Crohn Hastalığı: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. / Okuma süresi: 10 dk 5 sn

0
54
Crohn hastalığı nedenleri
Crohn hastalığı sindirim sisteminin herhangi bir yerini tutabilir.

Crohn hastalığı nedir?

Crohn hastalığı sindirim sistemini tutan kronik ve enflamatuvar yani iltihaplı bir hastalıktır. Ülseratif kolit ile beraber enflamatuvar bağırsak hastalıklarını oluşturur. Crohn hastalığı, sindirim sisteminin bir kısmında iltihaplanmaya neden olur ve sindirim sisteminin herhangi bir bölümünü etkileyebilir ancak genellikle tutulum yeri ince bağırsaklar ve kolondur.

Crohn hastalığı karın ağrısı, ishal ve hatta bazen kanlı ishal gibi semptomlarla ortaya çıkmakla beraber sindirim sistemi dışında belirtiler de gösterir. Crohn hastalığının tedavisi, egzersiz ve sağlıklı beslenme gibi yaşam tarzı değişiklikleri ve birtakım ilaçlardan oluşur.

Crohn hastalığının belirtileri nelerdir?

Crohn hastalığı olan kişilerde ağır semptomlardan sonra haftalarca hatta yıllarca hiçbir semptom görülmeyebilir. Belirtiler hastalığın tutulum gösterdiği yere ve ciddiyetine bağlı olarak değişir. Genel olarak aşağıdaki semptomlar görülür:

  • Kronik, genellikle kanlı ve mukus veya irin içeren ishal
  • Kilo kaybı
  • Ateş
  • Karın ağrısı ve karında hassasiyet
  • Karında kitle veya dolgunluk hissi
  • Rektal kanama
  • Abse ve/veya fistül

Crohn hastalığı, tutulum gösteren bölgeye göre çeşitli semptomlara yol açabilir. Fakat en çok görülen semptomlar karın ağrısı ve ishaldir. Karın ağrısı çoğunlukla yemek yedikten sonra göbek kısmının altında hissedilir.

Bağırsağın önemli oranda daraldığı durumlarda, karında şişkinlik, ağrı, kusma, kabızlık görülebilir. Tutulumun kalın bağırsakta olması halinde dışkıda kan görülmesi mümkündür.

Crohn hastalığının aktif döneminde, hastalar yorgun ve halsiz hisseder. Ayrıca hastaların ateşi çıkabilir ve kilo verebilirler.

Anal bölgede tutulum olduğu takdirde anüs çevresinde fissür yani çatlak, iltihaplı akıntıya neden olan fistüller, apseler görülebilir.

Apse deri üzerinde oluşan içi irin dolu yapılardır. Apseler fistüllere neden olabilir. Fistüller de iki organ arasında oluşan anormal bağlantılar, yollardır. Bu fistüllerden hastalıktan ötürü oluşan iltihap akar.

Crohn hastalığının nedenleri nelerdir?

Crohn hastalığının nedeni tam olarak bilinmemektedir fakat birçok teori ortaya atılmıştır ancak bu teorilerin hiçbiri kanıtlanmamıştır. Ancak Crohn hastalığının nedenlerini ve bu nedenlerin birbirleriyle bağlantısını ortaya koyacak fikirler öne sürülmüştür.

Bilim adamlarına göre Crohn hastalığı,

  • immün sistem sorunları,
  • genetik nedenler,
  • çevresel faktörler

gibi sebeplerin bir araya gelmesiyle oluşuyor olabilir.

Bağışıklık sistemi problemlerinin Crohn hastalığına etkisini anlayalım. Bağışıklık sistemi vücudu bakteri, virüs, mantar ve diğer yabancı maddelerden korur. Bununla birlikte, vücudumuz genellikle tüm mikroplara bu tepkiyi vermez çünkü birçok bakteri sindirim için faydalıdır.

Bağışıklık sistemimiz ortadan kaldırılması gereken bir bakteri vb. tespit ettiği zaman bağışıklık sisteminin hücreleri bu bölgede çoğalır ve enflamasyon oluşur. Bakteri veya yabancı madde ortadan kalktıktan sonra bağışıklık sistemi oradan uzaklaşır ve enflamasyon sona erer.

Crohn hastalığında ise bağışıklık sistemimiz zararlı olmayan bakterileri zararlı gibi algılayıp onları ortadan kaldırmaya çalışıyor olabilir. Bu nedenle enflamasyon bir türlü sona ermez. Bu kronik enflamasyon ise bağırsakta iltihap ve ülsere neden olabilir.

Crohn hastalığı da dahil olmak üzere enflamatuvar bağırsak hastalığı olan kişilerin ebeveynlerinin, kardeşlerinin ve çocuklarının hastalığa yakalanma riskleri artmıştır.

Crohn hastalığı ile ilişkilendirilen bir gen de mevcuttur. Bu gen vücudun belli mikroplara nasıl tepki vereceğine karar veren bir gendir. Eğer bu gen değiştiyse veya mutasyona uğradıysa, vücudunuzun mikroplara normalde vereceği tepki de değişebilir.

Çevresel faktörler Crohn hastalığının ortaya çıkmasında etken olabilir. Çevresel faktörler arasında

  • yediğimiz yemeğin içerisindeki bir şeyler
  • bakteriler veya virüsler
  • sigara içmek
  • bilinmeyen başka maddeler olabilir.

Belli bir madde bağışıklık sistemini tetikledikten sonra bağışıklık sisteminin verdiği tepki durmayabilir ve bu da Crohn hastalığının başlamasına veya kötüleşmesine neden olabilir.

Crohn hastalığının komplikasyonları nelerdir?

Crohn hastalığı ayrıca birtakım komplikasyonlara da neden olabilir. Bu komplikasyonlar sadece bağırsağı etkileyebileceği gibi sistemik de olabilir yani tüm vücudu etkileyebilir.

Crohn hastalığının lokal komplikasyonları:

Apse: Apse iltihaptan kaynaklanır ve bağırsak duvarlarında oluşabilir. Apsenin anüs civarında oluşması da mümkündür. Apsenin belirtileri şişlik, hassasiyet, acı ve ateştir.

Fissür: Fissür anüsün üstündeki deride ağrıya neden olan bir yırtılmadır. Fissür bağırsak hareketleri sırasında kanama gerçekleşmesine neden olabilir.

Fistül: Bağırsaktaki yaralar veya ülserler bağırsakları birbirine bağlayan fistül adı verilen açıklıklara yani tünellere neden olabilir. Fistül, mesane, vajina ve cilt gibi yakındaki dokularda da oluşabilir.

Malabsorpsiyon ve yetersiz beslenme: Crohn hastalığı bağırsakta yeterli besin emilimi gerçekleşmesini engelleyebilir.

Benzer yazılar: Crohn Hastalığında Beslenme: Crohn Hastaları Nasıl Beslenmeli?

İnce bağırsakta bakteri çoğalması (SIBO): Bağırsaklarda yiyecekleri parçalamamıza yardımcı olan bakteriler bulunur. Bu bakteriler gerektiğinden fazla çoğalırsa, gaz, şişkinlik, karın ağrısı ve ishal görülebilir.

Bağırsak tıkanması: Crohn hastalığı kaynaklı ülserler ve iltihaplardan ötürü bağırsağın daralmış ve kalınlaşmış bölgeleri tıkanabilir. Tıkanmanın boyutuna göre belirtiler hafif veya ağır olabilir. Bağırsak tıkanmasının belirtileri kramp, karın ağrısı ve şişkinliktir.

Crohn hastalığının sistemik komplikasyonları:

Artrit: Eklemlerde ağrı, şişlik ve esneme eksikliğine yol açan eklem iltihabı en sık görülen sistemik Crohn komplikasyonudur. Crohnla ilişkili artritin üç türü vardır. Periferik artirtte dirsekler, dizler, bilekler ve ayak bilekleri gibi kol ve bacaklardaki büyük eklemler etkilenir.

Eksenel artritte omurga veya bel etkilenir. Ankilozan spondilit ise daha ciddi bir artrit türüdür. Ankilozan spondilit Crohn’lu insanlar arasında nadir görülür. Crohn ayrıca gözlerinizde, akciğerlerinizde ve kalp kapaklarında iltihaplanmalara neden olabilir.

Deri problemleri: Deri sorunları en yaygın ikinci sistemik komplikasyondur. Crohn hastalığı ile bağlantılı olan deri problemleri arasında eritema nodozum, pyoderma gangrenosum ve ağız ülseri vardır. Eritema nodozumda ayak bileklerinde ve kollarda küçük, yumuşak, kırmızı nodüller  görülür.

Pyoderma gangrenosumda yaralanma veya cilt travması sonrasında irin dolu yaralar oluşur. Ağız ülserinde ise diş etinizle alt dudağınız arasında veya dil kenarları ve dil altında yaralar oluşur. Ayrıca tedavi amacıyla kullanılan steroidler kemik kaybına neden olabilir. Bağırsaktaki emilim eksikliğinden ötürü ise D vitamini eksikliği görülebilir.

Crohn hastalığı nasıl teşhis edilir?

Crohn hastalığını teşhis etmek için birden fazla inceleme ve test yapılması gerekebilir. Doktorunuz fizik muayene, laboratuvar testleri ile kolonoskopi ve endoskopi gibi görüntüleme yöntemlerinden faydalanabilir.

Fizik muayene esnasında doktorunuz, anüs yakınında apse veya iltihap akıntısı, karın bölgesinde ağrı ve kramp, dışkıda kan, ishal, iştahsızlık, yorgunluk, ateş, ağızda yaralar, sık ve ani büyük tuvalete çıkma, kilo kaybı gibi belirtileri gözden geçirecektir.

Doktorunuz, Crohn hastalığını tespit etmek için laboratuvar testleri de talep edebilir. Bu testlerde enfeksiyon, iltihaplanma, iç kanama arayacak ve demir veya çeşitli  minerallerin seviyesini kontrol edecektir. Kan testleri, antikor testleri, tam kan sayımı, C-reaktif protein, elektrolit paneli, eritrosit sedimantasyon hızı ve demir ve B12 seviyeleri vardır. Doktorunuz ayırca karaciğer fonksiyonlarınızı da ölçebilir.

Crohn hastalığı, ağızdan rektuma kadar gastrointestinal sistemin herhangi bir yerinde ortaya çıkabilir bu nedenle baryumlu ince bağırsak grafisi, röntgen ile endoskopi ve kolonoskopi gibi görüntüleme yöntemleri ile Crohn hastalığının derecesi ve yeri belirlenebilir.

Kolonoskopi ile kalın bağırsak ve ince bağırsağın küçük bir kısmı incelenirken endoskopi ağızdan başlayarak, yemek borusu, mide, oniki parmak bağırsağı ve ince bağırsağın küçük bir kısmını görüntüleme imkanı verir. Kolonoskopi ve endoskopi ile doktorunuz kamera vasıtasıyla sindirim sisteminizi inceler ve  bağırsaklar hakkında en doğru bilgileri edinebilir. Küçük bir ülser veya iltihap bile bu tetkiklerde gözükecektir.

Bunlara ek olarak, bilgisayarlı tomografi ile doktorunuz ufak apselerinizi bile bulabilir. Manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile doktorunuz vücudunuzun iç kısmının net bir resmini çeker ve bu esnada radyasyona da maruz kalmazsınız. Doktorunuzun MRG ile ince bağırsaklarınızı görebilir ve anal apse veya fistül görüntüleyebilir.

Bunlara ek olarak kapsül endoskopisi başarılı bir görüntüleme tetkiğidir. Video kapsül endoskopisinde küçük bir video kamera içeren küçük bir kapsülü yutmanız istenir. Bu kapsül ince bağırsaklarınızdan geçerken, bağırsaklarınızın resmini belinize bağlanan bir alıcıya gönderir. Bu teknik, öteki ince bağırsak testlerinde görülmeyen belirtilerinizi ortaya çıkartabilir.

Crohn hastalığı nasıl tedavi edilir?

Crohn hastalığının tedavisinde aşağıdaki yöntemler kullanılır:

Antibiyotikler: Crohn’unuz çok ciddi değilse, doktorunuz hastalığınızı sadece antibiyotiklerle kontrol altında tutmayı deneyebilir. Belirtilerinizin daha da kötüleşmesini önlemek için kendinizi iyi hissettiğinizde bile antibiyotik almanız gerekebilir.

Antibiyotikler sayesinde bakterileri kontrol altında tutarsınız ve böylece bağışıklık sisteminiz bu tetikleyiciler karşısında harekete geçmez ve enflamasyon önlenmiş olur. Crohn hastalığı için yazılan antibiyotikler arasında ciprofloxacin ve metronidazole bulunur.

Benzer yazılar: Crohn Hastalığında Bitkisel Tedavi Mümkün Mü? Crohn Hastalığına İyi gelen Bitkiler Nelerdir?

Anti-enflamatuvar ilaçlar: Crohn hastalığının neden olduğu bağırsak iltihapları karın ağrısı ve ishal gibi semptomlara neden olur. Antienflamatuar ilaçlar ise bu semptomları kontrol altında tutabilir. Steroidler yani kortikosteroidler antienflamatuvar ilaçlar arasında başı çeker. En çok verilen kortikosteroid prednisone’dur.

Diyet ve beslenme: Hastalığınızın semptomlarında alevlenmeye neden olan yiyecekleri tespit etmek için yiyecek günlüğü tutabilirsiniz. Crohn hastalarında genelde alevlenmeye neden olan yiyecekler arasında; kızarmış yiyecekler, margarin, süt ve süt ihtiva eden tatlılar, fındık fıstık gibi kuru yemişler bulunur.

Hastalığınızın alevlenme döneminde yumuşak ve yağsız, sindirimi kolay yiyecekler yemeniz tavsiye edilir. Ayrıca gazlı ve kafeinli içecekleri de fazla tüketmemeniz gereklidir. Genel olarak sağlıklı bir diyet ve egzersiz planı semptom kontrolü açısından oldukça faydalı olacaktır.

Kaynakça

Inflammatory bowel disease / ERİŞKİNDE CROHN HASTALIĞI /ÜLSERATİF KOLİT ve CROHN HASTALARINDA YAŞAM KALİTESİ, ANKSİYETE ve DEPRESYON

 

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin