Hayıt: Faydaları, Zararları ve Etkileşimleri

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. Okuma süresi: 6 dk 34 sn

0
49
Hayıt faydaları ve zararları
Hayıt ağacı

Genel bilgiler

Latince adı Vitex agnus-castus L. hayıt ağacı, ılıman ve subtropikal bölgelerde yetişen, mineçiceğigiller familyasından bir çalılıktır.

Kışın yapraklarını döken bu ağaç 1,5 metreye kadar uzayabilir. Uzun yaprakları ve mavi-mor çiçekleri ve mor meyveleri olan hayıt ağacının çiçeklerinin rengi beyaz-mor karışımıdır ve kokusu ile aroması hafif baharatlıdır.

Hayıtın Latince adındaki castus kelimesi hem Yunancada hem de Latince de “iffet”, “namus” anlamına gelir. Belki de bu isim kadınların hormonlarına ve kadının üreme organıyla ilgili sorunlara yönelik faydalarının çok fazla olması ile ilgilidir.

Ayrıca hayıtın içerisinde, K1 vitamini, demir, çinko ve antioksidan özellikleriyle öne çıkan flavonoidler bulunur. Biz bu makalemizde hayıt bitkisi hakkında daha detaylı bilgiler vereceğiz ve sizleri olası faydaları ve zararları hakkında aydınlatmaya çalışacağız.

Hayıt nasıl kullanılır?

Hayıtın yaprakları, meyve ve tohumları ilaç yapımında kullanılır.

Hayıtın sapı sepet yapımında kullanılır.

Hayıt bitkisinin faydalarından yararlanmak istiyorsanız çayını yapabilir veya kapsüllerde gıda takviyesi olarak satın alabilirsiniz.

Hayıtın ne kadar kullanılması gerektiğine dair belirli kılavuzlar yoktur. Kullanmanız gereken doz, hastalığınıza, yaşınıza ve genel sağlık durumunuza göre değişebilir.

Hayıt faydaları

Genel olarak kullanımı

Hayıt geleneksel olarak en yaygın olarak kadınsal sorunlar için kullanılmıştır. Bunların arasında en ön plana çıkan kullanımı ise hormonal bozukluklardır. Ayrıca baş ağrısı, migren, kronik bronşit, astım ve sindirim sistemi sorunları için de kullanılmıştır.

Günümüzde hayıt, çoğunlukla, premenstrual sendrom yani adet öncesi sendromu, adet dönemi nedeniyle ortaya çıkan meme ağrısı, kısırlık vb. kadınsal sorunlar için diyet takviyesi olarak kullanılır.

Hayıt bitkisinin bilimsel araştırmalara dayanan faydaları

Premenstrual sendrom

Hayıtın premenstruel sendrom denilen ve regl öncesi görülen, alınganlık, kızgınlık, duygusal çöküntü, göğüslerde hassasiyet ve şişme, tatlı aşerme, kabızlık, ishal, baş ağrısı gibi semptomlara yönelik kullanılabileceğini destekleyen araştırmalar mevcuttur.

Bu bitki genel olarak hormonlarla ilgili sorunlar, premenstrual sendrom, göğüs ağrısı gibi durumlar için farmakolojik tedavilere alternatif olarak kullanılabilir ki bu özelliklerini destekleyen birçok bilimsel araştırma vardır.

Örneğin 2013 yılında yapılan bilimsel bir araştırmada, hayıt ve serotonin geri alım inhibitörlerinden biri olan duloxetine isimli ilacın premenstrual sendrom üzerindeki etkileri kıyaslanmıştır.

Araştırmada duloxetin’in premenstrual sendromun psikolojik belirtileri üzerinde daha etkili olduğu fakat hayıtın sendromun fiziksel belirtilerini dindirme hususunda daha başarılı olduğu görülmüştür.

Hormonal sorunlar

Hayıtın, hadınların hormonlarını düzenleyici etkileri olabilir. Yapılan araştırmalarda hayıtın hormon dengesizliği kaynaklı hastalıklarda kullanılabileceği görülmüştür. Ancak araştırmaların sonuçları çelişkilidir.

Hayıt ayrıca ter basmaları, baş dönmesi, vajinal kuruluk, sinir bozukluğu gibi kadınların menapoz dönemiyle ilişkili semptomlarını azaltabilir.

Hayıtın hormonlar üzerindeki etkileri, bitkilerde bulunan bazı kimyasal bileşiklerin hipofiz bezini etkilemesi ve bu şekilde hormonal seviyelerin değişmesi ile açıklanmaktadır.

Üreme organları

Hayıt, kadınların yaşlanmayla beraber üreme sistemlerinde oluşan değişiklikler üzerinde etkili olabilir. 2016 yılında dişi fareler üzerinde yapılan bir araştırmada, hayıt takviyelerin dişi farelerin üreme sistemindeki bazı yaşlanma belirtilerini iyileştirdiği görülmüştür.

Bu nedenle, araştırma neticesinde, belirgin yaşlanma karşıtı etkileri nedeniyle, hayıtın oksidatif stres, kadın cinsiyet hormonu eksikliği ve atrofik endometriyum gibi bazı yaşlanma problemleri için kullanılabileceği belirtilmiştir. Bununla beraber, insanlarda aynı etkileri gösterip göstermeyeceği bilinmediğinden daha geniş çaplı araştırmalarla bu sonuçların insanlar üzerinde de doğrulanması gerekmektedir.

Prolaktin / Süt arttırıcı

Doğum yaptıktan sonra göğüsten yeterince süt gelmemesi birçok kadının deneyimlediği bir sorundur. Bu durumda kadınlar genellikle doğal galaktogog (sür arttırıcı) arayışına girerler ve bitkileri araştırmaya başlarlar. Gerçekten de bu konuda kadınlara yardımcı olabilecek birçok bitki bulunur.

Benzer yazılar: Tere Anne Sütünü Arttırır Mı? İşte Bu Sorunun Bilimsel Araştırmalara Göre Cevabı!

Bu bitkilerden biri de hayıt olabilir mi? Hayıtın, kadınlarda prolaktin değerlerini belli düzeylerde yükseltebileceğini gösteren çalışmalar mevcuttur.

Ancak çalışmaların sonuçları çelişkilidir. Gene de bu bitkinin prolaktin değerleri üzerinde işe yarayıp yaramadığını deneyerek test edebilirsiniz.

Bu da ilginizi çekebilir: Ağır Adet Kanaması İçin Etkili Bir Bitki: Çoban Çantası

Kısırlık

Kadınların hormonal sorunları ile ilgili birçok faydası olan hayıt, kısırlık problemine karşı da kullanılabilir. 2006 yılında yapılan bir araştırmada hayıtın kadınlarda kısırlık sorunu üzerindeki etkileri incelenmiştir.

Araştırmaya 24 ila 42 yaş arası üreme çağındaki 93 kadın katılmıştır. Bu kadınlar 6 ila 36 aydır hamile kalmaya çalışıyor fakat başarılı olamıyordu. Araştırma başladıktan üç ay sonra çalışmaya katılan ve hayıt takviyeleri kullanan kadınların % 26’sı hamile kalmıştır.

Bu araştırma umut verici olmakla beraber hayıtın bu etkilerinin daha geniş çaplı bilimsel araştırmalarla doğrulanması gerekir.

Hayıt zararları

Hayıtın bilinen ciddi bir zararı yoktur. Ancak hayıtın nadiren görülebilecek yan etkileri arasında, mide bulantısı, kaşıntı, baş ağrısı, akne, uyku sorunu ve kilo alımı bunur.

Endometriozis (çikolata kisti), rahim hastalıkları ya da meme, rahim ve yumurtalık kanseri, prostat kanseri gibi hormona duyarlı hastalıklarda hayıt kullanılmaması daha iyidir çünkü hayıt vücuttaki  hormon seviyelerini etkileyebilir ve bu hastalıklar hormona duyarlı hastalıklar olduğu için kötüleşebilirler.

Hayıtın içerisindeki maddeler, Parkinson hastalığında kullanılan ilaçlarla benzer etkiyi gösterebilir. Parkinson hastalığınız varsa hayıt kullanırken dikkatli olunuz.

Hayıt beyindeki dopamin isimli kimyasalın miktarını etkileyebilir. Dopamini azaltmaya veya arttırmaya yönelik ilaçlar kullanıyorsanız hayıtı kullanırken dikkatli olunuz.

Hamilelikte ve emzirme döneminde kullanımının herhangi bir zararı yoktur ancak hormon dengesini bozabileceği için hamileler tarafından kullanılmamalıdır.

Hayıt etkileşimleri

Hayıt vücuttaki hormon miktarlarını değiştirebileceği için doğum kontrol hapları gibi hormon içeren ilaçlarla etkileşime girebilir.

Hayıt, beyindeki kimyasalları (dopamin) etkileyecek maddeler içerir bu nedenle antipsikotiklerle ve parkinson hastalığı için kullanılan ilaçlarla etkileşime girilebilir.

Kaynakça

Vitex Agnus-Castus (Chaste-Tree/Berry) in the Treatment of Menopause-Related Complaints / The genus Vitex: A review / Safety and Efficacy of Chastetree (Vitex Agnus-Castus) During Pregnancy and Lactation / Complementary and Alternative Medicine (CAM) in Reproductive-Age Women: A Review of Randomized Controlled Trials / Chaste tree (Vitex agnus-castus) – Pharmacology and clinical indications / Treatment for Premenstrual Syndrome With Vitex Agnus Castus: A Prospective, Randomized, Multi-Center Placebo Controlled Study in China / The genus Vitex: A review / Effects of Vitex agnus-castus fruit on sex hormones and antioxidant indices in a d-galactose-induced aging female mouse model / Double-blind, placebo-controlled study of Fertilityblend: a nutritional supplement for improving fertility in women / Chasteberry

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin