Cushing Sendromu: Belirtileri, Nedenleri, Teşhis ve Tedavisi

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. / Okuma süresi: 7 dk 5 sn

0
277
Cushing sendromu kortizol
Cushing sendromunun etkileri

Cushing sendromu nedir?

Cushing sendromu tamamen stres hormonu kortizol ile ilgilidir. Vücudumuzdaki kortizol miktarı çok fazla olduğunda, vücudumuzun diğer kısımlarında sorunlar çıkmaya başlayabilir. Cushing sendromu genelde vücutta kortizol seviyesinin yükselmesine neden olan ilaçlardan kaynaklanır. Ancak iyi huylu veya kötü huylu bir tümörden de kaynaklanabilir.

Cushing sendromunu ile Cushing hastalığı karıştırılabilir. Bu ikisi birbiriyle ilişkilidir ancak aynı değildir. Cushing sendromu vakalarının çoğu tedavi edilebilir ancak semptomlarınızın hafiflemesi zaman alabilir.

Hiperkortizolizm olarak da bilinen durum, kadınlarda erkeklerden daha yaygındır. En sık 25 ila 40 yaş arası insanlarda görülür. 

Cushing sendromunun nedenleri nelerdir?

Böbrek üstü bezleriniz kortizol üretir ve aşırı derecede kortizol üretilmesi durumunda Cushing sendromu oluşur. Kortizolun vücuttaki görevleri şunlardır:

– kan basıncının ve kardiyovasküler sistemin (kalp damar sistemi) düzenlenmesi

– bağışıklık sisteminin verdiği iltihabi yanıtını azaltmak

– karbonhidratları, yağları ve proteinleri enerjiye dönüştürmek

– insülinin etkilerinin dengelenmesi

– strese cevap vermek

Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle vücudunuzdaki kortizol seviyesi yükselebilir:

– alkol bağımlılığı

– akut hastalık, cerrahi, yaralanma veya hamilelik ile ilgili stres de dahil olmak üzere yüksek stres seviyeleri

– ağır egzersiz

– depresyon, panik bozuklukları veya yüksek düzeyde duygusal stres

– yetersiz beslenme

– kortikosteroidler: Cushing sendromunun en yaygın nedeni, prednizon gibi kortikosteroid ilaçların uzun süre yüksek dozlarda kullanılmasıdır. Lupus gibi enflamatuvar hastalıkları tedavi etmek veya nakledilen bir organın reddedilmesini önlemek için kortikostreoid reçete edilebilir.

– tümörler: hipofiz bezi tümörleri, böbrek üstü bezi tümörleri gibi bazı tümörler kortizol üretimine yol açabilir.

– Cushing sendromu, hipofiz bezinden aşırı derecede üretilen ACTH’nin kortizol hormonuna dönüşmesinden kaynaklanıyorsa bu duruma Cushing hastalığı denir.

Benzer yazılar: Hipopituitarizm: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Cushing sendromunun belirtileri nelerdir?

Cushing sendromunun en yaygın belirtileri şunlardır:

  • Akne
  • Yorgunluk
  • Yuvarlak, pembe yüz
  • Özellikle vücudun üst kısmından kilo alma
  • Boynun üst sırt kısmında veya tabanında kambur şeklinde yağ oluşması
  • Kolay çürük oluşan ince cilt
  • Kaslarda zayıflama
  • Osteoporoz
  • Yüksek tansiyon
  • Yüksek kan şekeri seviyeleri
  • Böbrek taşı
  • Depresyon ve kaygı
  • Cushing sendromlu çocuklar genellikle obezdir ve yavaş büyüme eğilimindedirler.

Cushing sendromu nasıl teşhis edilir?

Cushing sendromunu teşhis etmek kolay değildir. Özellikle endojen Cushing sendromunun belirti ve semptomları başka hastalıklara benzer. Cushing sendromunu teşhis etmek için uzun ve kapsamlı bir süreç gerekli olabilir.

Doktorunuz önce fizik muayene ile belirgin olan belirti ve semptomları değerlendirecektir. Ayrıca uzun süredir kortikosteroid kullanıyorsanız doktorunuz bu bilgiye dayanarak Cushing sendromunu göz önünde bulundurabilir. Bunun haricinde doktorunuz aşağıdaki tetkikleri yaptırmanızı isteyebilir:

İdrar ve kan testleri: Bu testler ile idrarınızdaki ve kanınızdaki hormon seviyeleri ölçülür ve böylece aşırı derecede kortizol üretip üretmediğiniz öğrenilir. İdrar testi için 24 saat boyunca idrarınızı toplamanız istenebilir.

Tükürük testi: Kortizol seviyeleri normalde gün boyunca yükselir ve düşer. Cushing sendromlu olmayan kişilerde, akşamları kortizol seviyeleri önemli ölçüde düşer. Doktorlar, gece geç saatlerde toplanan küçük bir tükürük örneğinden kortizol seviyelerini analiz ederek Cushing sendromu tanısı koyabilir.

Görüntüleme testleri: Bilgisayarlı tomografi (BT) taramaları veya manyetik rezonans görüntüleme (MRG) taramaları,  hipofiz ve adrenal bezlerinizin görüntülenmesini sağlar ki böylece tümör varsa tespit edilebilir.

Petrozal sinüs örneklemesi: Bu test ile, endojen Cushing sendromunun hipofizden mi yoksa başka bir yerden mi kaynaklandığı belirlenebilir. Testte, hipofiz bezini boşaltan damarlar olan petrozal sinüslerden kan örnekleri alınır.

Cushing sendromu nasıl tedavi edilir?

Cushing sendromunun tedavisinde amaç, kortizol seviyenizi düşürmektir. Cushing sendromunun neden kaynaklandığına göre tedavi de değişecektir. Aşağıdaki tedaviler uygulanabilir:

Kortikosteroid kullanımını azaltmak: Cushing sendromunun nedeni kortikosteroid ilaçlarının uzun süreli kullanımı ise, doktor kontrolünde ilacın dozunu azaltarak Cushing sendromunun belirti ve semptomlarını kontrol altında tutmaya çalışabilirsiniz.

Doktorunuz kortikosteroid kullanımını bırakmanızı sağlayacak kortikosteroid dışında ilaçlar da reçete edebilir. Kendi başınıza kortikosteroidlerin dozunu azaltmak veya ilaçları tamamen bırakmak doğru değildir.

Ameliyat: Cushing sendromunun nedeni tümörse, doktorunuz tümörün cerrahi olarak çıkarılmasını önerebilir. Ameliyattan sonra, vücudunuzda doğru miktarda kortizol bulunması için kortizol replasman ilaçları almanız gerekir.

Radyasyon tedavisi: Tümörünüz ameliyatla tamamen çıkarılmaya uygun değilse operasyonla birlikte radyasyon tedavisi de uygulanabilir. Radyasyon tedavisi ayrıca ameliyat için uygun olmayan kişilerde de uygulanabilir.

İlaçlar: Ameliyat ve radyasyon tedavisi işe yaramadığı takdirde kortizol salgılanmasını kontrol etmek için ilaçlar kullanılabilir. Cushing sendromlu kişilerde ameliyattan önce ilaçlara da başvurabilir.

Doktorlar, belirtileri ve semptomları iyileştirmek ve ameliyat risklerini en aza indirmek için ameliyattan önce ilaç tedavisi önerebilir. İlaç tedavisiyle tam bir iyileşme sağlanamayabilir.

Adrenal bezinde aşırı kortizol üretimini kontrol etmek için kullanılan ilaçlar arasında ketokonazol, mitotan ve metrapon (Metopirone) bulunur. Bu ilaçların yan etkileri arasında yorgunluk, bulantı, kusma, baş ağrısı, kas ağrıları, yüksek tansiyon ve ödem bulunur. Bazı ilaçların nörolojik yan etkileri ve karaciğer toksisitesi gibi daha ciddi yan etkileri olabilir.

Cushing sendromunda kullanılan en yeni ilaç pasireotiddir ve işlevi hipofiz tümörünün ACTH üretimini azaltmaktır. Bu ilaç günde iki kez enjeksiyon şeklinde verilir. Hipofiz tümörü ameliyatı başarısız olursa veya ameliyat yapılamıyorsa bu ilaç önerilir. Bu ilaç ishal, bulantı, kan şekerinde yükselme veya diyabet, baş ağrısı, karın ağrısı ve yorgunluk gibi yan etkilere neden olabilir.

Bu tedavi seçeneklerinden hiçbiri uygun değilse veya işe yaramıyorsa, doktorunuz adrenal bezlerinizin cerrahi olarak çıkarılmasını önerebilir (bu işleme bilateral adrenalektomi denir). Bu prosedür aşırı kortizol üretimi sorununu çözer ancak ömür boyu replasman tedavisini gerektirir.

Kaynakça

Cushing’s syndrome / Cushing disease / Cushing’s syndrome and disease

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin