Diyabetik Nöropati Nedir? – Nedenleri, Belirtileri,Tedavisi, Komplikasyonları

0
47
Şeker hastalığı sinir hasarı
Şeker hastalığı vücudun birçok yerinde sinir hasarına ve dolayısıyla bu bölgelerde fonksiyon bozukluğuna yol açabilir.

Diyabetik nöropati nedir?

Diyabetik nöropati, diyabetin neden olduğu sinir hasarıdır. Yüksek kan şekeri yani kanda yüksek oranda glukoz bulunması, vücudunuzun başka birçok yerine zarar verdiği gibi vücudunuzdaki sinirlere de zarar verebilir. Diyabetik nöropati en çok bacaklardaki ve ayaklarınızdaki sinirlere zarar verir.

Hangi sinirin etkilendiğine bağlı olarak, diyabetik nöropati semptomları, ağrı ve uyuşma, idrar yolu ve sindirim sistemi sorunları ve kalp ile ilgili sorunlar oluşmasına neden olabilir. Bazı kişilerde belirtiler son derece hafiftir. Ancak bazıları için belirtiler o kadar ağırdır ki bu kişiler, gündelik hayatlarını yerine getirmekte zorluk çekerler. Sinirler, beyniniz ve vücudunuzun diğer bölümleri arasında sinyalleri taşıyan özel yapılardır. Bu sinyaller nasıl hissettiğiniz ve sindirim gibi vücut fonksiyonlarını kontrol eder. Bu nedenle sinirlerin zarar görmesi vücudun genelinde ciddi sorunlara yol açabilir.

Diyabetik nöropati, diyabetli kişilerin % 50 kadarını etkileyen bir komplikasyondur ancak her diyabet hastasında görülmez. Halk arasında şeker hastalığı sinir hasarı olarak da bilinen bu sorunun belli düzeyde engellenmesi mümkündür. Eğer yaşam tarzı değişiklikleri ve doğru beslenme saplanırsa ve kan şekeri seviyeleri kontrol edilebilirse bu komplikasyon büyük oranda engellenebilir.

Benzer yazılar: DİYABETİN YOL AÇTIĞI CİNSEL BOZUKLUKLAR VE BUNLARLA BAŞ ETME YOLLARI

Diyabetik nöropati türleri nelerdir?

Diyabetik nöropati türleri şunlardır:

Periferik nöropati

Periferik nöropati, tipik olarak ayakları ve bacakları etkileyen ve bazen elleri ve kolları etkileyen sinir hasarıdır. Periferik nöropatide vücudun uç kısımları etkilenir.

Otonom nöropati

Otonom nöropati, iç organları kontrol eden sinirlerin zarar görmesidir. Otonom nöropati neticesinde kalp atış hızı ve kan basıncı, mesane, sindirim sistemi, cinsel organlar, gözler ve ter bezlerinde sorunlar ve komplikasyonlar ortaya çıkabilir.

Fokal nöropatiler

Fokal nöropatiler, genellikle el, baş, bacak ve gövdede tek sinirlerin hasar görmesi sonucunda ortaya çıkar.

Proksimal nöropati

Proksimal nöropati, kalçanız, kalçanız veya uyluğunuzda nadir görülen ve engelleyici bir sinir hasarı türüdür. Bu tür sinir hasarı tipik olarak vücudunuzun bir tarafını etkiler ve nadiren diğer tarafa yayılabilir. Proksimal nöropati sıklıkla şiddetli ağrıya neden olur ve önemli kilo kaybına neden olabilir.

Diyabetik nöropati nedenleri ve risk faktörleri

Diyabetiniz varsa, diyabetin neden olduğu sinir hasarına yakalanma şansınız, yaşlandıkça ve diyabetiniz uzadıkça artar. Diyabetinizi yönetmek, diyabetik nöropati gibi sağlık sorunlarını önlemenin önemli bir parçasıdır.

  • Kan şekerini iyi kontrol edilmeyen diyabet veya prediyabet hastaları
  • Fazla kilolu olmak. Vücut kitle indeksi 25 üzerinde olan kişilerde diyabetik nöropati gelişme riski artar.
  • Çok fazla alkol ve sigara kullananlar da risk grubundadır. Sigara içmek arterleri daraltır ve sertleşmeye neden olur. Bu durumda bacağa giden kan akışında azalma olur ve periferik sinirler hasar görür.
  • Diyabet böbreğe zarar ve böbrek zarar gördüğü takdirde kanı iyi süsemez. Bu durumda toksinler kanda kalır ve sinirlere zarar verebilir.
  • Yüksek tansiyon hastası olmak
  • Kolesterol değerlerinin sürekli olarak yüksek seyretmesi
  • Araştırmalar ayrıca bazı genlerin, diyabetik nöropati riskini artırabileceğini göstermektedir.

Diyabetik nöropati nedenleri

Zamanla, kan şekeri olarak da adlandırılan yüksek kan şekeri seviyeleri ve diyabetten kaynaklanan kandaki trigliserit gibi yüksek yağ seviyeleri sinirlerinize zarar verebilir. Yüksek kan şekeri seviyeleri, sinirlerinizi oksijen ve besinlerle besleyen küçük kan damarlarına da zarar verebilir. Yeterli oksijen ve besin olmadan sinirleriniz iyi çalışamaz.

Diyabet süresi de bu komplikasyon üzerinde etkilidir. Uzun süredir diyabet hastası olan kişilerde diyabetik nöropati görülme ihtimali de artar. Ayrıca glukoz intoleransı olan prediyabet hastalarında da bu komplikasyon görülebilir. Bu nedenle prediyabet de ciddiye alınması gereken bir rahatsızlıktır.

Diyabetik nöropati ne kadar yaygındır?

Farklı diyabetik nöropati türleri olsa da diyabetli kişilerin neredeyse yarısının periferik nöropatiden muzdarip olduğunu biliyoruz. Diyabetli kişilerin yüzde 30’undan fazlasında ise otonom nöropati vardır.

En sık görülen fokal nöropati tipi, bilekteki bir sinirin sıkıştığı karpal tünel sendromu ile ilgilidir. Diyabetli kişilerin yüzde 10’undan daha azında karpal tünel sendromu semptomları vardır ancak yaklaşık yüzde 25’inde bileklerde sinir sıkışması bulunur. Diğer fokal nöropatiler ve proksimal nöropati ise daha az görülür.

Diyabetik nöropati belirtileri

En çok görülen diyabetik nöropati türüne göre belirtiler değişiklik gösterir. Esasen belirtileriniz hangi nöropatilerden muzdarip olduğunuza göre değişir. Bununa beraber genellikle belirtiler yavaş yavaş gelişir. Ciddi düzeyde sinir hasarı oluşmadan siz nöropatinin farkında olmayabilirsiniz.

Periferik nöropati

Distal simetrik periferik nöropati olarak da adlandırılan periferik nöropati en sık görülen diyabetik nöropati türüdür. Önce ayakları ve bacakları, daha sonra ise elleri ve kolları etkiler. Periferik nöropatinin belirtileri genellikle geceleri kötüleşir:

  • Karıncalanma veya yanma hissetme
  • Uyuşukluk ve ağrı
  • Sıcaklık değişikliklerini hissetmekte zorlanma
  • Bıçak saplanması gibi ağrı ve kramplar
  • Dokununca rahatsız olma
  • Ülser ve enfeksiyon
  • Kemik ve eklem ağrıları

Mononöropati (fokal nöropati)

İki tür mononöropati vardır: kraniyal ve periferik. Mononöropatide tek bir sinir hasar görmüştür. Belirtileri şunlardır:

  • Yüzün bir tarafında felç
  • Tek gözün arka kısmında ağrı
  • Çift görme
  • Küçük parmakta uyuşma
  • Ellerin zayıflaması ve bir şeyleri tutmakta zorlanma.

Otonom nöropati

Otonom sinir sistemi kalp, mesane, bide ve bağırsak gibi iç organları kontrol eder. Bu organlarda sinir hasarı olması neticesinde aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:

  • Mesane veya bağırsak rahatsızlıkları
  • Mide tembelliği (gastroparezi)
  • Bulantı, kusma ve iştah kaybı
  • Cinsel olarak uyarılma güçlüğü
  • Gözlerin aydınlıktan karanlığa alışmasında değişiklikler olması

Proksimal nöropati (diyabetik poliradikülopati)

Diyabetik amyotrofi olarak da adlandırılan bu nöropati tipi daha çok uyluk, kalça ve bacakları etkiler. Bazen karın ve göğüs bölgesini de etkileyebilir. Belirtiler genellikle vücudun tek bir tarafında olur:

  • Ciddi mide ağrısı
  • Uyluk kaslarının zayıflaması
  • Kalça ve uylukta ağrı
  • Otururken kalkmakta zorlanma

Diyabetik nöropati hangi sorunlara neden olur?

Periferik nöropati, yara, ülser ve enfeksiyon gibi komplikasyonlara neden olabilir. Sinir hasarından ötürü his kaybı olacağı için ayakkabının ayağınızı sıktığını fark etmeyebilirsiniz bu da ayağın zarar görmesine neden olur. Sinir hasarı ayrıca denge ve koordinasyonla ilgili sorunlara neden olur ve bu durumda hasta dengesini kaybedip düşebilir. Bazı hastalarda sinir hasarı, anksiyete ve depresyona neden olabilir zira kronik ağrı kişinin psikolojisini ciddi anlamda yıpratan ve yaşam kalitesini düşüren bir sorundur. Otonom nöropati, kalp atış hızını ve tansiyonu etkile; ayrıca idrara çıkma ve sindirim fonksiyonlarında da bozulmalara neden olur.

Benzer yazılar: MODY DİYABET NEDİR: NEDENLERİ, BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ

Diyabetik nöropati nasıl tedavi edilir?

Diyabetik nöropatinin kesin bir tedavisi yoktur  ancak belirtiler azaltabilir. Kan şekeri seviyelerinizi kontrol altında tutmak bu durumun ortaya çıkmasının engellenmesinde veya ilerlemesinin durdurulmasında faydalıdır. Sigarayı bırakmak ve düzenli egzersiz yapmak da kapsamlı fayda gösterebilir.

Diyabetik nöropati ağrı tedavisi

Diyabetik nöropatinin neden olduğu ağrıyı tedavi etmek için ilaçlar bulunur. Genellikle gabapentin veya amitriptilin türü ilaçlar reçete edilebilir. İlaç seçeneklerini doktorunuzla ele alabilirsiniz.

Akupunktur da ağrı tedavisinde fayda gösteren alternatif tedaviler arasındır. Özellikle ilaçlarla kombine edildiğinde oldukça yarar gösterebilir.

Vajinal kuruluğunuz varsa, doktorunuz bir kayganlaştırıcı önerebilir. Erektil disfonksiyonunuz varsa, buna karşı ilaçlar bulunur.

Benzer yazılar: İKTİDARSIZLIK (EREKTİL DİSFONKSİYON) NEDİR? – İKTİDARSIZLIK NEDENLERİ, BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ

Diyabetik nöropati komplikasyonları

Diyabetik nöropati, vücudun birçok bölgesini etkileyerek çeşitli komplikasyonlara yol açabilir. Diyabeti nöropati komplikasyonları şunlardır:

  • Hipoglisemi gözden kaçabilir.
  • Ayak parmaklarında ve bacaklarda sinir hasarı his kaybına neden olur. His kaybı neticesinde yaralar fark edilmez ve ülser gelişebilir. Eğer bu durum ilerler ise enfeksiyon kemiğe dahi yayılabilir. Bu durumda ampütasyon zorunlu olabilir.
  • Terlemeniz artabilir ve azalabilir çünkü ter bezlerindeki sinir hasarı fonksiyon bozukluğuna yol açabilir.
  • Sindirim problemleri oluşabilir. Sinir hasarı sindirim sistemini etkilerde, kabızlık veya ishal ortaya çıkabilir. Ayrıca midenin boşalmasının geciktiği mide tembelliği de meydana gelebilir.
  • İdrar yolu enfeksiyonları ve idrar kaçırma oluşabilir. Mesanenizi kontrol eden sinirler hasar gördüğünde mesane kontrolü bozulur.
  • Kan basıncı aniden düşebilir çünkü kan akışını kontrol eden sinirler hasar gördüğünde vücut tansiyonu ayarlayamayabilir.
  • Cinsel işlevlerde sorunlar olabilir. Otonom nöropati cinsel organlarla ilgili sinirlere hasar verebilir. Bu durumda erkeklerde sertleşme sorunu kadınlarda ise uyarılma ve kayganlaşma sorunu olabilir.

Diyabetik nöropati önlenebilir mi?

Şeker hastalığı sinir hasarı belli düzeyde önlenebilecek bir sorundur. Bunun için aşağıdaki hususlara dikkat edin:

  • Kan şekeri seviyelerinizi kontrol edebilmek için her gün kullanacağınız bir kan şekeri ölçüm cihazı alın.
  • Son 2-3 aydaki ortalama kan şekerinizi öğrenmek için yılda en az iki kez A1C testi yaptıran. Kan şekeri seviyeleriniz hakkında fikir sahibi olarak gerekli düzenlemeleri yapabilir ve kan şekeri seviyelerinizi iyileştirebilirsiniz.
  • Diyabetik nöropati belirtileri fark ederseniz mutlaka doktorunuzu bu konuda bilgilendirin.
  • Egzersiz yaparken dikkatli olun. Nöropatisi olanlarda bazı egzersizler uygun olamayabilir. Bu konuda doktorunuza danışın.
  • Ayaklarınızı koruyun. Ayaklarınız kuruysa, cildinize losyon sürün. Her zaman ayağınıza uygun ayakkabı ve çorap giyinin. Ayaklarınızı ılık suyla ve dikkatlice yıkayın. Eğer gerekirse ayaklarınızı korumak için özel ayakkabılar satın alın.
  • Sorun yaşarsanız hemen tedavi olun. Eğer bir ayak enfeksiyonunu erkenden fark ederseniz ampütasyona gerek kalmadan tedavi olabilirsiniz.
  • Ayaklarınıza iyi bakın ve her gün bir yerinde yara olup olmadığını kontrol edin. Ayaklarınızın altına bakmak için aynadan faydalanın. Cildinizde yaralar, kesikler veya çatlaklar olup olmadığınız kontrol edin. Ayaklarınızı görmekte zorlanıyorsanız bu konuda doktorunuzun yardımını isteyin.

Kaynakça

  1. Diabetic Neuropathy Symptoms & Causes
  2. What Is Diabetic Neuropathy
  3. Risk Factors and Comorbidities in Diabetic Neuropathy: An Update 2015

  4. Diabetic Neuropathy
  5. The risk factors for diabetic peripheral neuropathy: A meta-analysis

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin