidir. Birçok çölyak hastası, hastalık semptomları başladıktan yıllar sonra doğru bir teşhis alırlar.

Çölyak hastası olup olmadığınızın anlaşılması için birçok test yapılabilir. Doktorunuz önce tıbbi geçmişinizi öğrenmek isteyecektir. Hem sizin hem de ailenizin kronik hastalıkları olup olmaması ve varsa bunların ne olduğu önemlidir. Çünkü birçok hastalık genetik geçişli olabilir ve birçok hastalık birbirleriyle ilişkili olabilir.

Doktorunuz bu tip ayrıntıları öğrenip değerlendirdikten sonra fizik muayene yapabilir. Bunun dışında diş muayenesi, kan testleri, genetik testler, endoskopi & bağırsak biyopsisi ve deri biyopsisi çölyak hastalığının teşhis edilmesinde faydalanılan testlerdir.

Çölyak hastalığı nasıl teşhis edilir?

Evde Yapılabilecek Testler

Öncelikle, semptomlarınızın glütenle ilgili olup olmadığını anlamak için birkaç ay diyetinizden glüteni çıkarıp semptomlarınızın iyileşip iyileşmediğini kontrol edebilirsiniz. Ancak bu yöntem size faydalı gelse bile muhakkak bir doktora danışmalı ve tıbbi olarak geçerli bir tanı yöntemi ile kesin bir teşhis almalısınız.

Ancak doktorunuza danıştığınız esnada bir süredir glütenle beslenmediğinizi mutlaka belirtiniz. Çünkü glüteni diyetinizden çıkarmanız test sonuçlarını etkileyebilir. Bağışıklık sisteminiz glütene tepki verip hastalanmanıza neden olduğu için, glüten diyetinizden çıktığında hastalığa dair bulgular kaybolur ve testlerde tespit edilemez.

Çölyak Parmak Ucu Testi: Kendi kendinize uygulayabileceğiniz çölyak parmak ucu testiyle, hızlı ve kolay bir şekilde çölyak hastası olup olmadığınıza dair bir ön tanı alabilirsiniz.

Eczaneden alabileceğiniz bu test için, özel olarak hazırlanan aparatla parmağınızdan ufak bir kan damlası alıyorsunuz, daha sonra test kitinin içindeki tüpe koyuyor ve tüpü çalkalıyorsunuz.

Tüpün içindeki sıvıyla karışan kanınızı, test kartuşunun üstündeki bölmeye damlatıyorsunuz. 4 ila 5 dakika bekledikten sonra test sonucunuzu öğrenebilirsiniz. Eğer kartuşun üzerinde çift çizgi oluşursa bu IgA antikorunun kanınızda bulunduğunu gösteriyor.

Bu işlem için kullanılan testin adı Biocard Çölyak Tanı Testi’dir. Finlandiya’dan ithal edilen bu testte %95 oranında doğru sonuç alacağınız belirtiliyor. Ancak sonucunuz ne çıkarsa çıksın, kesin tanı için doktora başvurmanızı öneriyoruz. [1]

Benzer yazılar: Çölyak Hastalığı: Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi ve Komplikasyonları

Laboratuvar Testleri

Kan testleri: Çölyak hastalığını teşhis etmek için kullanılan kan testlerinde, glüten yediğiniz zaman bağışıklık sistemi tarafından üretilen ve çölyak ile ilişkili bulunan antikor değerlerine bakılır.

Çölyak hastalığı teşhisinde kullanılan kan testlerinde, genellikle taranan antikor glüten içeren gıdalar yendiğinde üretilen immünoglobulin (Ig) antikorudur. Ancak bazı durumlarda, siz hastalığa sahip olsanız dahi, Ig antikor testiniz negatif çıkabilir. Bunun nedeni bazı kişilerde bu antikorun bağışıklık sistemi tarafından hiç üretilmemesidir. [2]

Genetik testler: Çölyak hastalığı, HLA-DQ2 ve HLA-DQ8 genleri ile ilişkili bulunmuştur. Neredeyse çölyak hastalarının hepsinde bu genlerden biri vardır. Fakat nadiren de olsa gene sahip olmadığınız halde çölyak hastası olabilirsiniz. Bu nedenle bu genler kesin tanı sağlar diyemeyiz. [3]

Bu genlere sahip olmanız da kesinlikle çölyak hastası olduğunuz anlamına gelmez. Bu genlere sahip olduğu halde hiçbir zaman çölyak olmamış birçok insan vardır. Ancak bu test size fikir verebilir ve doktorunuzun tavsiye edeceği ileri testlerle kesin tanı alabilirsiniz.

Deri Biyopsisi: Neredeyse tüm çölyak hastalarında, dermatit herpetiformis isimli bir deri döküntüsü oluşur. Bu döküntünün nedeni bağışıklık sisteminin glütene verdiği tepki ve bu tepki nedeniyle ürettiği antikorlardır.

Son derece kaşıntılı bu döküntüler, içi su dolu kabarcıklardır. Doktorlar bu döküntülerden biyopsi alarak, örnekte çölyak hastalığı ile ilişkili antikorların bulunup bulunmadığına bakarlar. Hem kan testleriniz hem de deri biyopsiniz çölyak açısından pozitif ise kesin bir tanı alırsınız. [4]

Endoskopi & Biyopsi: Çölyak hastalığı ile ilgili kan testlerinin sonuçlarına güvenmiyorsanız veya doktorunuz daha fazla test yapılması gerektiğini düşünüyorsa doğrudan bağırsaklarınız görüntülenebilir.

Gastroenteroloğunuzun gerçekleştireceği endoskopi işleminde, ucunda küçük bir kamera olan esnek bir alet ile bağırsağınız incelenir. Doktorunuz, villus adı verilen ve ince bağırsağın yüzeyinde bulunan kılcık gibi yapılarda atrofi olup olmadığını inceler.

Çölyak hastalığında villus dokusu hasar görür. Gastroenteroloğunuz, endoskopi işlemi esnasında laboratuvarda incelenmek üzere ince bağırsak dokusundan birden fazla örnek alır. Bu örneklerde villus dokunun hasar görmüş olduğu tespit edilirse tanı konur. Villus atrofi, çölyak hastalığının teşhisi için uluslararası olarak kabul edilmiş bir altın standarttır. [5]

Kapsül Endoskopi: Video kapsül endoskopisi standart endoskopiden daha kolay ve daha kapsamlı bir görüntüleme yöntemidir. Bu yöntemde hasta küçük bir hapa benzeyen ve içerisinde bir kamera olan cisim yutar.

Daha sonra bu cisim sindirim sisteminizde dolaşırken doktorunuz bağırsağınızın içini detaylıca görüntüleyebilir. Standart endoskopi ile görülmeyen ince bağırsak kısımları kapsül endoskopi ile görüntülenebilir ancak bu işlemde biyopsi almak mümkün değildir. [6]

Kaynakça

Point-of-care testing for coeliac disease: primary care diagnostic technology update / Home blood testing for celiac disease / Attitudes Toward Genetic Testing for Celiac Disease / The diagnosis and treatment of dermatitis herpetiformis / Testing for coeliac disease / Capsule endoscopy in celiac disease

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin