Fesleğen: Faydaları, Zararları ve Etkileşimleri

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. Okuma süresi: 7 dk 23 sn

0
67
Fesleğen faydaları ve zararları
Fesleğen aromatik bir bitkidir.

Genel bilgiler

Latince adı Ocimum basilicum olan fesleğen ballıbabagiller familyasından tek yıllık bir bitkidir. Daha çok ılıman bölgelerde yetişen ve anayurdu Güney Asya olan fesleğen Akdeniz havzasında ve Ege ve Akdeniz kıyılarında da yetiştirilmektedir. Yani bizim ülkemizde de yetişmeye son derece müsaittir.

Bu bitki, iklime bağlı olarak 1 m yüksekliğe kadar uzayabilir. Yaprakları açık yeşildir ve 6 cm genişliğe ve 11 cm uzunluğa kadar büyür. Küçük beyaz çiçekleri vardır.

Fesleğenin içerisinde, kalsiyum, çinko, demir, magnezyum, manganez, potasyum, sodyum, selenyum, A vitamini, tiamin, B6 vitamini, B9 vitamini, C, E ve K vitaminleri bulunur. Kurutulmuş fesleğende bu besin değerlerinin oranı daha da yükselir ancak kurutulmuş olduğu için yemeklere az miktarda katıldığından bu etkisinden fazla yararlanamayız.

Bu kadar yoğun bir vitamin ve mineral içeriği olan bir bitkinin faydalarının da o kadar zengin olmasını bekleyebiliriz. Peki bilimsel araştırmalar fesleğen bitkisinin faydaları ve zararları ile ilgili olarak ne diyor? Hepsi ve daha fazlası yazımızda.

Fesleğen nasıl kullanılır?

Fesleğenin mutfakta kullanımı yaygındır. Yemekler için çok güzel bir çeşnidir.

Domates yemekleri, salatalar, sebze yemekleri, çorbalar ve soslara katılabilir. Pesto sos fesleğenin en yaygın kullanım alanlarından biridir.

Taze fesleğen kullanacaksanız yemeğin pişmesine yakın eklemeniz daha doğru olur. Yemeğin içerisinde çok pişerse lezzeti azalabilir. Ancak kuru fesleğen kullanıyorsanız böyle bir sorun olmaz. Yemeğin başında da kuru fesleğeni ekleyebiliriz.

Ayrıca şifalı bir bitkidir ve sağlık uygulamalarında da kullanılabilir. Fesleğenin sağlığa yönelik kullanımı genellikle esansiyel yağ şeklindedir. Bunun nedeni besin değerlerinin ve antioksidan özellikleri olan fitokimyasalların esansiyel yağlarda daha yoğun olarak bulunmasıdır.

Fesleğen çayı tarifi:

Size siyah çay ile beraber hazırlayacağınız yoğun aromalı bir fesleğen çayı tarifi vereceğiz.

  • 1,5 bardak klorsuz suyu kaynatın
  • Kaynadıktan sonra altını kısın ve içerisine 1 tatlı kaşığı kuru fesleğen ile 1 tatlı kaşığı siyah çay ekleyin
  • Üstünü kapattıktan sonra kısık ateşte 4-5 dakika demleyin
  • Daha sonra altını kapatın ve süzün
  • Hafif ılındıktan sonra içebilirsiniz
  • Arzu ederseniz bu çaya birkaç dilim limon ekleyerek tadını zenginleştirebilirsiniz.

Fesleğen faydaları

Geleneksel olarak kullanımı

Fesleğen geleneksel olarak mide bulantısı ve böcek ısırıklarına karşı kullanılmıştır.

Aynı zamanda Geleneksel Çin Tıbbı ve Ayurveda gibi tıbbi pratiklerde ve holistik tıp yaklaşımlarında da kullanılmaktadır. Geleneksel Çin tıbbında hipertansiyon dahil olmak üzere kalp damar hastalıklarını tedavi etmek için kullanılan tıbbi bir bitkidir.

Benzer yazılar: Hindistan’dan Gelen Sağlık: Ayurveda

Fesleğen bitkisinin bilimsel araştırmalara dayanan faydaları

Şifalı özellikleri olan bitkiler gün geçtikçe daha çok ilgi çekmektedir. Bunun nedeni modern tıbbın yararlandığı ilaçların faydalarının yanı sıra ağır yan etkilerinin de olabilmesidir. Araştırmalar bu bitkinin immünomodülatör, antidiyabetik, antienflamatuar, antimikrobiyal, antifungal, antioksidan, böcek kovucu, antiviral etkiler gösterebileceğini desteklemektedir. Bu saydığımız özelliklerin ne olduğuna biraz daha yakından bakalım.

İmmünomodülatör

İmmünomodülatör, bağışıklık sisteminin vücuttaki patojenlere verdiği yanıtı modifiye eden yani değiştiren ajanlara verilen isimdir. İmmünomodülatörler ayrıca astım gibi alerjik reaksiyonlarda veya otoimmün sistem hastalıklarında kullanılırlar. Böylece bağışıklık sisteminin verdiği aşırı ve gereksiz tepkiler düzenlenmeye çalışılır.

Fesleğenin immünomodülatör etkilerinin araştırılması için sıçanlar üzerinde incelemeler yapılmıştır. Hem düşük hem de yüksek dozda fesleğen verilen sıçanlarda immünomodülatör aktiviteler görülmüştür.

Diyabet

Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalara göre fesleğenin antidiyabetik özellikleri vardır. Yani diyabet rahatsızlığına karşı iyileştirici etkileri olabilir.

Kan şekeri, kolesterol ve trigliserit seviyelerini iyileştirebilir. Diyabet hastalarında kan şekeri kontrolü önemlidir. İyi kontrol edilmeyen kan şekeri diyabet komplikasyonlarının gelişme ihtimalini arttırır.

Ayrıca diyabet hastalarında kolesterol seviyeleri de bozulabilir ve kalp hastalıkları riski artabilir. Fesleğenin bu değerler üzerindeki olumlu etkileri diyabet için faydalıdır diyebiliriz.

Bu da ilginizi çekebilir: Ekinezya ve Kan Şekeri Kontrolü

Yüksek tansiyon

Bu bitki tansiyon hastaları için faydalı olabilir çünkü bu bitki hipertansiyon sorunu olanlarda tansiyonu düşürücü etkiler gösterebilir. Bu etkisini destekleyen araştırmalar genellikle hayvanlar üzerine yapılmış olmakla beraber gene de bahsetmeye değer.

2010 yılında sıçanlar üzerinde yapılan bir araştırmada fesleğenin tansiyon üzerindeki etkileri incelenmiştir. Sıçanlarda günde kg başına 30 mg (oral olarak günde 100, 200, 400 mg kg fesleğen verilmiştir. 4 hafta süren araştırmanın neticesinde sıçanlarda tansiyon değerlerinin azaldığı görülmüştür.

Diğer

  • Bu bitkinin antimikrobiyal özellikleri de vardır. Yani virüslere, mantarlara ve bakterilere karşı kullanılabilir. Bu mikropların çoğalmasını ve enfeksiyona neden olmasını önleyebilir. Antibiyotik direncinin enfeksiyonların tedavisinde ciddi bir sorun olduğunu göz önünde tutarsak antimikrobiyal bitkilerden destek alabiliriz.
  • Fesleğenin metanol ekstraktlarının tedavisi zor olan herpes simpleks virüsüne karşı etkili olduğu gösterilmiştir.
  • Fesleğenin antioksidan özelliklerinden ötürü miyokard enfarktüsü yani kalp krizine karşı koruyucu olabileceğini gösteren bazı çalışmalar mevcuttur.
  • Sakinleştirici özelliğiyle esansiyel yağı aromaterapide de tercih edilir. Aromaterapi bitkilerin esansiyel yağlarının şifalı amaçlarla kullanıldığı bir pratiktir.
  • Esansiyel yağı hem size ayıklık verebilir hem de depresif semptomlarınızın azalmasına yardımcı olabilir.
  • Fesleğenin sakinleştirici özelliğinden ötürü anksiyolitik kullanımı da vardır. Bu özelliğiyle stres kontrolünde de yardımcı olabilir. Sıçanlar üzerinde yapılan araştırmalar bu bitkinin sıçanlarda depresyon semptomlarını azalttığını desteklemektedir.
  • Bunun yanında hafızayı güçlendirdiğini destekleyen çalışmalar da mevcuttur.
  • Fesleğen, iştah açıcı ve idrar söktürücü olarak da kullanılabilir.
  • Mide ağrısı, kabızlık gibi sindirim sistemi problemlerinde faydalıdır.
  • Bu bitki böcekleri kovmak için de kullanılabilecek doğal yöntemlerden biridir. Bilimsel araştırmalar fesleğenin özellikle sivrisinekleri kovmak için oldukça etkili olduğunu desteklemektedir.

Fesleğen zararları

Fesleğen yemeklerde normal miktarlarda alındığında bilindiği kadarıyla zararlı değildir.

Fesleğenin üst kısımlarının uzun süre ilaç olarak ağızdan alındığında zararlı olma ihtimali vardır. Bu kısımlar karaciğer kanseri riskini arttırma ihtimali olan östragol maddesini içerir.

Hamilelik esnasında rahim kasılmasını tetikleyebileceği için zararlı olabilir. Hamilelerde rahim kasılmaları düşüğe neden olabilir. Bu nedenle fesleğen dahil olmak üzere rahim üzerinde etkileri olan bitkilerden uzak durmalısınız.

Fesleğen etkileşimleri

Kan şekerini düşürebileceği için diyabet ilaçlarıyla etkileşime girebilir. Diyabet ilacı kullanıyorsanız fesleğeni ilaç olarak kullanırken dikkatli olun.

Tansiyonu düşürebileceği için yüksek tansiyon ilaçları ile etkileşime girebilir. Yüksek tansiyon ilacı kullanıyorsanız fesleğeni ilaç olarak kullanırken dikkatli olun. Bu durumda ya bu bitkiyi ilaç olarak yüksek miktarlarda hiç kullanmayın ya da doktorunuza danışarak tansiyon ilacınızın dozunu azaltmasını talep edin.

Fesleğinin içerisinde bulunan K vitamini miktarı yüksektir. K vitamini kanın pıhtılaşmasına yardımcı olduğu için, antikoagülan ilaçlarla etkileşime girebilir. Antikoagülanlar kan inceltici ilaçlardır. Eğer kan inceltici kullanıyorsanız fazla miktarda fesleğen tüketmemeye çalışmalısınız.

Kaynakça

A Review of Indian Medicinal Plants With Interceptive Activity / Ocimum basilicum Extract Exhibits Antidiabetic Effects via Inhibition of Hepatic Glucose Mobilization and Carbohydrate Metabolizing Enzymes / Hypoglycemic Effect of Basil (Ocimum Basilicum) Aqueous Extract / Antihypertensive Effects of Ocimum Basilicum L. (OBL) on Blood Pressure / [Fennel Tea: Risk Assessment of the Phytogenic Monosubstance Estragole / Antioxidant Capacity and Phytochemical Content of Herbs and Spices in Dry, Fresh and Blended Herb Paste Form / Ethanolic Extract of Ocimum Basilicum L. (Basil) Against Isoproterenol Induced Myocardial Infarction in Rats / Ocimum Basilicum: A Review on Phytochemical and Pharmacological Studies / Can Ocimum basilicum relieve chronic unpredictable mild stress-induced depression in mice?

 

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin