Ana Sayfa A’dan Z’ye Hastalıklar Kurdeşen (Ürtiker): Nedenleri, Belirtileri, Teşhisi ve Tedavisi

Kurdeşen (Ürtiker): Nedenleri, Belirtileri, Teşhisi ve Tedavisi

Kurdeşen nedir?

Halk arasında kurdeşen veya kurdeşen dökmek olarak da bilinen ürtiker, kırmızı, kabarık, kaşıntılı şişliklerle ortaya çıkan bir deri döküntüsüdür. Bu şişliklerde yanma ve batma hissi de olabilir. Genellikle birkaç gün içinde iyileşen kurdeşen ciltte kalıcı iz bırakmaz. Ancak vakaların az bir kısmında ataklar altı hafta kadar iyileşmeyebilir.

Eğer ürtiker altı haftadan daha uzun süre devam ederse ve aylar veya yıllar içinde sık sık tekrarlarsa, bu durumda kronik ürtiker teşhisi konur. Kurdeşen, bir enfeksiyondan veya ilaç kullanımından sonra, böcek ısırması veya yiyecek gibi alerjik reaksiyona neden olan durumların bir sonucu olarak ortaya çıkar.

Psikolojik stres de kurdeşene neden olabilir ancak olguların yarısında kurdeşenin neden oluştuğu bilinmemektedir. Kurdeşen geliştirmede risk faktörleri arasında saman nezlesi veya astım da bulunur.

Benzer yazılar: STRES VE ANKSİYETE: EGZAMANIN PSİKOLOJİK NEDENLERİ NELERDİR?

Kurdeşenin nedenleri 

Kurdeşen vücudun belirli bir maddeye gösterdiği alerjik reaksiyondan kaynaklanır. Bu reaksiyona neden olabilecek etkenler şunlardır:

  • stres
  • kan nakli
  • polen
  • lateks
  • aspirin gibi steroidal olmayan anti-enflamatuvar ilaçlar
  • yüksek tansiyon için kullanılan ACE inhibitörleri gibi bazı antibiyotikler
  • besinler: kuruyemiş, kabuklu deniz ürünleri, gıda katkı maddeleri, yumurta, çilek ve buğday ürünleri
  • bağırsak parazitleri
  • grip, soğuk algınlığı, glandüler ateş ve hepatit B gibi enfeksiyonlar
  • idrar yolu enfeksiyonları ve strep boğaz gibi enfeksiyonlar
  • bakteri, virüs mantar kaynaklı enfeksiyonlar
  • aşırı sıcak veya sıcaklık değişimleri
  • toz akarları
  • böcek ısırıkları ve sokmaları
  • yüksek vücut ısısı
  • kedi, köpek, at ve benzeri hayvan derisi döküntüleri
  • hamam böceği ve hamam böceği atıkları
  • ısırgan otu, zehirli sarmaşık ve zehirli meşe gibi bazı bitkiler
  • güneş ışığı
  • bazı kimyasallar
  • tiroid hastalığı veya lupus gibi kronik hastalıklar
  • kaşıma
  • egzersiz

Fiziksel ürtiker

Fiziksel ürtikerde döküntüler sıcak veya soğuk gibi bir dış etkene maruz kalındığında ortaya çıkar. Yani ürtikerin fiziksel bir nedeni vardır. Fiziksel ürtikerin olası tetikleyici faktörleri şunlardır:

  • Sürtünme veya kaşıma nedeniyle kurdeşen dökebilirsiniz. Bu durumda sürtünme veya kaşınmadan en fazla bir saat sonra belirtiler ortaya çıkar.
  • Soğuktan kaynaklanan ürtiker, vücudun ısındıktan sonra tekrar soğuğa maruz kalmasından kaynaklanır. Eğer yüzme havuzuna girmek gibi vücudun bütününe etki edecek bir maruziyet var ise bu durum hayati tehlikeye neden olabilir.
  • Vücut ısısındaki artıştan dolayı kolinerjik ürtiker ortaya çıkabilir. Egzersiz yapmak, terlemek ve sıcak duş almak bu tür sıcaklık artışlarına neden olur. Ayrıca anksiyete de etkenlerden biridir.
  • Basınç altında kalmak da ürtikere neden olabilir. Örneğin sıkan bir kemer veya dar giysiler giydikten 6 ila 8 saat sonar ürtiker ortaya çıkabilir.
  • Ayak tabanı gibi vücudun uzun sure basınç altında kalan kısımlarında da kurdeşen dökmek mümkündür.
  • Güneşe maruz kalındığında kurdeşen belirtileri ortaya çıkabilir.
  • Kan damarlarının iltihaplanması neticesinde kurdeşen belirtileri gelişebilir. Bu tipte kaşıntıdan daha rahatsız edici ağrılar ve morluklar görülebilir.

Kronik ürtiker ve tedavisi

Kronik ürtiker sürekli olarak veya uzun süreli olarak rahatsız edici belirtilere ve hatta bazı durumlarda çeşitli komplikasyonlara neden çıkabilir. Tedavisi ise akut ürtikerden daha farklıdır. Bazı antibiyotikler ürtikerden kaynaklanan kızarıklıkların ve kabarıklıkların önüne geçilmesine yardımcı olabilir.

Omalizumab veya Xolair, alerjik reaksiyon verilmesinde etkisi olan bir madde olan immünoglobin E’yi etkisiz hale getiren bir ilaçtır. Bu ilaçlar nedeni bulunamayan ve aylardır hatta belki de yıllardır sürmekte olan ürtiker belirtilerini ortadan kaldırabilir.

Akupunktur da kurdeşen tedavisinde faydalı olabilecek tedavi yöntemlerinden biridir. Bununla beraber 2016’da yayınlanan bir araştırma incelemesinde, akupunkturun kronik ürtiker belirtilerinin hafifletilmesinde etkili olabileceği ancak daha geniş çaplı araştırmalar yapılması gerektiği de belirtilmiştir.

Kronik ürtiker sadece fiziksel rahatsızlıklara neden olmaz. Hastalarda sürekli ürtiker belirtilerinden ötürü depresyon ve psikolojik rahatsızlıklar da ortaya çıkabilir. Ayrıca stres zaten ürtiker belirtilerini şiddetlendirebildiği için, ürtikerden kaynaklanan stres hastalığın daha da kötüleşmesine neden olabilir.

Benzer yazılar: MAJÖR DEPRESYON VE DEPRESYON ARASINDAKİ FARKLAR

Kronik ürtiker mutlaka bir alerji ve immünoloji uzmanı tarafından araştırılmalıdır. Doktorunuz kronik ürtiker teşhisinde hem ailenizin tıbbi geçmişini öğrenmek isteyecek hem de evde veya iş yerinde maruz kaldığınız maddeleri ve hayvanları öğrenmek isteyecektir. Ayrıca bir besin günlüğü tutarak ürtiker belirtileri ortaya çıktığı gün yediğiniz yemekleri de inceleyebilir.

Kurdeşen belirtileri

Kurdeşende vücutta şişlik ve döküntüler oluşur. Bu döküntüler kırmızımsıdır. Şekilleri yuvarlak gibi olabilir. Kaşıntılı olan bu döküntüler genelde fazla büyük olmaz.

Kurdeşen döküntüleri genellikle kollar, eller, bacaklar, ayaklar, parmaklar, ayak parmakları ve yüzde gruplar halinde ortaya çıkar. Bir anda vücudun bir veya birkaç kısmında ortaya çıkabilirler.

Genellikle birkaç gün içinde kaybolan bu döküntüler, hastalık kronikleşmişse haftalarca hatta yıllarca kalabilir.

Kurdeşen teşhisi

Doktorunuz döküntüleri inceleyecek ve hastalığın ne sıklıkta ortaya çıktığını ve hastalık tetikleyicilerini anlamaya çalışacaktır. Bu doğrultuda aşağıdaki soruları sorabilir:

  • böcek ısırığınız var mı
  • ilk döküntüler ne zaman ve nasıl başladı
  • lateks eldiven giyiyor musunuz
  • hayvanlarla temas halinde misiniz
  • ailede ürtiker teşhisi alan var mı
  • kullandığınız bitkisel takviyeler ve ilaçlar nelerdir

İmmünoloji uzmanları, kimyasallar, toz akarları veya bazı yiyecekler gibi belirli maddelere alerjinizin olup olmadığını anlamak için hastadan cilt ve kan testi isteyebilir.

Kurdeşen tedavisi

Kurdeşen tedavisinde faydalanılan birden fazla ilaç vardır. Doktorunuz belirtilerinize ve hastalığınızın ciddiyetine göre bu ilaçlardan birini veya birkaçını kombinasyon halinde reçete edebilir.

H1 blokerleri

Histamin blokerleri alerjik reaksiyon esnasında ortaya çıkan histamin salgısını önlemek için kullanılırlar. Bu ilaçlar arasında doksepin, hidroksizin, loratadin ve setirizin bulunur.

H2 blokerleri

H-2 blokerleri arasında simetidin, ranitidin ve famotidin bulunur. H1 ve H2 blokerlerin beraber kullanılması daha etkili olabilir. Bu ilaçların tek tek mi yoksa beraber mi verileceğine belirtilerinize göre doktorunuz karar verecektir.

Sistemik kortikosteroidler

Kortikosteroidler iltihaba neden olan mekanizmaları ortadan kaldırarak etki ederler. İltihap ortadan kalktığında ürtiker belirtileri de iyileşir.

Bağışıklık baskılayıcı ilaçlar

Bağışıklık baskılayıcı ilaçlar bağışıklık sistemini baskılayarak aşırı tepki vermesini önler. Bu ilaçlar arasında siklosporin ve takrolimus bulunur.

Lökotrin reseptör antagonistleri

Bu ilaçlar esasen astım ilaçlarıdır. Bu ilaçlar arasında montelukast ve zafirlukast vardır.

Monoklonal antikorlar

Omalizumab monklonal antikorlardan biridir ve kronik ürtikerde oldukça etkilidir. Bu ilaç yüksek doz antihidtaminiklere cevap vermeyen hastalarda başarıyla kullanılır.

Ürtiker için doğal tedaviler

Öncelikle hastaların ürtiker semptomlarının kötüleşmesine neden olabilecek ve ürtiker ataklarını tetikleme ihtimali olan faktörlerden mümkün olduğunca uzak durması gerekir. Bu tetikleyici faktörler arasında aşağıdakiler bulunur:

  • Sizde atağa neden olan ilaçları kullanmayın.
  • Alkolü azaltın veya tamamen kesin.
  • Stresli ortamlardan uzak durum ve stres yönetimini öğrenin.
  • Cildinizi rahatsız eden kremler, sabunlar veya deterjanlar kesilmelidir. Bunların yerine daha hafif ve sizde belirti ortaya çıkmasına neden olmayan temizleme malzemeleri kullanmalısınız.
  • Histamin salgılanmasını tetikleyen yiyecekler arasında balık, ıspanak, işlenmiş et, yoğurt, domates, çilek ve çikolata bulunur.

Kurdeşenin ciltte neden olduğu rahatsızlıkları ortadan kaldırmak için aşağıdaki hususlara dikkat etmelisiniz:

  • Mümkün olduğunca kaşınmamaya gayret gösterin. Belirtilerin ortaya çıktığı bölgeyi sürekli kaşıdığınız takdirde döküntüler tahriş olabilir ve belirtileriniz daha da kötüleşebilir.
  • Pamuklu ve bol kıyafetler giyinin. Böylece vücudunuzu saran kıyafetlerden ötürü kurdeşen dökme ihtimalinizi azaltırsınız.
  • Hassas ciltlere uygun sabunlar kullanın. Sabun ürtiker belirtilerini azdırabileceği için bu konuda dikkatli davranmak ve doğru ürünleri seçmek gerekir.
  • Ilık su banyosu yapın. Ilık su kurdeşen döküntülerinin neden olduğu kaşıntı ve rahatsızlık hissini azaltabilir ve sizi rahatlatabilir.
  • Kaşınan yerlere yulaf ezmesi sürün.
  • Kaşınan ve kızaran bölgeleri rahatlatmak için duş alın, ventilator kullanın; losyon sürün veya soğuk kompres uygulayın.
  • Bazı kaynaklar, kuersetin, C vitamini, D vitamini ve çuha çiçeği yağı gibi takviyelerin kurdeşen belirtilerinin kontrol edilmesinde etkili olabileceğini göstermektedir.

Benzer yazılar: C VİTAMİNİ: FAYDALARI, ZARARLARI VE ETKİLEŞİMLERİ

Kurdeşen soru & cevap

  1. Kurdeşen bulaşıcı mıdır?

Kurdeşen bulaşıcı değildir ve başkalarının döküntülerine dokunduğunuz zaman size de geçmesi mümkün değildir. Bu nedenle kurdeşen kapmaktan ya da başkalarına kurdeşen bulaştırmaktan korkmanız gerekmez.

2. Kurdeşen tehlikeli midir?

Kurdeşen genellikle tehlikeli değildir ve anaflaksiye (ölümcül bir alerjik reaksiyon) neden olmaz. Bununla beraber akut ürtiker ve anjiyoödem, anafilaksiye neden olabilir ve tedavi edilmezse ölüm riski vardır. Kronik ürtiker ise hastanın yaşam kalitesini olumsuz etkileyen  bir hastalıktır ancak anafilaksiye neden olmaz.

3. Kurdeşen hastası ne yemelidir?

Kurdeşen döken hastalara genellikle histaminden fakir bir diyetle beslenmeleri tavsiye edilir. Kurdeşen antihistaminik ilaçlarla belli düzeyde kontrol altına alınabildiği için hastaların histamin seviyelerini dengelemek adına histamin içermeyen gıdalarla beslenmeleri istenir. Bunun için sebzeler, ekmek, pirinç, makarna, somon balığı ve taze et yemeleri uygun olabilir. Yoğurt, peynir, domates, patlıcan, alkol, fermente yiyecekler, fast food, işlenmiş et, karanfil ve tarçın ise histaminden zengin gıdalardır ve hastaların bu gıdalardan uzak durması tavsiye edilir.

4. Kurdeşen dökmek ne kadar sürer?

Kurdeşen döküntülerinin ne kadar süre içerisinde geçeceği kişiden kişiye değişir. Eğer atak akut ise birkaç dakika, birkaç saat veya birkaç gün içerisinde belirtiler geçer. Ancak eğer ürtiker kronik ise döküntüler aylarca geçmeyebilir.

Kaynakça

  1. Omalizumab for chronic urticaria. Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice
  2. Hives
  3. Stress, insomnia, and chronic idiopathic urticaria–a case-control study

  4. Diagnosis and treatment of urticaria in primary care.
  5. What are hives (urticaria)?
  6. Chronic urticaria in adults: state-of-the-art in the new millennium

  7. Chronic Idiopathic Urticaria and Diet: Foods to Eat and Avoid

POPÜLER YAZILAR

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Tolegen Effluvium Hakkında Her Şey

Telogen Effluvium Nedir? – Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

0
Telogen effluvium nedir? Telogen effluvium bir saç dökülmesi tipidir ve diffüz alopesi örneğidir. Alopesi ise tek başına saç dökülmesi anlamına gelir. Eğer bu saç dökülmesi...