D Vitamini: Faydaları, Zararları ve Etkileşimleri

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. / Okuma süresi: 7 dk 37 sn

0
92
D vitamini kanser, osteoporoz, grip
D vitamini özellikle kemik sağlığı için önemlidir.

D vitamini nedir?

D vitamini yağda çözünen ve özellikle sağlıklı bir kemik yapısına sahip olmamız için gerekli olan temel vitaminlerden biridir. Yağda çözünmesi vücut tarafından emilmesi için yağ ile beraber alınması gerektiği anlamına gelir. Ayrıca yağda çözündüğü için karaciğerde depolanabilir.

D vitamini almak için çoğunlukla güneşe çıkmamız tavsiye edilir. Bunun nedeni güneşten gelen ultraviyole ışınları cilde temas ettiğinde D vitamini üretilmesini teşvik etmesidir.

D vitamini hangi gıdalarda bulunur?

Bu vitamin günlük olarak tükettiğimiz gıdalarda yeterli miktarda bulunmaz ve eksikliği sandığımızdan çok daha sık yaşanan bir sorundur. Özellikle güneş görmeyen kuzey ülkelerinde bu vitaminin eksikliğine sık rastlanır. D vitamininden zengin çok az gıda bulunmakla beraber bu gıdalar şunlardır:

  • Somon ve ton balığı gibi yağlı balıklar
  • Ciğer, yumurta ve yumurta sarısı gibi hayvansal proteinler
  • Az miktarda olmak üzere mantar

D vitamini ne kadar kullanılmalıdır?

Yaş

Erkek

Kadın

Hamilelik

Emzirme

0-6 ay

1,000 IU

(25 mcg)

1,000 IU

(25 mcg)

 

 

7-12 ay

1,500 IU

(38 mcg)

1,500 IU

(38 mcg)

 

 

1-3 yaş

2,500 IU

(63 mcg)

2,500 IU

(63 mcg)

 

 

4-8 yaş

3,000 IU

(75 mcg)

3,000 IU

(75 mcg)

 

 

9-18 yaş

4,000 IU

(100 mcg)

4,000 IU

(100 mcg)

4,000 IU

(100 mcg)

4,000 IU

(100 mcg)

19 + yaş

4,000 IU

(100 mcg)

4,000 IU

(100 mcg)

4,000 IU

(100 mcg)

4,000 IU

(100 mcg)

D vitamininin faydaları

Her şeyden önce sağlıklı kemikler için D vitaminine gereksinimimiz vardır. Bunun nedeni D vitamininin ince bağırsaklarda kalsiyum ve fosforun emilmesi için gerekli olmasıdır. Vücudunuzda yeterli D vitamini olmaması durumunda bu mineraller de emilemez ve sağlık sorunları ortaya çıkabilir.

Osteomalazi ve Raşitizm

Bu vitaminin eksikliği osteomalazi ve raşitizm gibi kemik hastalıklarına neden olabilir. Osteomalazi yetişkinlerde görülen kemiklerin yumuşaması sorunudur. Genellikle ciddi D vitamini eksikliğinden kaynaklanan bu durumun tedavisinde D vitamini takviyesi verilir.

Raşitizm ise çocuklarda görülen ve uzun süreli D vitamini eksikliğinden kaynaklanan bir hastalıktır. Bu hastalıkta kemikler yumuşamış ve zayıflamıştır. D vitamininin eksikliğinde kemiklerde kalsiyum ve fosfor korunamadığı için kemikler zarar görür. Bu rahatsızlığın tedavisinde D vitamini takviyeleri verilir.

Benzer yazılar: C Vitamini: Faydaları, Zararları ve Etkileşimleri

Osteoporoz (kemik erimesi)

Osteoporoz kemik kütlesi ve dokusunun bozulması nedeniyle ortaya çıkan ve kemiklerin kırılma riskini arttıran bir hastalıktır. Halk arasında kemik erimesi olarak da bilinen osteoporoz, genellikle kalsiyum eksikliğinden kaynaklanır fakat D vitamini kalsiyum emilimine katkıda bulunduğu için D vitamini eksikliği de kemik erimesinin dolaylı olarak nedeni olabilir.

Vücuttaki D vitamini seviyelerinin yeterli miktarda olması kemik sağlığını korur ve özellikle de menopoz sonrası kadınlarda ve uzun vadeli steroid tedavisi gören kişilerde kemik erimesinin önlenmesinde faydalı olabilir.

Benzer yazılar: Osteoporoz Risk Faktörleri Nelerdir? Kemik Erimesi Önlenebilir Mi?

Grip

Soğuk algınlığı ve grip için en çok tavsiye edilen vitamin C vitaminidir. Fakat bilim adamları kış aylarında grip vakalarının artması ile D vitamini arasında bir bağlantı olup olmadığını merak etmişler ve bu konuyu araştırmışlardır.

D vitamininin üretimi için güneş ışınlarının gerekli olduğundan bahsetmiştik. Güneş ışınlarının azalmasıyla beraber vücudumuzdaki D vitamininin miktarı da azalır. Gözleme dayalı bulgular kışın D vitamini seviyeleri düşük olan insanların gribe yakalanma riskinin de arttığını göstermektedir.

Kalp sağlığı

D vitamini ve kalp sağlığı arasında bir bağlantı olmadığını düşünebilirsiniz ki genel olarak D vitamini kalp sağlığı ile ilişkili bulunmaz. Ancak bilimsel araştırmalar bu düşüncenizi desteklememektedir. Bazı bilimsel araştırmalar D vitamininin eksikliğinin kalp krizi riskini az da olsa arttırdığını göstermektedir.

Kanser

Genellikle kemik sağlığı için tavsiye edilen D vitamininin vücudumuza etkisi sandığımızdan çok daha büyük olabilir. D vitamininin kanser ile ilişkisi ve kansere yakalanma riskine olan etkisi birçok bilimsel araştırmada incelenmiştir. Yapılan bu araştırmaların sonuçlarına göre D vitamini eksikliği ve kanda düşük miktarlarda D vitamininin bulunması birçok kansere yakalanma riskini arttırabilir.

Araştırmalar D vitamininin eksikliğinin, prostat kanseri, kolon kanseri, meme kanseri riskini arttırdığını göstermektedir. D vitaminin bu etkisinin hem kanser hücrelerinin damarlanmasını önlemesi hem de apoptozu yani hücrelerin ölmesini sağlaması ile ilgili olduğu bildirilmektedir.

D vitamini takviyesinin kanser riski üzerindeki etkilerini araştıran oldukça geniş çaplı bir klinik çalışmada, daha önce kanser, kalp krizi veya felç geçirmemiş 50 yaş ve üzeri 25.871 erkek ve kadına ortalama 5,3 yıl boyunca, omega-3 yağ asitleri (1.000 mg / gün) ile veya tek başına D3 vitamini takviyesi (2.000 IU / gün) verilmiş ve bu takviyelerin kanser ile ilişkisi incelemiştir.

Meme, prostat ve kalın bağırsak kanseri riski açısından, D vitamini ve plasebo yani D vitamini almayan grup arasında ciddi anlamda fark görülmemiştir. Ancak normal kilolu katılımcılar için, aşırı kilolu veya obez olanlara kıyasla kanser ve ölüm oranında düşüş görülmüştür. Ayrıca, D vitamini alan Afrikalı Amerikalıların kanser insidansında % 23 azalma görülmüştür.

2007 yılında yayınlanan ve dört yıl süren bir çalışmada ise, 55 yaş üstü 1.179 kadına kalsiyum (günde 1.400-1.500 mg) ve D3 vitamini (günde 1.100 IU) veya plasebo verilmiştir. Bu takviyelerin kanser riski üzerindeki etkilerinin incelendiği çalışmada kalsiyum ve D vitamini alan kadınlarda kanser riskinin ciddi anlamda azaldığı görülmüştür.

Diğer

D vitaminin sağlığımız üzerindeki etkileri ve çeşitli hastalıkların önlenmesi ve tedavisindeki rolü ile ilgili birçok araştırma yapılmaktadır. Ancak bu araştırmalar genellikle hayvanlar üzerinde veya test tüplerinde yapılmaktadır. Bu nedenle D vitamini bu hastalıklar üzerinde kesin olarak tedavi edici güce sahiptir diyemeyiz. Bununla beraber D vitamini aşağıdaki hastalıklar için de takviye olarak kullanılmaktadır:

  • Tip 1 ve tip 2 diyabet
  • Hipertansiyon (yüksek tansiyon)
  • Multipl skleroz
  • Fibromiyalji
  • Nöropati vb. ağrılar
  • Yorgunluk
  • Sivilce, sedef hastalığı ve egzama
  • Glukoz entoleransı
  • Crohn hastalığı ve romatoid artrit gibi otoimmün hastalıklar
  • Obezite

D vitamininin zararları ve yan etkileri 

Bu vitamin doktor tarafından tavsiye edilen dozlarda alındığında yan etkilere neden olmaz. Ancak yüksek dozlarda alındığında vücutta kalsiyum birikimine neden olabilir. Bu durum da organlarımıza zarar verebilir.

Ayrıca kanınızda fazla miktarda kalsiyum bulunması halinde D vitamininin takviyeleri bu durumu daha da kötüleştirebilir. Bunun nedeni D vitamininin kalsiyum emilimini arttırmasıdır.

Williams–Beuren sendromu olan kişilerde D vitaminine hassasiyet olabilir. Bu hastalar doktorlarına danışmadan D vitaminini takviye şeklinde almamalıdır.

Sarkoidoz, tüberküloz, cüzzam ve mantar hastalıklarında D vitamininin sentezi artabilir. Bu durumda D vitamini takviyeleri kullanmanız vücudunuzda çok fazla D vitamini bulunmasına neden olabilir ve bu da çeşitli sağlık riskleri doğurur.

Paratiroid bezinde sorun olanlarda D vitamininin takviye şeklinde alınması yüksek kalsiyum seviyelerine neden olabilir.

Hamilelikte ve emzirme döneminde normal dozlarda kullanılabilir. Ancak gene de doktorunuza danışmadan kullanmanız ve doz ayarlaması yapmanız tavsiye edilmez.

D vitamininin etkileşimleri 

D vitamininin kalsiyum takviyeleriyle beraber alınması vücutta aşırı miktarda kalsiyum birikimine neden olabilir.

Ayrıca kortikosteroidler, kolesterol ilaçları ve laksatiflerle etkileşime girebilir. Bunun nedeni bu ilaçların D vitamininin emilimini azaltmasıdır. D vitamininin takviyesini alacaksanız bu ilaçları almadan 3-4 saat önce veya aldıktan 3-4 saat sonra alınız.

Kaynakça

Medline / Patient Guide to Vitamin D Deficiency / Randomized trial of vitamin D supplementation to prevent seasonal influenza A in schoolchildren / 25-Hydroxyvitamin D and Risk of Myocardial Infarction in Men / The Role of Vitamin D in Cancer Prevention / Vitamin D Toxicity–A Clinical Perspective / Vitamin D and calcium supplementation reduces cancer risk: results of a randomized trial / Vitamin D Fact Sheet for Health Professionals

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin