Egzama: Türleri, Belirtileri, Nedenleri, Teşhis ve Tedavisi

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. Okuma süresi: 10 dk

0
73
Egzama türleri, nedenleri, teşhis ve tedavisi
Egzama

Egzama nedir?

Dermatit olarak da adlandırılan egzama, cildin iltihaplanmasına neden olan bir grup hastalık için ortak olarak kullanılan bir terimdir. Bu hastalıklar kaşıntı, deride kızarıklık ve döküntü gibi belirtilerle ortaya çıkar.

Egzama kısa süreli olduğunda kabarcıklar ortaya çıkabilir ancak uzun süreli olduğunda cilt kalınlaşabilir. Ayrıca ortaya çıktıktan sonra bazı kişilerde tamamen iyileşirken bazı kişilerde kalıcı olabilir. “Egzama” ifadesi aynı zamanda en sık görülen egzama türü olan atopik dermatit için kullanılır.

Egzamanın kesin nedeni tam olarak bilinmez. Hastalarda tahriş ve alerji bulunabilir. Bu rahatsızlığın türü genellikle kişinin hastalık öyküsüne ve döküntünün yerine bağlıdır. Örneğin alerjik kontakt dermatit, alerjene maruz kalındığında ortaya çıkar ve ciltte aşırı duyarlılık gelişmesine neden olur.

Egzama türleri nelerdir?

Egzamanın en sık görülen türleri şunlardır:

Atopik Dermatit: Atopik dermatit, genellikle astımı olan ailelerde ortaya çıkan ve kalıtsal bir yönü de olduğu düşünülen alerjik bir hastalıktır. Kaşıntılı döküntünün eşlik ettiği atopik dermatit, özellikle kafa ve kafa derisi, boyun, dirseklerin içi, dizlerin ve kalçaların üzerinde görülür. Gelişmiş ülkelerde çok yaygındır ve görülme sıklığı giderek artmaktadır. Tahriş ile ilgili olan kontakt dermatit bazen yanlış bir teşhis olan atopik dermatit teşhisi alabilir. Atopik dermatit stres ile kötüleşebilir.

Kontakt Dermatit: Kontakt dermatit iki tiptir. Bunlardan biri alerjik kontak dermatit (zehirli sarmaşık, nikel gibi bir alerjene sonradan verilen reaksiyondan kaynaklanır) ve diğeri ise irritan kontak dermatittir (sodyum lauril sülfat gibi bir deterjana doğrudan verilen reaksiyondan kaynaklanır). Bazı maddeler hem alerjen hem de irritan olabilir. Kontakt dermatit vakalarının yaklaşık dörtte üçünün egzaması irritan dermatittir.

Seboreik Dermatit: Seboreik dermatit, saçta oluşan kepekle yakından ilişkili olan bir egzama türüdür. Kafa derisinin, kaşların ve yüzün kuru veya yağlı olarak soyulmasına neden olan seboreik dermatit, yenidoğanlarda, biyotin eksikliği ile ilişkili olabilir. Genellikle tedavi edilebilir bir egzama türü olan seboreik dermatit, yenidoğanlarda kalın, sarı, kabuklu bir şekilde kafa derisi döküntüsüne neden olur.

Yukarıdakilere oranla daha az görülen egzama tipleri şunlardır:

Dishidrotik Egzama: Dishidrotik egzama, sadece avuç içi, ayak tabanı, el ve ayak parmaklarının yanlarında görülür. Dishidrotik egzamada, kalınlaşma ve çatlak adı verilen küçük çıkıntılar bulunur. Yaygın bir el egzaması türü olan dishidrotik egzamada geceleri daha da kötüleşen kaşıntı bulunur.

Diskoid Egzama: Diskoid egzama, genellikle alt bacaklarda belirgin sınırları olan yuvarlak irinli veya kuru döküntüler ile ortaya çıkar. Nedeni bilinmeyen ve alevlenme dönemleri ve durulma dönemleri olan bu hastalık genellikle kışın kötüleşir.

Venöz Egzama: Venöz egzama, dolaşım bozukluğu, varis ve ödem olan kişilerde görülür. Venöz egzama özellikle 50 yaşın üzerindeki insanların ayak bileği bölgesinde yaygın olarak görülür ve kaşıntı, kızarıklık, derinin renginin koyulaşması ve pullanmalara neden olur.

Dermatitis herpetiformis (Duhring hastalığı): Dermatitis herpetiformis kollarda, uyluklarda, dizlerde ve sırtta oldukça kaşıntılı ve simetrik döküntülere neden olur. Doğrudan çölyak hastalığı ile ilişkili olan ve geceleri daha da kötüleşen dermatitis herpetiformis genellikle uygun bir diyetle remisyona sokulabilir.

Nörodermatit: Nörodermatit sürtünme ve çizilmeden kaynaklanır. Kaşıntıya neden olan ve kalınlaşmış deri ve pigmentli egzama ile ortaya çıkan nörodermatit, genellikle sadece belli bir bölgede olur. Genellikle anti-enflamatuvar (iltihabı azaltan) ilaçlarla tedavi edilebilen nörodermatite liken simpleks kronikus da denir.

Otoekzematizasyon: Otoekzematizasyon, parazit, mantar, bakteri veya virüs kaynaklı enfeksiyona karşı gelişen bir reaksiyondur. Reaksiyona neden olan enfeksiyonun ortadan kalkması ile tamamen iyileşebilen otoekzematizasyonun görünüşü enfeksiyon nedenine göre değişir. Otoekzematizasyon, enfeksiyon olan bölgenin biraz uzağında oluşur. Egzama, ayrıca, viral enfeksiyonlardan veya lenfoma gibi başka bir hastalıktan ötürü ortaya çıkabilir.

Egzamanın nedenleri nelerdir?

Egzamanın belirli bir nedeni yoktur fakat genetik ve çevresel faktörlerin bir araya gelmesiyle oluştuğu düşünülmektedir. Egzama bulaşıcı değildir. Bununla beraber ebeveynlerden birinin veya her ikisinin de egzaması olması, çocuğun da egzama geliştirme riskini arttırmaktadır.

Aşağıdaki çevresel faktörlerin egzamanın gelişiminde rol oynadığı düşünülmektedir:

İrritanlar: Bu tahriş edici maddeler arasında sabunlar, deterjanlar, şampuanlar, dezenfektanlar, taze meyvelerden elde edilen meyve suları, etler veya sebzeler bulunur.

Alerjenler: Tozlar, evcil hayvanlar, polenler, küf ve kepek egzamaya neden olan alerjenler arasındadır.

Mikroplar: Egzamaya neden olabilecek mikroplar arasında Staphylococcus aureus, virüsler ve bazı mantarlar bulunur.

Sıcak ve soğuk havalar: Çok sıcak veya soğuk hava, yüksek ve düşük nem ve egzersizden ötürü terleme egzamaya neden olabilir.

Yiyecekler: Süt ürünleri, yumurta, kuruyemiş ve tohumlar, soya ürünleri ve buğday egzamaya neden olabilir.

Stres: Stres doğrudan egzamaya neden olmaz ancak semptomları daha da kötüleştirebilir.

Hormonlar: Kadınların, hamilelik ve regl gibi hormon seviyelerinin değiştiği dönemlerde egzama semptomları alevlenebilir.

Egzamanın belirtileri nelerdir?

Egzama semptomları, hastalığın türüne ve nedenine bağlı olarak değişir. Her dermatit tipinin farklı semptomları olmasına rağmen, cilt kızarıklığı, deride şişme, kaşıntı ve bazen irinli ve skarlaşan cilt lezyonları tüm egzamalarda ortak olarak görülen belirtilerdir.

Ayrıca, belirtilerin ortaya çıktığı alana göre dermatit belirtileri değişir. Ayrıca hastanın yaşına gore de semptomlar değişebilir. Genel olarak görülen belirtiler şunlardır:

  • döküntüler ciltte enfeksiyona neden olabilir.
  • döküntüler genellikle dirsekte, dizlerde veya boyun gibi katlama bölgelerinde görülür.
  • döküntüler bebeklerde daha ziyade kafa derisinde ve yanaklarda olabilir.
  • döküntüler özellikle boyun, yüz ve göz çevresinde belirgin olabilir.
  • döküntüler cilt kuruluğuna neden olabilir
  • döküntülerde pullanma yetişkinlerde daha çok olabilir
  • döküntüler kaşıntıya neden olabilir.

Egzama nasıl tedavi edilir?

Egzama tedavisi zordur. Esasen egzamanın kesin bir tedavisi yoktur. Tedavide iltihabı azaltarak ve kaşıntıyı hafifleterek semptomları kontrol etmek amaçlanmaktadır. Kontakt dermatit, dermatite neden olan şeylerden kaçınarak tedavi edilir. Bunun haricinde aşağıdaki yöntemlerle tedavi uygulanır:

Banyo: Günde bir veya daha fazla ılık suda banyo yapılması önerilir. Cildi soyması ve aşırı kuruluğa neden olmasından dolayı sabun kullanılması önerilmez.

Diyet: Egzamaya özel bir diyet yoktur ancak yumurta alerjisi olan bebeklerin yumurta yemediklerinde semptomları azalabilir. Herhangi bir gıdaya alerjiniz tespit edilirse bu gıdayı diyetinizden çıkarmanız tedavide faydalı olabilir.

Nemlendiriciler: Nemlendiriciler egzamanın şiddetini ve semptomlarını azaltabilir. Çocuklarda yağ bazlı formülasyonlar tavsiye edilmekte ve su bazlı formülasyonlar önerilmemektedir. Boya, parfüm veya yer fıstığı içeren ürünler kullanılmamalıdır.

Kortikosteroidler: Semptomlar nemlendiricilerle kontrol edilebiliyorsa kortikosteroidler sadece hastalık alevlendiğinde kullanılmalıdır. Bu ilaçlar egzamanın tedavi edilmesini sağlamasa da çoğu durumda semptomları kontrol etmede ve baskılamada etkilidirler ve günde bir kez kullanılmaları genellikle yeterlidir. Topikal kortikosteroidlerin uzun süreli kullanımı cildin zarar görmesine ve telenjiektaziye neden olabilir.

Antihistaminikler: Difenhidramin gibi yatıştırıcı antihistaminikler, egzama nedeniyle uyuyamayanlarda yararlı olabilir ancak dermatitin iyileştirilmesinde faydalı olmayabilir.

İmmünosüpresanlar (bağışıklık baskılayıcı ilaçlar): Pimekrolimus ve takrolimus gibi topikal immünsüpresanlar kısa vadede faydalı olabilir ve bir yıl süresince kullanıldıklarında kortikosteroidler kadar fayda gösterebilir. İmmünosupresanlar, kortikosteroidlerin fayda etmediği veya ağır geldiği vakalarda kullanılabilir.

İmmünosupresanların sürekli kullanılması tavsiye edilmez. Egzama şiddetli olduğunda ve diğer tedaviler işe yaramadığında sistemik immünosüpresanlar kullanılır. İmmünsüpresanlar ciddi yan etkilere neden olabilir. Bu nedenle immünsüpresan kullanan hastaların düzenli kan testleri yaptırması gerekir. En yaygın olarak kullanılan immünsupresanlar siklosporin, azatiyoprin ve metotreksattır.

Işık Terapisi: Işık terapisinde ultraviyole ışık kullanılır. UVA ve UVB de dahil olmak üzere bir dizi farklı ışık tipi kullanılabilir ve bazı terapilerde psoralen gibi ışığa duyarlı kimyasallar da kullanılır. Ultraviyole ışığa aşırı maruz kalma cilt kanseri de dahil olmak üzere birtakım riskler doğurur.

Alternatif Tıp: Akupunktur ve Geleneksel Çin Tıbbı olarak adlandırılan bitki karışımları ve fitoterapiden de faydalanılabilir.

Bu da ilginizi çekebilir: Çörek Otu Yağının Faydaları: Cildimiz ve Sağlığımız İçin 7 Mucizevi Faydası!

Egzama soru & cevap

Uyku ve egzama ilişkisi nedir?

Uykunuzu almanız ve dinlenmeniz vücudunuzun kortizol seviyeleri üzerinde etkilidir. Kortizol seviyesindeki dengesizlikler ise enflamasyona (iltihaba) neden olabilir. Bu nedenle uykunuzu iyi almanız egzama kontrolü açısından önemlidir.

Egzama bulaşıcı mıdır?

Egzama bulaşıcı değildir. Birine dokunarak veya cinsel ilişkiye girerek egzama kapmazsınız. Bu konuda endişe etmenize gerek yoktur.

Egzersiz egzamada faydalı mıdır?

Ağır olmayan egzersizler stres kontrolü açısından faydalıdır. Stresin egzamayı tetikleyen faktörlerden biri olduğu bilinir. Bu nedenle düzenli egzersizden fayda görebilirsiniz. Ancak egzersiz nedeniyle terleyebilirsiniz. Bu teri atmak için hemen duş alınız çünkü ter de egzama tetikleyicilerinden biridir.

Alerji ve egzama ilişkili midir?

Egzama, astım ve alerjik rinit gibi hastalıklarla ilişkili bulunmuştur. Mesela çocukluğunda egzama olan birinde ileriki yaşlarında alerjik rinit ortaya çıkabilir. Ayrıca egzaması olan kişilerin, bazı gıdalara, toz, polen ve küf gibi maddelere alerjisi olabilir.

Egzamada deride şişlik olur mu?

Egzamada cildinizde kuruluk, iltihap, soyulmalar ve döküntüler oluşabilir. Oldukça kaşıntılı bir hale gelen deride kabarmaların oluşması da mümkündür.

Egzama ve mantarın farkı nedir?

Mantar bir enfeksiyondur. Enfeksiyonun kaynağı ise hastalık yapan mantar mikrobu türleridir. Mantar antifungal ilaçlarla tedavi edilir. Egzamanın ise tam olarak neden kaynaklandığı bilinmemektedir ve birçok nedeni olabilir. Fakat, genetik yatkınlık nedeniyle, bazı tetikleyici faktörlerden ve alerjenlere tepki verilmesinden ötürü ortaya çıkabilir. Egzama tedavisinde kortikosteroid kremler, antihistaminikler, ışık terapisi ve nemlendirici kremlerden faydalanılabilir.

Kaynakça

Eczema / What is a Eczema? / Contact Dermatitis / Atopic Eczema

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin