Kansızlığın Nedenleri ve Risk Faktörleri

0
69
Kansızlığın nedenleri ve risk faktörleri
Kansızlığın nedenleri arasında vitamin eksiklikleri ve genetik hastalıklar bulunur

Vücudunuzun dokulara gerekli olan hücreleri taşıyabilmesi için kırmızı kan hücrelerine ihtiyacı vardır. Kanınızda bu işlem için gerekli olan sağlıklı kırmızı kan hücrelerinden yeteri kadar bulunmadığında anemi yani kansızlık ortaya çıkar.

Aneminin nedeni, kırmızı kan hücrelerinin boyutunda değişiklikler ve miktarında veya fonksiyonunda azalma olması olabilir. Kırmızı kan hücreleri kusurlu olabilir veya sayı olarak yetersiz olabilir. Ayrıca kırmızı kan hücrelerinin içerisinde yeterli miktarda hemoglobin olmadığında da anemi oluşabilir.

Aneminin birçok nedeni olabilir. Beslenme yetersizlikleri, kalıtsal hastalıklar veya kronik hastalığınız anemi riskiniz arttırabilir. Biz bu makalemizde hem kansızlığın olası nedenleri ve risk faktörleri hem de türleri hakkında detaylı bilgiler vereceğiz.

Kansızlığın nedenleri ve türleri

Kansızlık temelde 3 türde incelenebilir:

1. Kan kaybından kaynaklanan anemiler (örn. kanamalar)

2. Kırmızı kan hücrelerinin yıkımı nedeniyle oluşan anemiler (örn. hemolitik anemi)

3. Kırmızı kan hücrelerinin yetersiz veya anormal üretimi nedeniyle oluşan anemiler.(örn. orak hücre anemisi)

Aşağıda ele alacağımız anemiler bu üç kategoriden birinde değerlendirilebilir.

Kanama: Ağır adet kanamaları, kanserden ötürü vücutta kanama olması, mide kanamaları, bağırsaklardaki poliplerden kaynaklı kanamalar anemiye neden olabilir. Bu tür kanamalar yavaş yavaş gelişebilir ve neticede kronik anemi tablosu ortaya çıkar.

B12 vitamini (ve folat) eksikliği: Kırmızı kan hücrelerinin yapılması için vücudunuzun B12 vitaminine veya B9 vitaminine (folat da denir) ihtiyacı vardır. Bu vitaminden vücudunuzda yeterli miktarda bulunmadığında kansızlık ortaya çıkar.

B12 vitamini eksikliğinin nedeni diyetinizde yeterli miktarda B12 vitamini bulunmaması veya midenizde emilim sorunları olması olabilir. Ayrıca (proton pompası inhibitörleri gibi) bazı ilaçlar da midenizde emilim sorunlarına neden olabilir.

Pernisiyöz Anemi: Pernisiyöz anemi sık görülen bir anemi türü değildir fakat B12 vitamini ile ilişkilidir. Midenizden B12 vitamininin emilebilmesi için intrensek faktör isimli bir proteine ihtiyacı vardır. Fakat pernisiyöz anemide, intrensek faktör proteinini üreten mide hücreleri zarar görmüştür. Neticede B12 vitamini emilemez ve kansızlık ortaya çıkar.

Pernisiyöz aneminin otoiümün bir durum olduğu düşünülmektedir. Yani bağışıklık sisteminiz kendi sağlıklı dokusuna saldırmaktadır; bu durumda bu doku intrensek faktör proteinini üreten hücrelerdir.

Demir eksikliği: Demir eksikliği aneminin en sık görülen nedenidir. Vücudunuzda yeterli miktarda demir olmadığında ortaya çıkar. Demirin bu süreçteki görevi, kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve oksijen taşıyan hemoglobin üretilmesidir.

Demir eksikliği anemisinin nedenleri arasında adet kanamalarının yoğun geçmesi, kanser veya ülserden dolayı vücutta kanama olması, diyette yeterli miktarda demir olmaması, midede enflamasyon ve aspirin gibi ilaçların kullanımı bulunur.

Benzer yazılar: Demir Eksikliği Anemisi: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Enflamasyon: Vücudunuzda enflamasyona neden olan durumlar ve hastalıklar kansızlığa neden olan bir başka faktördür. Bu hastalıklar arasında enfeksiyonlar, kronik otoiümün hastalıklar, kanser ve kronik böbrek hastalığı bulunur.

Enflamasyon durumlarında vücutta anemi oluşmasının nedenleri şunlar olabilir:

– enflamasyondan ötürü vücudunuz demiri gerektiği gibi depolayıp kullanamıyor olabilir.

– kemik iliği eskisi gibi yeterli miktarda kırmızı kan hücresi üretemiyor olabilir.

– kronik enflamasyondan ötürü besin emilimi sorunları veya yetersiz beslenme söz konusu olabilir.

– böbrekte üretilen EPO isimli hormon kemik iliğini kırmızı kan hücresi üretmesi için uyarır. Bu hormonun üretimi azalmış olabilir.

Hemolitik anemi: Hemolitik anemi üretilen kırmızı kan hücrelerinin anormal bir şekilde yok edilmesidir. Vücut yeterli kırmızı kan hücresi yapmadan, daha önce yapılanları yok eder. Kırmızı kan hücrelerinin yıkımına hemoliz denir.

Hemolitik aneminin birçok nedeni olabilir; bu nedenler arasında, otoiümün sorunlar, genetik bozukluklar (talasemi gibi), enfeksiyonlar, bazı toksik ve zehirli maddelere maruz kalmak ve kan nakline karşı oluşan reaksiyon bulunur.

Orak hücre anemisi: Orak hücre anemisinde, genetik nedenlerden ötürü, kişinin kırmızı kan hücreleri anormaldir. Bu hücreler orak şeklindedir ve enfeksiyon ve ateş gibi durumlarda veya herhangi bir tetikleyici neden olmadan parçalanır. Bu hücreler kanda birikip kan pıhtısına dahi neden olabilir. Orak hücre anemisinde, ağrı krizleri, yorgunluk, kalp ve akciğer sorunları olabilir.

Talasemi: Talasemide, genetik nedenlerle, vücut normal ve yeterli miktarda hemoglobin üretmez. Hemoglobinin görevi kanda oksijen taşımaktır ve eksikliğinde ciddi sorunlar ortaya çıkabilir. Bununla beraber talasemisi ağır olmayanlar hafif kansızlık belirtisi gösterebilirler. Ancak talasemisi ağır olanlarda tablo daha ciddi seyredebilir.

Herediter sferositoz: Bu anemide, kırmızı kan hücreleri anormaldir. Bu hücreler dalakta yıkılır ve sonuçta kansızlık ortaya çıkar. Bazı kişilerde herediter sferositoz çok hafif seyrederken bazı kişilerde hayatı tehdit edecek kadar ağır olabilir.

Kansızlığın risk faktörleri nelerdir?

Kansızlığın nedenleri ve türleri hakkında detaylı bir inceleme yaptıktan sonra, anemi rahatsızlığı yaşamanıza neden olabilecek risk faktörlerine geçebiliriz. Bu risk faktörlerinin farkında olarak risk grubunda olup olmadığınıza karar verebilir ve bu doğrultuda önlemlerinizi alabilirsiniz.

  • Regl görme
  • Sindirim sistemi kanamaları
  • Demir veya B12 eksikliği
  • Hamilelik
  • Kronik hastalıklar
  • Genetik bozukluklar
  • Yaş

Anemi ile ilişkili komplikasyonlar nelerdir?

– Depresyon

– Yorgunluk

– Kalp rahatsızlığı

– Enfeksiyona yatkınlık

– Doğum komplikasyonları (düşük doğum ağırlığı gibi)

– Ölüm (anemi çok çok ilerlediyse)

Sonsöz

Kansızlık basit bir rahatsızlık gibi görülür ve çoğu zaman önemsenmez. Ancak vücudunuza yeterli miktarda oksijen taşınamaması ve bu durumun uzun süreli olması size sandığınızdan çok daha fazla zarar verebilir.

Kansızlık ilerlediği takdirde kişi kalp krizi dahi geçirebilir. Vücuttaki oksijen seviyeleri aşırı miktarda azaldığı takdirde vücudunuzun her organı etkilenmekle beraber kalbin ağır derecede etkilenmesi ölümle sonuçlanabilir.

Bu nedenle kansızlık ciddiye alınmalı ve tedavi uygulanmalıdır. Eğer daha önce kansızlık sorunu yaşadıysanız sürekli kontrol altında olmalısınız. Bunun için doktor kontrollerinizi ihmal etmemeli ve gerektiğinde uygun tedaviyi uygulamalısınız.

Kaynakça

Anemia: Evaluation and Diagnostic Tests / Folate Deficiency Anemia / Iron Deficiency Anemia / Chronic Diseases / Anemia

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin