Demansın (Bunamanın) evreleri ve evrelere göre belirtileri nelerdir?

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. Okuma süresi: 5 dk 51 sn

0
64
Demansın ve bunamanın evreleri
Demans

Demans nedir?

  • Demans, düşünce ve davranışta bozulmaların olduğu, çeşitli bilişsel gerileme belirtilerini kapsayan genel bir tanımdır. Halk arasında bunama olarak bilinen demans tek bir hastalık değildir fakat altta yatan başka hastalıkların bir belirtisidir veya sonucudur.
  • Demansın belirtileri arasında hafıza kaybı, dil sorunları ve dolayısıyla iletişim kurmada zorluklar, soyut düşünme yetisinde azalma, duygudurum değişiklikleri, kişilik değişiklikleri ve kararsızlık bulunur.
  • Demans türleri arasında, Alzheimer hastalığı, Lewy cisimcikli demans, vasküler demans, frontotemporal demans ve karışık demans bulunur.
  • Demans semptomları ve hastalığın prognozu, demansın türüne, hastalığın evresine ve kişinin genel sağlık durumuna bağlı olarak değişmektedir.
  • Demansın teşhis edilmesinde kullanılan yöntemler; fizik muayene, nörolojik muayene ve başka hastalıkları ekarte etmek için yapılan çeşitli laboratuvar testleridir.

Demansın evreleri ve belirtileri

Demans birden bire mi kötüleşir? Yoksa, yavaş yavaş durumunuzun kötüleştiğini anlayabilir misiniz? Eğer kendi açınızdan veya bir yakınınız açısından kaygılanıyorsanız, demansın evreleri ve her evreye özel olarak yaşayabileceğiniz tecrübeleri öğrenmek, daha kontrollü olmanıza ve kendinizi hazırlamanıza yardımcı olabilir.

Biz bu makalemizde demansı, yedi ayrı evrede inceleyen Yedi Evrelik Reisberg Ölçeğini baz alarak demansın evrelerini ve evrelere özel olarak ortaya çıkan belirtileri anlatacağız.

1. Evre: Bu evrede hafıza kaybı veya bilişsel bozulma görülmez. Bu şaşırtıcı gelebilir ancak ilk evrede hastalığa dair bir işaret veya belirti göremezsiniz.

2. Evre: Bu evrede yavaş yavaş hafif bilişsel bozulmalar ortaya çıkmaya başlar. Ancak bu belirtileri, demansa yormayıp, kişinin yaşından kaynaklı olağan hafıza zayıflıkları olarak değerlendirebilirsiniz ki haklısınız da; Alzheimer Araştırma Vakfı Fisher Merkezi, insanların yarısının yaşlarından ötürü unutkanlık yaşayabileceğini belirtmektedir.

– eşyaların yerini hatırlayamayabilirsiniz. Kendinizi sık sık, anahtarları nereye koymuştum? diye soruyor olabilirsiniz.

– gündelik kelimeleri unutabilir veya belli ifade kalıplarını hatırlayamayabilirsiniz.

3. Evre: 3. evrede hafif bilişsel bozukluk söz konusudur. Artık kişinin çevresi ve ailesi tarafından fark edilir düzeyde ve sürekli olarak devam eden sorunlar mevcuttur. Her ne kadar kişinin gündelik hayatını yürütmesi mümkün olsa da kişide performans düşüklüğü olacaktır. Bu evrede görülebilecek belirtiler şunlardır:

– hafıza kaybı ve unutkanlık

– iş performansında düşüş

– organizasyon ve planlama yeteneklerinde azalma

– sözcükleri tekrar etme

– konsantrasyon bozukluğu

– karmaşık işleri yapmakta zorlanma

– araba sürmekte zorlanma

4. evre: 4. evrede, kişinin demans veya Alzheimer tanısı almaya yetecek yoğunlukta ve belirginlikte semptomları vardır. Bilişsel bozulmalar oldukça belirgindir ve kişinin doktor takibinde olması gerekir. 4. evrenin belirtileri şunlardır:

– ruh hali değişiklikleri

– gündelik işleri yapmakta zorlanma

– yakın zamanda olan olayları ve konuşmaları unutma

– yeni tanışılan kişilerin isimlerini unutma

– zamanı karıştırma

– anksiyete ve depresyon

– sosyal içe çekilme

Benzer yazılar:

5. Evre: 5. evrede kişinin gündelik işlerini yapması için bir bakıcıya ihtiyacı olabilir. Orta derecede şiddetli olarak nitelendirilen bu evrede kişinin yıkanması ve giyinmesi zorlaşmıştır. Ayrıca semptomlar tamamen belirgindir ve bunama olduğu hemen anlaşılır. Bu evredeki belirtiler şunlardır:

– Kafa karışıklığı ve unutkanlık

– Gittiği yerlerde kaybolma

– Sosyal ortamlarda uygunsuz davranışlar

– Algılama zorlukları

– Zihinsel becerilerde ve problem çözme becerilerinde iyice azalma

6. Evre: Kişinin hafızası iyice zayıflamıştır ve iletişim yeteceği büyük oranda azalmıştır. Son evreden bir önceki evre olduğu için demans ileri seviyededir diyebiliriz. 6. evrede kişinin mutlaka bir bakıcısı olmalıdır ve yalnız kalması tehlikeli olabilir. 6. evrede görülen belirtiler şunlardır:

– Uyku sorunları

– Yakınlarını dahi tanımakta zorlanma

– Anksiyete

– Sinirlilik

– Halüsinasyonlar ve sanrılar

– Paranoya

7. evre: Bunamanın çok şiddetli bilişsel bozukluk olarak nitelendirilen evresidir. 7. evre bunamanın son evresidir ve kişi artık iletişim bile kuramayacak vaziyette olabilir. 7. evrenin belirtileri şunlardır:

– Yeme ve yutma zorluğu

– Tuvaletini tutamama

– Konuşma yetisinin giderek kaybolması

– Enfeksiyona yatkınlık

– Yatak yaraları

Demanslı kişinin bakımı ile ilgili ipuçları

Demanslı kişilerin bakımı kolay değildir. Kişi bir bebekten farksız olduğu için özel bir ortamda bulundurulması önemlidir. Kişinin kayıp düşmesine neden olacak tehlikeli bir mekan tasarımı uygunsuz olacaktır.

Demansın ileri evrelerinde kişi artık günlük ihtiyaçlarını yerine getirmekte güçlük çekiyor olacaktır. Hastanızın rahatı ve konforu için bazı hususlara dikkat ederek süreci hem kendiniz hem de onun için kolaylaştırabilirsiniz.

Demansın evreleri de bakım ihtiyaçları üzerinde etkili bir faktördür. Her evrede hastanın ihtiyaçları da değişecektir ve hastalık ilerledikçe kişinin bakımı da zorlaşacaktır.

Erken evre ipuçları:

  • kKişinin gününü kolay geçirmesini sağlayacak oyalayıcı ve eğlenceli aktiviteler düzenleyin.
  • Duygularını ifade etmesine izin verin ve onu rahatlatın.
  • Hastalığın ilerlemesini engelleyecek yöntemler varsa uygulayın.

Orta evre ipuçları:

  • Orta evre en uzun süren evre olabilir ve hastanın semptomları ilerlemeye başlamıştır. Bu nedenle mental olarak hazırlıklı olmalısınız.
  • Sabırlı ve anlayışlı olun.
  • Kişiye her konuda yardım edip özgürlüğünü sınırlamayın ve sadece gerçekten yardıma ihtiyaç duyduğunda yanında olun.
  • Ortamı kişinin düşmesini önleyecek şekilde ayarlayın.
  • Konuşurken dikkat dağıtıcı unsurları ortadan kaldırın (örn. televizyonu kapatın).

İleri evre ipuçları:

  • Yanıcı aletleri ortalıkta bırakmayın.
  • Acil durumlara hazırlıklı olun.
  • Kesici aletler, ilaçlar ve deterjanlar gibi tehlikeli olabilecek malzemeleri kilitleyin.
  • Gerekirse profesyonel destek alın.

Kaynakça

End-of-life care issues in advanced dementia / Dementia / Dementia

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin