Lösemi Kalıtsal Bir Hastalık Mıdır? Lösemide Genetik ve Çevresel Risk Faktörleri Nelerdir?

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. / Okuma süresi: 4 dk 3 sn

0
47
Lösemi genetik ve çevresel risk faktörleti
Lösemi ve genetik risk faktörleri

Lösemi nasıl oluşur?

Çeşitli kanser türleri vücudunuzun farklı farklı yerlerini etkileyebilir. Lösemi ise, kan hücrelerinizin yapıldığı kemik iliğinde ortaya çıkan bir kanserdir. Peki lösemi kalıtsal bir hastalık mıdır?

Esasen kan kanseri kalıtsal bir hastalık değildir. Bu hastalığın genlerde gerçekleşen mutasyonlardan kaynaklandığı düşünülmektedir fakat bu kalıtsal olduğu anlamına gelmez.

Kan hücrelerinin DNA’sında gerçekleşen mutasyonlar, kan hücrelerinin çoğalma şeklini değiştirebilir. Bir noktada anormal hücreler, sağlıklı hücrelerinizin yerini alacak kadar çok çoğalabilir. İşte bu noktada lösemi ile ilişkili semptomlar da ortaya çıkmaya başlar.

Bu mutasyonlar genlerde gerçekleşmektedir fakat genellikle kalıtsal bir şekilde aktarılmadığı düşünülmektedir. Ancak bazı genetik bozukluklarınız varsa lösemiye yakalanma ihtimaliniz artmıştır. Şimdi sizi lösemiye yatkın kılacak genetik bozuklukları inceleyelim.

Lösemide genetik risk faktörleri nelerdir?

Genetik risk faktörleri özellikle çocukluk çağında görülen lösemilerle ilişkilendirilmiştir (AML ve ALL). Kan kanseri ile ilişkilendirilen bazı genetik bozukluklar şunlardır:

  • Down Sendromu
  • Klinefelter sendromu
  • Bloom sendromu
  • Fanconi anemisi
  • Ataksi-telenjiektazi
  • Nörofibromatozis

Genel olarak kemik iliği yetmezliği, DNA onarım kusurları ve kromozomal anomalileri olan hastaların kan kanserlerine yakalanma ihtimalinin yüksek olduğu belirtilmektedir.

Benzer yazılar: Lösemi: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Bununla beraber, kalıtsal olarak belirlenen ve özellikle lösemiye yakalanma ihtimalini arttıran üç gen tanımlanmıştır. Bu genler, CEPBA, RUNX1 ve GATA2 genleridir.

  • Ayrıca genetik bir bozukluk olmamakla beraber, bazı kan bozuklukları da kan kanseri olma ihtimalinizi arttırabilir, bunlar miyelodisplastik sendromlardır.

Lösemide çevresel risk faktörleri nelerdir?

Sigara: Sigaranın içerisinde kansere neden olan birçok madde bulunur. Özellikle AML (Akut miyeloid lösemi) vakalarının %20’sinin sigaradan kaynaklandığı düşünülmektedir.

Kansere neden olan maddelere maruz kalma: Kansere neden olabilecek maddelerden insanların en çok maruz kaldıkları arasında radyasyon bulunur. Bazı fabrikalarda veya nükleer reaktör kazasında radyasyona maruz kalınabilir.

Ayrıca benzen isimli bir kimyasal madde de kronik lenfositik lösemi riskini arttırabilir. Benzen doğal olarak volkanlarda ve orman yangınlarında bulunur. Ayrıca ham petrol, benzin ve sigarada da benzen bulunur.

Daha önce kanser tedavisi görmüş olmak: Radyoterapi ve kemoterapi görmüş olmak lösemi riskini arttırabilir. Bu tedavilerde, DNA’da mutasyonlar gerçekleşebilir ve DNA zarar görebilir. Bu etkenler ise ileride lösemi ve başka bazı kanserlere yol açabilir.

Hodgkin lenfoma, Hodgkin dışı lenfoma, çocukluk çağında görülen ALL, meme kanseri ve yumurtalık kanseri tedavilerinin, akut miyeloid lösemiye neden olma riski vardır.

Virüsler:

İnsan T-hücre lenfotropik virüs Tip 1: İnsan T-hücre lenfotropik virüs Tip I (HTLV-I), ALL, lenfoma ve bronşioalveoler karsinoma gibi kanserlere yakalanma riskini arttıran bir retrovirüstür.

Epstein-Barr virüsü: Epstein-Barr virüsü insanların %90’undan fazlasında bulunduğu tahmin edilen ve tükürük ve genital salgılar yoluyla bulaşan bir virüstür. Ayrıca virüsle enfekte bir kişinin kullandığı bardaktan içerek de bulaşabilir.

Bir çeşit herpes virüsü olan Epstein-Barr virüsü özellikle lenfoma ile ilişkilendirilen bir virüstür. Fakat lösemi ile ilişkilendirildiği çalışmalar da mevcuttur.

Bunların dışında kalan risk faktörleri şunlardır:

  • Yaş (AML ve KLL riski yaş aldıkça artar)
  • Erkeklerde lösemi riski biraz daha yüksektir
  • Birinci derece yakınında lösemi teşhis edilen kişide lösemi görülme ihtimali 2 ila 4 kat artmıştır.
  • Ancak şunu unutmamalısınız ki bu risk faktörlerinden birine veya birkaçına sahip olmanız lösemi hastası olacağınız anlamına gelmez. Ayrıca risk faktörlerine sahip olmayan kişiler de lösemiye yakalanabilir.

Lösemiye yakalanma riskinizi azaltmak için neler yapabilirsiniz?

  • Sigara içmeyiniz
  • Sağlıklı kilonuzu koruyunuz ve düzenli egzersiz yapınız (böylece bağışıklık sisteminizi kuvvetlendirebilirsiniz)
  • Benzen ve formaldehite maruz kalmamaya çalışınız
  • Radyasyona maruz kalmamaya çalışınız

Kaynakça

Family Cancer Syndromes / Risk Factors for Leukemia / Genetic predispositions to childhood leukemia / Genetic Susceptibility to Chronic Lymphocytic Leukemia / Correlations Between Epstein-Barr Virus and Acute Leukemia

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin