Ana Sayfa A’dan Z’ye Hastalıklar Kadın Hastalıkları & Hormonlar Kan Şekeri Yükselmesi: Hiperglisemi Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Kan Şekeri Yükselmesi: Hiperglisemi Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Hiperglisemi nedir?

Hiperglisemi, kandaki glukoz miktarının yani kan şekerinin olması gerekenden daha  yüksek olmasıdır. Glukoz, karbonhidrat içeren gıdalardan gelir. İnsülin, hücrelerin glukozu  enerji olarak kullanması için almalarını sağlayan hormondur. Hiperglisemi, pankreasta yeterli miktarda insülin üretilmediğinde veya hücreler bu insülini doğru şekilde kullanamadığında ortaya çıkar.

Hiperglisemi diyabet hastalarında sık görülen bir sorundur. Hem tip 1 hem de tip 2 diyabet hastalarını etkileyen bu durum ayrıca hamilelik diyabeti olan hamileleri de etkileyebilir. Bunun haricinde nadiren diğer kişileri de etkileri ancak bu kişiler genellikle inme, kalp krizi veya enfeksiyon gibi ciddi bir rahatsızlık geçirmiş olan kişilerdir. Hiperglisemi, hipogliseminin tam tersidir. Hipoglisemi de kan şekeri çok fazla düşer.

Hiperglisemi değerleri

Hiperglisemi kan şekerinizin çok yüksek olduğu durumlara verilen addır. Bu değerleri belirleyebilmek için normal kan şekeri referans değerleri tayine edilmiştir. Hiperglisemi teşhisi konulabilmesi için, kan şekeri değerlerinin açlık esnasında  125 mg / dL’nin üzerinde ve yemek sonrası 2 saat boyunca 180 mg / dL’nin üzerinde olması gerekir. Bir hastanın, açlık plazma glukozu 100 mg / dL ila 125 mg / dL arasında ise bozulmuş glukoz toleransı vardır veya bu kişi pre-diyabet hastasıdır. Açlık kan şekeri 125 mg / dL’nin üzerinde olan bir kişin diyabet teşhisi alır.

BENZER YAZILAR: ŞEKER HASTALIĞI (TİP 2 DİYABET) 

Hiperglisemi risk faktörleri

Hiperglisemi genellikle diyabet hastalarında görülmekle beraber başka kişilerde ve diyabete yatkınlığı olanlarda da ortaya çıkabilir. Yüksek kan şekeri için risk faktörleri şunlardır:

  • Ailede tip 2 diyabet hastası olması
  • Fazla kilolu veya obez olmak
  • Afrika kökenli Amerikalı, Amerikalı yerli, Hispanik veya Asya kökenli Amerikalı olmak
  • Polikistik over sendromu hastası olmak
  • Gebelik diyabeti (Gestasyonel diyabet) geçirmiş olmak
  • Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol hastası olmak
Ani kan şekeri yükselmesi / hiperglisemi belirtileri

Diyabet hastalarında hiperglisemi belirtleri birkaç gün veya birkaç hafta hafta içerisinde yavaş yavaş kendisini gösterir. Bununla beraber bazen şeker ani şekilde de yükselebilir ve hatta bazen hiçbir belirti görülmeyebilir. Hiperglisemi veya kan şekeri yükselmesi belirtileri şunlardır:

  • Aşırı susama ve ağızda kuruma
  • Yorgun hissetme
  • Sık idrara çıkma
  • Bulanık görme
  • Yorgunluk
  • Kilo verme
  • Karın ağrısı
  • Ağızda pamukçuk
  • Mesane enfeksiyonu
  • Tekrarlayan cilt enfeksiyonları
  • Hasta hissetmek

Hiperglisemi belirtileri, teşhis edilmemiş diyabet nedeniyle de ortaya çıkabilir. Eğer hiperglisemi belirtileriniz olduğunuzu düşünüyorsanız mutlaka doktorunuza danışın ve diyabet ile ilgili gerekli testlerinizi yaptırın.

Diyabet hastalarında ve diğer kişilerde hiperglisemi nedenleri

Diyabet hastalarında hiperglisemi oluşmasının yani aniden kan şekerinin yükselmesinin nedenleri oldukça çeşitlidir. Bu nedenler şunlardır:

  • Öğün aralarında çok atıştırmak ve fazla yemek
  • İnsülin veya oral diyabet ilaçlarının yetersiz olması ve dozunun az olması
  • Diyabet ilacınızda doz atlamak
  • Hareketsiz yaşam
  • Stres
  • Hastalık gibi nedenlerden kaynaklanan fiziksel stres
  • Yediğiniz veya içtiğiniz karbonhidrat miktarının vücudunuzdaki insülin miktarı veya kullandığınız insülin miktarı ile dengeli olmaması
  • Steroid kullanımı
  • Cushing sendromu
  • Şafak fenomeni (vücudun her sabah 04:00 – 05:00 saatleri arasında ürettiği hormon dalgalanması)
  • Pankreatit, pankreas kanseri ve kistik fibroz gibi pankreas hastalıkları
  • Diüretikler ve steroidler gibi bazı ilaçlar
  • Gebelik diyabeti
  • Ameliyat veya travma geçirmek
Kan şekeri nasıl düşürülür?

Ani bir hiperglisemi atağı yaşıyorsanız ve kan şekeri seviyelerinizi hemen düşürmek istiyorsanız insülin almanız gerekir. Buna ek olarak egzersiz de kan şekeri seviyelerinin düşmesine yardımcı olan bir unsurdur. Eğer hiperglisemi atağına aşağıdaki belirtiler de eşlik ediyorsa derhal doktorunuzu arayın veya hastaneye gidin:

  • Karın ağrısı ve ishal
  • Hızlı hızlı ve derin nefes alığ verme
  • Hasta hissetmek
  • 24 saatten daha uzun süredir 38 santigrat derece veya daha fazla ateş
  • Baş ağrısı
  • Cilt kuruluğu
  • Hızlı kalp atışı
  • Uyanık kalmakta zorlanmak

Bu belirtiler, diyabetik ketoasidoz veya hiperosmolar hiperglisemik gibi ciddi bir hiperglisemi komplikasyonunu gösteriyor olabilir; bu nedenle derhal tıbbi yardım almanız gerekir.

Hiperglisemi nasıl düşürülür?

Diyabet teşhisi aldıysanız ve hiperglisemi belirtileriniz varsa, doktorunuz kan şekeri seviyenizi düşürmek için verdiği tavsiyelere uyun. Kan şekerini düşürmek için doktorunuzun tavsiyeleri şu şekilde olacaktır:

  • Kek veya şekerli içecekler gibi kan şekeri seviyenizin yükselmesine neden olan gıdalardan kaçının
  • Bol miktarda şekersiz sıvı tüketin; özellikle bol su için
  • Yürüyüş gibi hafif, düzenli egzersizler, özellikle kilo vermenize yardımcı olur ise kan şekeri seviyelerinizi de olumlu etkiler
  • İnsülin kullanıyorsanız, doz ayarlamasına dikkat edin
  • Kan şekeri seviyelerinizitakip etmek veya idrarınızda keton adı verilen maddeler (diyabetik ketoasidoz ile ilgili bir durumdur) olup olmadığını anlamak için test yaptırın
  • Kan şekeriniz tekrar kontrol altına alınana kadar komplikasyona işaret edebilecek belirtilere dikkat edin.
Hiperglisemi atakları nasıl önlenir?

Hiperglisemi riskini azaltmak ve atakları önlemek için aşağıdakilere dikkat edin:

  • Şekerli yiyecekleri veya karbonhidratları azaltın ve aşırıya kaçmayın
  • Hastayken kendinize özen gösterin ve hastalık esnasında kan şekeri seviyelerinizi kontrol edin
  • Tedavinize uyun ve ilaçlarınızı aksaltmayın
  • Aktif bir hayat sürün ve egzersizi ihmal etmeyin
  • Çok fazla egzersiz hipoglisemiye yol açabileceği için egzersizde de aşırıya kaçmayın
  • Kan şekeri seviyelerinizi düzenli olarak kontrol edin
Hiperglisemi komplikasyonları

Diyabet tedavisi ile kan şekeri seviyeleriniz normal aralıklarda tutulur ancak tedavilere rağmen şeker hastalığı olanlar ne kadar dikkat ederlerse etsinler bir noktada hiperglisemi atağı yaşayabilirler. Hiperglisemi tedavi edilmediği takdirde ciddi sağlık sorunlarına neden olacağı için kan şekeri seviyelerinin düzenli kontrolü ve erken teşhis ve tedavi önemlidir. Ara sıra hafif hiperglisemi atakları normaldir ve kolayca tedavi edilebilir veya kendiliğinden iyileşir. Bununla beraber kan şekeri seviyeleri çok yükselirse veya uzun süre yüksek seyrederse hipergliseminin tehlikeli komplikasyonları ortaya çıkabilir. Çok yüksek kan şekeri seviyeleri, aşağıdaki ağır komplikasyonlara neden olabilir:

  • diyabetik ketoasidoz: bir enerji kaynağı olarak glukoz yerine yağın parçalandığı diyabetik ketoasidoz komaya yol açabilir. Bu durum genellikle 1 diyabet hastalarında görülür.
  • hiperosmolar hiperglisemik durum:  vücut aşırı şekerden kurtulmaya çalışırken oluşan şiddetli dehidrasyondur. Bu durum genellikle tip 2 diyabet hastalarında görülür.
  • Ayrıca aylar veya yıllar boyunca kan şekeri seviyelerinin düzenli olarak yüksek olması gözler, sinirler, böbrekler ve kan damarları gibi organlarda ve sinirlerde (diyabetik nöropati) kalıcı hasar oluşmasına neden olabilir.
Hiperglisemi komplikasyonları nasıl önlenir?

Hipergliseminin komplikasyonlarını önlemek için aşağıdaki hussulara dikkat etmelisinşz:

  • Düzenli olarak göz muayenesi yaptırın
  • Ayak muayenelerinizi ihmal etmeyin
  • Her 3-6 ayda bir A1c seviyelerini kontrol ettirin
  • 12 ayda bir idrar albümin seviyelerinizi kontrol ettirin
  • Kan basıncınızı130/80 mmHg’nin altında tutmaya dikkat edin
  • Hiperlipidemi varsa statin tedavisine başlanmalıdır.

Kaynakça

  1. Hyperglycemia
  2. Hyperglycemia: High blood sugar
  3. Hyperglycemia NHS
  4. Hyperglycemia NCBİ

 

POPÜLER YAZILAR

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

sararmış göz hastalığı

7 Başlıkta: Gilbert Sendromu Nedir ve Nasıl Teşhis Edilir?

0
Gilbert Sendromu Nedir? Gilbert sendromu, karaciğerin kandaki bilirubini düzgün bir şekilde işleyemediği bir bozukluktur ve ciddi bir hastalık değildir. Hatta Gilbert sendromu olan birçok hastada...