Kişniş: Faydaları, Zararları ve Etkileşimleri

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. Okuma süresi: 7 dk 14 sn

0
77
Kişniş sindirim, diyabet
Kişniş tohumu

Genel bilgiler

Latince adı, Coriandrum sativum olan kişniş, maydanozgiller familyasından yaklaşık 30 ila 80 cm kadar uzayan genellikle tek yıllık bir bitkidir. Kişnişin kendine has bir kokusu vardır ve iplik gibi incedir. 

Beyaz ya da pembemsi mor renkli küçük çiçekleri vardır. Bu çiçekler olgunlaşınca yuvarlak kuru meyvelere dönüşür. Meyveleri kokulu sarımsı, küre şeklindedir ve içerisinde kişniş tohumunu taşır.

Kişnişin anayurdu Akdeniz havzasıdır fakat günümüzde birçok yerde ve ülkemizde yabani bitki veya kültür bitkisi olarak yetişmektedir. Ülkemizde Isparta, Konya, Burdur başlıca yetiştirildiği yerlerdir.

Kişnişin içerisinde, tanen, sabit ve uçucu yağlar, A, C, K ve E vitaminleri, folat, kalsiyum, magnezyum, fosfor, potasyum, sodyum, tiamin, niasin, karoten ve demir bulunur.

Peki vitamin ve mineral içeriği bu kadar yoğun olan bir baharatın sağlık için faydaları nelerdir? Bilimsel araştırmalara göre kişniş tohumunun faydaları ve zararlarını öğrenmek için okumaya devam edelim.

Kişniş nasıl kullanılır?

Kişnişin taze yaprakları ve kurutulmuş tohumları baharat olarak yemeklerde kullanılır.

Kişniş, gıda ve kozmetik ürünlerinde kullanılır.

Ayrıca yüzyıllardır geleneksel olarak şifalı özellikleri için de kullanılmaktadır.

Kişniş aroma olarak, kakule, bergamot, anason, hindistan cevizi, karanfil ve adaçayı ile uyumludur ve bunlarla beraber kullanılabilir.

Aşağıda bahsi geçen araştırmalarda kişniş genellikle laboratuvar çalışmalarında veya hayvanlar üzerinde incelenmiştir. İnsanlar üzerinde nasıl etkiler göstereceği ve ne kadar kullanılması gerektiği hakkında belirli kılavuzlar yoktur. Kişnişin antioksidan özelliklerinden ve sağlığa yönelik faydalarından yararlanmak istiyorsanız bu konuda bir uzmana veya fitoterapi uzmanına danışabilirsiniz.

Kişniş faydaları

Geleneksel olarak kullanımı

Kişniş geleneksel olarak mide ağrısı, iştahsızlık, bulantı, ishal, bağırsak spazmları ve bağırsak gazı gibi sindirim problemlerinde kullanılır.

Kişnişin ayrıca kızamık, diş ağrısı ve eklem ağrısının yanı sıra bakteri ve mantarların neden olduğu enfeksiyonları tedavi etmek için de kullanımı mevcuttur.

Kişniş, Hipokrat, Romalılar ve Yunanlılar tarafından da ilaç olarak kullanılmıştır. Romalılar daha sonra bu baharatı Büyük Britanya’ya tanıtmıştır.

Kişniş tohumunun bilimsel araştırmalara dayanan etkileri

Kişnişin içerisinde antioksidan özellikleri olan birçok aktif madde mevcuttur. İçerisinde monoterpenler, limpen, a-pinen, g-terpinen, p-cymene, sitronellol, borneol, kafur, coriandrin, geraniol, dihidrokoriandrin, kuersetin, coriandronsA-E, flavonoidler ve uçucu yağlar bulunur.

Kişnişin tohumları, yaprakları, çiçekleri ve meyveleri antioksidan, diüretik, anti-konvülsan, anti-diyabetik, yatıştırıcı ve hipnotik, anti-mutajenik ve anti-mikrobiyal özellikler taşır.

İrritabl bağırsak sendromu

2006 yılında yapılan bir araştırmada, kişnişin irritabl bağırsak sendromu hastaları üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. İrritabl bağırsak sendromu hastası olan 32 kişinin katıldığı araştırmada, katılımcılara içerisinde Melisa ve kişniş gibi bitkilerin olduğu Carmint isimli bir gıda takviyesi verilmiştir.

8 hafta boyunca günde üç dafa bu gıda takviyesini alan kişilerde, plasebo alan katılımcılara göre, karın ağrısı ve şişkinlik gibi İrritabl bağırsak sendromu belirtilerinde ciddi düzeyde iyileşme görülmüştür. Araştırmanın sonuçlarının oldukça ümit verici olduğunu söyleyebiliriz.

Benzer yazılar:

Diyabet

2009 yılında sıçanlar üzerinde yapılan bir araştırmaya göre kişnişin etanol ekstraktı, diyabet hastalarında insülin üretimini arttırmış ve kan şekeri seviyelerini azaltmıştır. Diyebiliriz ki kişniş diyabet hastaları için faydalı olabilir.

Kişnişin antihiperglisemik etkileri içerisindeki aktif bileşenlerden kaynaklanır. Bu aktif bileşenler insülin salgısını arttırır ve glukozun hücreler tarafından alınmasını kolaylaştırır.

Benzer yazılar: Gizli Şeker Riskiniz Olabilir Mi? Kimler Prediyabet Adayı olabilir?

Antibakteriyel

Kişnişin antibakteriyel özelliklerini destekleyen çalışmalar da mevcuttur. 2003 yılında yapılan bir araştırmaya göre kişnişin içerisindeki uçucu bileşikler bir bakteri olan Salmonella bakterisine karşı etkilidir.

2011 yılında yapılan başka bir araştırmada ise kişnişin esansiyel yağının Gram-pozitif ve Gram-negatif bakteriler üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırma neticesinde, kişnişin esansiyel yağının test edilen tüm bakterilere karşı etkili olduğu görülmüştür.

Bu da ilginizi çekebilir: Karabaş Otu: Faydaları, Zararları ve Etkileşimleri

Süt arttırıcı / Galaktogog

Kişnişin süt üretimini arttırdığına dair bir kanı vardır ve geleneksel olarak süt arttırıcı olarak kullanılan bitkiler arasındadır. Kişnişin bu kullanımını destekleyen inekler üzerinde yapılmış bir araştırma mevcuttur.

2017 yılında yapılan bu araştırmada kişniş yağı takviyesi alan ineklerde bir yan etki görülmediği ve ineklerin süt verme performanslarının arttığı görülmüştür.

Sindirim sağlığı ve ishal

Kişniş, mide enzimlerinin ve sindirim esnasında kullanılan sıvıların salgılanmasına yardımcı olur. İçerisindeki borneol ve linalool gibi uçucu yağlar da ishali iyileştirmeye yardımcı olabilir.

Esasen içerisinde bulunan cineole, borneol, limonen, alfa-pinen ve betaphelandrene gibi bileşenlerin anti-bakteriyel etkileri vardır. Bu nedenle mikroplardan kaynaklanan ishal tedavisinde faydalı olabilir.

Diğer

  • 2009 yılında yapışan bir araştırmada, kişnişin bağırsakları düzenleyici, hipotansif yani tansiyonu düşürücü ve diüretik (idrar söktürücü) etki gösterdiği tespit edilmiştir. Bu araştırmaya dayanarak kişnişin sağlığa olan potansiyel faydalarının oldukça geniş çaplı olduğunu söyleyebiliriz.
  • İçerisindeki demir nedeniyle demir eksikliği anemisinde faydalı olabilir.
  • Kişnişin içerisinde bulunan citronelol maddesi iyi bir antiseptiktir. Bu nedenle kişniş çayından yapılan su ağız ve boğaz gargarası olarak kullanılabilir.
  • İçerisindeki antioksidanlar nedeniyle beyin sağlığını koruyabilir. 2017 yılında sıçanlar üzerinde yapılan bir araştırmada kişnişin nöbetten sonra sinir hücrelerinin hasar görmesini engellediği görülmüştür.
  • Kişniş anksiyete üzerinde etkili olabilir. Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda kişniş özünün, neredeyse Diazepam kadar sakinleştirici etki gösterebildiği tespit edilmiştir.
  • Test tüpünde yapılan bir araştırmada kişniş tohumunun ekstrelerinin enflamasyonu bastırdığı ve mide, prostat, kolon, meme ve akciğer kanserlerinde kanser hücrelerinin çoğalmasını yavaşlattığı görülmüştür. Çalışma ümit verici olmakla beraber insanlar üzerinde yapılmadığı ve kişnişin ekstresinin kullanıldığı unutulmamalıdır.

Kişniş zararları

Kişniş normal miktarlarda tüketildiğinde bir zararı yoktur. Ancak alerjisi olanlarda alerjik reaksiyonlara ve güneş ışığına karşı hassasiyet oluşmasına neden olabilir.

Kan şekerini düşürebilir bu nedenle diyabet hastaları tarafından dikkatli kullanılmalıdır.

Tansiyonu düşürebilir. Bu nedenle tansiyon sorunu yaşayan kişiler tarafından dikkatli kullanılmalıdır.

Kişnişin hamilelik ve emzirme döneminde kullanımına dair yeterli bilgi mevcut değildir. Bununla beraber bu dönemlerde baharat olarak az miktarda kullanmanızın herhangi bir soruna yol açması beklenmez.

Kişniş etkileşimleri

Kişniş kan şekerini azaltabileceği için diyabet ilaçlarıyla etkileşime girebilir. Diyabet ilacı kullanıyorsanız doktorunuza danışmadan kişnişi ilaç olarak kullanmayın.

Tansiyonu düşürebileceği için tansiyon ilaçlarıyla etkileşime girebilir. Eğer tansiyon ilacı kullanıyorsanız ve baharat miktarından daha fazla kişniş takviyesi almak istiyorsanız mutlaka doktorunuza danışın.

Bununla beraber kullandığınız ilaç fark etmeksizin yemeklerde baharat olarak kullanmanızın herhangi bir sakıncası yoktur.

Kaynakça

Performance of lactating Friesian cows fed a diet supplemented with coriander oil / Antibacterial Activity of Coriander Volatile Compounds Against Salmonella Choleraesuis / The Efficacy of an Herbal Medicine, Carmint, on the Relief of Abdominal Pain and Bloating in Patients With Irritable Bowel Syndrome / Coriander fruit exhibits gut modulatory, blood pressure lowering and diuretic activities / Effect of Coriander Seed (Coriandrum Sativum L.) Ethanol Extract on Insulin Release From Pancreatic Beta Cells in Streptozotocin-Induced Diabetic Rats / Preventive effect of Coriandrum sativum on neuronal damages in pentylentetrazole-induced seizure in rats / Anti-anxiety activity of Coriandrum sativum assessed using different experimental anxiety models / Coriander (Coriandrum sativum L.) essential oil: its antibacterial activity and mode of action evaluated by flow cytometry / Nutritional and medicinal aspects of coriander (Coriandrum sativum L.) A review / Evaluation of coriander spice as a functional food by using in vitro bioassays

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin