Ana Sayfa Sağlıklı Yaşam Pandemi ve Salgın Arasındaki Fark Nedir?

Pandemi ve Salgın Arasındaki Fark Nedir?

Koronavirüs salgını ile beraber pandemi kelimesi de lügatımıza girmiş oldu. Türkçe’ye çevirdiğimizde salgın anlamına gelen pandemi ve gene Türkçe’ye çevirdiğimizde salgın anlamına gelen epidemi arasındaki fark nedir de koronavirüs deyince epidemi değil de pandemi diyoruz?

Aslında bu iki kelime arasında, anlam olarak farklılaşmalarını sağlayan nüanslar var. Biz de bu makalemizde bu farkları anlatacağız.

Benzer yazılar: COVID-19 Hastalarında Sitokin Fırtınası

Epidemi/Salgın nedir?

CDC (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi)’ne göre, salgın, belli bir coğrafi bölgede, hastalığa yakalanan kişi sayısının beklenmedik derecede çok olduğu durum olarak tanımlanır. Yani hastalık o kadar çok kişiyi etkiler ki artık salgın olarak nitelendirilir.

Epidemi aşağıdaki faktörlerden kaynaklanabilir:

  • Hastalığa neden olan virüsün miktarında artış olması
  • Hastalığa neden olan virüsün daha önce bulunmadığı bir ortama girmesi
  • Hastalığın bulaşma şeklinin değişmesi nedeniyle daha hassas kişilerin hastalığa neden olan virüse maruz kalması
  • Hastalığa yakalanan kişinin bağışıklık sisteminin virüse karşı verdiği tepkinin değişmesi
  • Hastalığa yakalanan kişinin, virüse maruz kalmasına neden olan faktörlerin artması

Kolera, tifo, çocuk felci ve kızamık gibi hastalıklar bu zamana kadar tecrübe ettiğimiz salgın hastalıklardı. Günümüzde hala salgın olarak tanımlanan bir hastalık olarak ise AIDS’e neden olan HIV virüsünden bahsedebiliriz.

Pandemi nedir?

Pandemiler başlangıçta epidemi yani salgın olarak nitelendirilen durumlardır. Daha sonra dünya çapında, küresel bir salgın haline geldiklerinde epidemilere, pandemi denmeye başlanır.

2014’te Brezilya’da başlayıp, Karayipler ve Latin Amerika’ya bulaşan Zika virüsü bir epidemi yani salgındı. Aynı şekilde, COVID-19 da Çin’de bir salgın olarak başladı. Daha sonra, birkaç ay içinde, hızla dünyanın birçok yerinde COVID-19 vakaları görülmeye başlandı ve bu virüs pandemi ilan edildi.

Epidemiler, yani salgınlar, her zaman pandemiye dönüşmezler. Epidemilerin pandemiye dönüşmesi için 6 aşamalı bir gelişim gerekir. İşte buna pandemi aşamaları denir.

Pandemi aşamaları

Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımladığı pandemi aşamaları şunlardır:

  • 1. Aşama: Virüs hayvanlarda görülmektedir ve henüz insanlarda hastalık yapmamıştır.
  • 2. Aşama: Virüsün hayvanlardan insanlara sıçradığını gösteren ilk vaka tespit edilmiştir.
  • 3. Aşama: İnsanlardan hayvanlara bulaşan virüs insanlarda hastalık yapmaya başlamıştır ancak henüz virüsün insandan insana bulaştığı tespit edilmemiştir veya salgına neden olacak düzeyde bir bulaş yoktur.
  • 4. Aşama: Virüs insandan insana bulaşarak salgına neden olmuştur veya hayvandan insana bulaşan virüs salgına neden olmuştur.
  • 5. Aşama: Virüs aynı bölgedeki en az iki ülkede insandan insana bulaşmıştır.
  • 6. Aşama: Bu aşamada hastalık başka bir bölgede bulunan bir ülkede salgına neden olmuştur.

Salgın hastalıklarla ilgili tanımlar

Epidemi: Epidemi, yani salgın, belirli bir zamanda, belli bir hastalığa yakalanan kişilerin sayısının birden bire beklenenden çok daha fazla olmasıdır.

Pandemi: Pandemi, birçok ülke veya kıtaya yayılan ve çok fazla kişiyi etkileyen salgın anlamındadır.

Endemik: Endemik bir hastalığın belli bir toplulukta sürekli bulunması veya normalden çok bulunmasıdır.

Hiperendemik: Hiperendemik, bir hastalığın belli bir toplulukta sürekli olarak beklenenin üzerinde olmasıdır. Buna örnek olarak HIV virüsünü verebiliriz. HIV virüsü Afrika’da çok yaygındır ve hiperendemiktir. Amerika’da ise daha az yaygındır ve endemiktir.

Pandemi ve salgın arasındaki fark nedir?

Bu iki kelime benzer anlamlar taşısa da, salgının seviyesi, bu terimler için ayırt edici olan noktadır. Pandemide salgın daha fazla kişiyi etkiler ve dünya çapında daha geniş bir alana yayılır.

Dana önce yaşadığımız pandemilerden bazı örnekler:

2003 yılında SARS: SARS’ın 21. yüzyılın ilk pandemisi olarak anılması mümkündür. Bir tür koronavirüs olan SARS’ın baş harflerinin açılımı şiddetli akut solunum sendromu’dur.

2009 yılında H1N1: 2009 ve 2010 yılları arasında, H1N1 grip virüsü ortaya çıktı. Bu virüsün neden olduğu hastalık domuz gribi olarak adlandırıldı. Bu grip, her sene grip mevsiminde kişiden kişiye bulaşmaya devam etmektedir.

 

Kaynakça

Section 11: Epidemic Disease Occurrence / Influenza / WHO Director-General’s opening remarks at the media briefing on COVID-19 – 11 March 2020

POPÜLER YAZILAR

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Tolegen Effluvium Hakkında Her Şey

Telogen Effluvium Nedir? – Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

0
Telogen effluvium nedir? Telogen effluvium bir saç dökülmesi tipidir ve diffüz alopesi örneğidir. Alopesi ise tek başına saç dökülmesi anlamına gelir. Eğer bu saç dökülmesi...