Hipertiroidi: Nedenleri, Belirtileri, Teşhisi ve Tedavisi

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. / Okuma süresi: 6 dk 56 sn

0
34
Hipertiroidi hakkında her şey
Hipertiroidi tiroid bezinin aşırı çalışması sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır.

Hipertiroidi nedir?

Tiroid bezi boyunda bulunan kelebek şeklinde bir bezdir. Tiroid bezinde üretilen hormonlar kan yoluyla vücuda yayılır ve büyüme ve metabolizmayı kontrol eder. Hipertiroidi ise tiroid bezinin tiroksin hormonunu çok fazla üretmesi ile ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Hipertiroidi, vücudunuzun metabolizmasını hızlandırarak istenmeyen kilo kaybına ve hızlı veya düzensiz kalp atışına neden olabilir.

Hipertiroidi, hipotiroididen farklıdır. “Hiper”, sistemde çok fazla tiroid hormonu olduğunu gösterir iken “Hipo” çok az veya az miktarda tiroid hormonu salgılandığını gösterir. Hipertiroidi erkeklere göre kadınlarda daha çok (on kat kadar daha fazla) görülür ve daha çok 60 yaşından sonra ortaya çıkması beklenir. Tedavi edilmediği takdirde hipertiroidi, farklı vücut fonksiyonlarını ciddi şekilde etkileyebilir.

Hipertiroidinin nedenleri nelerdir?

Tiroid bezi iki farklı hormon salgılar. Bunlardan biri tiroksin (T4) diğeri ise triiodotironin (T3) hormonudur. Bu hormonlar, vücudunuzun yağ ve karbonhidrat kullanma hızını ayarlar; vücut sıcaklığınızı kontrol eder; kalp atış hızınızı etkiler; protein üretimini ve kandaki kalsiyum miktarını düzenler.

Hipertiroidi ise tiroksin hormonu çok fazla salgılandığında oluşur. Tiroksin hormonunun çok fazla salgılanmasının nedenleri şunlardır:

– Graves hastalığı: Hipertiroidinin en yaygın görülen nedeni olan Graves hastalığı otoiümmün bir bozukluktur. İmmün sistemin ürettiği antikorlar tiroidin çok fazla T4 salgılamasına neden olur.

– Tiroidit: Tiroid bezinin iltihaplanmasına tiroidin denir. Bu durum, otoimmün bir rahatsızlık, hamilelik sonrası veya bilinmeyen nedenlerden kaynaklanabilir. Enflamasyon, tiroid bezinde depolanmış olan tiroid hormonunun kan dolaşımınıza geçmesine neden olabilir.

–  Hiperfonksiyonel tiroid nodülleri: Bu durum, tiroid bezinde bulunan bir veya daha fazla iyi huylu tümörün çok fazla T4 hormonu üretmesi ile ortaya çıkar.

Hipertiroidi ayrıca, çok fazla iyot tüketilmesi, hipotiroidi ilaçlarının çok fazla kullanılması ve tiroid nodülleri nedeniyle de ortaya çıkabilir.

Hipertiroidinin belirtileri nelerdir?

Hipertiroidinin semptomları kişiden kişiye değişir. Semptomlar genelde metabolizmadaki hızlanma ile ilgilidir. Hipertiroidide görülen semptomlar şunlardır:

  • Tiroid bezinin büyümesi nedeniyle boyunda şişlik
  • İshal
  • Sinirlilik
  • Ruh hali değişiklikleri
  • Konsantrasyon bozukluğu
  • Nefes almada zorlanma
  • Yorgunluk
  • Hiperaktivite
  • Kaslarda güçsüzlük
  • Isıya duyarlılık
  • Aşırı terleme
  • İştah artışı
  • Bağırsak ve mesane hareketlerinde artış
  • Ciltte kaşıntı
  • Kadınlarda regl sorunları, regl olmama
  • Kısırlık
  • Cinsel isteksizlik
  • Tırnaklarda zayıflama
  • Saç dökülmesi
  • Çarpıntı
  • El titremesi
  • Kilo verme veya alma

Kimlerde hipertiroidi ortaya çıkabilir?

Hipertiroidi olma ihtimalinizi arttıran birtakım risk faktörleri belirlenmiştir. Bu faktörler şunlardır:

  • kadın olmak
  • 60 yaşından büyük olmak
  • tip 1 diyabet veya adrenal yetmezliği olmak
  • kişinin ailesinde tiroid hastalığı olması
  • yakın zamanda hamilelik geçirmiş olmak
  • pernisiyöz anemi
  • çok fazla iyot kullanmak

Hipertiroidi nasıl teşhis edilir?

Doktorunuz semptomlarınızı dinler, fizik muayene yapar ve kan testleri isteyebilir. Hipertiroidi ilerlemişse semptomlar belirgin olacağı için teşhisi kolaydır.

Kan testi ile tiroid bezinin ne kadar çalıştığı gösterilebilir. Testte tiroid uyarıcı hormon (TSH), tiroksin (T4) ve triiodotironin (T3) seviyelerine bakılır.

Ayrıca radyoaktif iyot kullanılarak da tiroid fonksiyonu ölçülebilir. Bu teste radyoaktif iyot uptake testi denir.

Ultrasonla da tiroidin resimleri çekilerek, tiroidde nodül olup olmadığı belirlenebilir.

Hipertiroidi nasıl tedavi edilir?

Hipertiroidi tedavisi kişinin yaşına, fiziksel durumuna, hipertiroidinin altında yatan nedene ve bozukluğun şiddetine bağlıdır. Hipetiroidi tedavileri şunlardır:

Anti-tiroid ilaçları: Anti-tiroid ilaçlarının amacı, tiroid bezinizin aşırı miktarda hormon üretmesini önlemektir. Bu ilaçlar arasında metimazol ve propilitiourasil bulunur. Bu ilaçların karaciğere zarar verdiğini belirtmek gerekir. Ayrıca alerjik reaksiyona neden olma ihtimalleri de vardır.

Anti-tiroid ilaçları genellikle birkaç hafta ile bir ay içinde semptomlarda iyileşme sağlayabilir. Bununla beraber tedavi hemen kesilmemelidir ve en az bir yıl sürmelidir. Genellikle tedavi bir ila iki yıl sürer. Bazı hastalarda bu ilaçlar hastalığı tamamen iyileştirebilir.

Beta blokerler: Bu ilaçlar tiroid hormon seviyelerini azaltmaz. Esasen yüksek tansiyon ilacı olan beta blokerler titreme, hızlı kalp atış hızı ve çarpıntı gibi hipertiroidi semptomlarında iyileşme sağlayabilir. Bu ilaçlar genellikle astımı olan kişiler için önerilmez.

Radyoaktif iyot tedavisi: Radyoaktif iyot tedavisi ile, tiroid bezi küçültülebilir. Radyoaktif iyot tedavisine başladıktan sonra semptomlar genellikle birkaç ay içinde azalır.

Radyoaktif iyot tedavisinin bir riski vardır ki o da hipertiroidinin hipotiroidiye çevirmesidir. Yani bu sefer de tiroid hormonunuz az salgılanmaya başlayabilir.

Ameliyat: Tiroid ilaçları kullanmanıza engel olan bir durum varsa ve radyoaktif iyot tedavisi de almak istemiyorsanız tiroid ameliyatı olabilirsiniz. Tiroidektomi denen bu ameliyatta tiroidinizin büyük bir kısmı çıkarılır. Bu ameliyatta ses telleri ve paratiroid bezleri hasar görebilir. Ayrıca ameliyattan sonra ömür boyu tiroid hormonu kullanmanız gerekir.

Soru & Cevap

Bebeklerde hipertiroidi belirtileri nelerdir?

Bebeklerde hipertiroidinin belirtileri arasında, kalp atışının hızlı olması, gözlerin pörtlekleşmesi, kilo alamama, büyüme geriliği ve mikrosefali bulunur.

Hipertiroidi boğaz ağrısı yapar mı?

Tiroid bezi iltihaplandığında boyun ağrısı, boğaz ağrısı, ateş ve titreme gibi belirtiler görülebilir. Bu iltihaplanma ise tiroid hormonlarının fazla salgılanmasına yani hipertiroidiye neden olabilir. Hipertiroidi ve boğaz ağrısı arasında bu şekilde dolaylı bir ilişki vardır.

Hipertiroidi ile hipotiroidi arasındaki fark nedir?

Hipertiroidi tiroid hormonlarının fazla salgılanmasıyken, hipotiroidi bu hormonların yetersiz salgılanmasıdır. Bu hastalıklar birbirlerinin tamamen tersi durumlardır.

Hipertiroidi ve tirotoksikoz arasındaki fark nedir?

Hipertiroidi tiroid bezinden tiroid hormonun fazla salgılanması durumuna verilen isimdir. Tirotoksikoz ise, hipertiroidi nedeniyle oluşan metabolik etkilerdir. Tirotoksikoz, hipertiroidinin belirtileri olarak bilinen vücutta oluşan rahatsızlıklardır diyebiliriz. Bu rahatsızlıklar; saçların incelip kopması, taşikardi, terleme, kilo alamama, kolay sinirlenme, kas güçsüzlüğü, uykusuzluk gibi belirtilerdir.

Hipertiroidi gebeliğe engel midir?

Hipertiroidisi olan kadınların gebelikle ilgili riskler yaşama olasılığı vardır. Bu riskler özellikle hipertiroidiniz tedavi edilmiyorsa çok daha yüksektir. Erken doğum, düşük, preeklampsi ve bebeğin düşük doğum ağırlığı ile doğması gibi riskler mevcuttur. Hipertiroidisi olan bir kadının ilaçlarının gebelik süresince dozlarının ayarlanması gerekebilir. Gebeliğin hormonlar üzerindeki etkisinden ötürü sürekli hormon değerleri kontrolleri yapılmalı ve doğru dozaj ayarlanmalıdır. Ayrıca daha önce hipertiroidi olmayan kişi de hamilelik esnasında hastalanabilir; bu nedenle hamilelik süresince ve hatta hamile kalmadan önce hormon değerleri düzenli olarak ölçülmelidir.

Kaynakça

“Hyperthyroidism and other causes of thyrotoxicosis: management guidelines of the American Thyroid Association and American Association of Clinical Endocrinologists” / Hyperthyroidism / Hyperthyroidism

 

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin