Romatoid Artrit: Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi ve Komplikasyonları

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. / Okuma süresi: 9 dk 31 sn

0
78
Romatoid artrit ağrısı
Romatoid artrit, iltihabın eşlik ettiği romatizmal bir hastalıktır. Eklemleri etkiler.

Romatoid artrit nedir?

Halk arasında iltihaplı eklem romatizması olarak bilinen romatoid artrit (RA), kronik, zamanla kötüleşen ve eklemlerde ortaya çıkmakla beraber eklemlerinizin dışında da etkileri olan enflamatuvar ve otoimmün bir hastalıktır. Otoimmün hastalıklarda bağışıklık sisteminiz yanlışlıkla vücudunuzun dokularına saldırır ve hedef aldığı bölgelerde enflamasyona neden olur.

RA genellikle önce elleri ve ayakları etkileyerek şişme, iltihap ve ağrıya neden olur ancak herhangi bir eklemde de ortaya çıkabilir. Genellikle vücudun her iki tarafında bulunan eklemleri aynı anda etkiler.

İltihaplı eklem romatizması, eklemler dışında da vücudun başka organlarında iltihaplanma, şişme ve ağrıya neden olur. Bazı hastalarda cilt, gözler, akciğer, kalp ve kan damarları da hastalıktan etkilenebilir.

Osteoartritte eklemlerde aşınma ve yıpranmadan kaynaklı hasar vardır fakat romatoid artritte eklemlerinizi saran doku etkilenir ve bundan dolayı kemik erozyonu ve eklem deformitesi gerçekleşebilir. Şişen eklemler oldukça ağrılıdır.

Romatoid artrit ile ilgili kısa bilgiler

  • Genellikle kronik bir hastalık olan romatoid artrit en sık görülen iltihabi eklem hastalığıdır.
  • Zaman zaman alevlenmeler anlamına gelen atakların yaşandığı romatoid artrit otoiümün bir hastalıktır. Yani bağışıklık sistemi yanlışlıkla kendi dokusuna (romatoid artrit özelinde eklemlere) saldırmaktadır.
  • Eklemlerde kızarıklık, şişlik, ağrı, sertlik ve fonksiyon kaybına neden olan romatoid artritte en çok el ve ayak eklemleri, bilekler, kalça, diz ve omurilikte vertebraların arası etkilenir.
  • RA, kadınlarda erkeklere göre biraz daha fazla görünür ve en çok 20 ila 50 yaş arasında başlar.
  • RA, direkt ebeveynden çocuğa geçmez fakat bazı genler romatoid artrit geliştirme ihtimalinizi arttırabilir.
  • HLA-DR4 ve PTPN22 genleri romatoid artritle ilişkili bulunan genlerdir. Fakat bu genler tek başlarına romatoid artrite neden olur diyemeyiz. Genler, çevresel faktörler ve diğer risk faktörleri bir araya geldiğinde romatoid artrit ortaya çıkabilir.
  • Romatoid artritin bir enfeksiyona verilen yanıttan kaynaklandığı iddia edilir fakat bu kanıtlanmış değildir. Yaygın olarak görülen bir mikrop, romatoid artrite yatkınlığı olan hastalarda, bağışıklık sistemini bozarak hastalığa neden oluyor olabilir.
  • RA ayrıca, gözyaşı kanalları, tükürük salgı bezleri, böbrekler ile kalp ve akciğerleri etkileyebilir.
  • RA, ilerledikçe eklemler, eklemleri destekleyen kaslar, bağlar ve tendonlar zayıflar ve fonksiyon kaybı görülebilir.
  • Romatoid artritte etkilenen eklemin yanında, derinin altında romatoid nodül denilen çıkıntılar oluşabilir.
  • Romatoid artritte ileri evrelerde, eklemler yok olup kemikler birbirine yaklaşabilir.
  • RA ortaya çıktıktan sonra 1-2 yıl içinde kemiklere zarar vermeye başlar.
  • RA tanısında kullanılan altın standartta bir test yoktur. Tanı, hastanın tıbbi öyküsü, fizik muayene, laboratuvar testleri, eklem sıvı örnekleri ve radyografiler ile konur.
  • Kesin bir tedavisi olmayan romatoid artritte amaç hastayı rahatlatmak ve eklem hasarını en aza indirmektir. Bu doğrultuda, egzersiz, sağlıklı beslenme, ilaçlar ve cerrahiden faydalanılır.
  • RA tedavisinde, steroid olmayan antienflamatuvar ilaçlar, steroidler, antiromatizmal ilaçlar ve biyolojik ilaçlar kullanılır.

Romatoid artritin nedenleri nelerdir?

Romatoid artritin nedeni bilinmemektedir. Bağışıklık sisteminin virüs, bakteri veya mantar gibi organizmalara verdiği bir tepkiden kaynaklanabileceği düşünülmüş fakat bu ispatlanamamıştır.

Romatoid artritin genetik yatkınlık sonucu gelişebileceğine de inanılmaktadır. Ayrıca RA riskini artıran bazı genler de tanımlanmıştır ancak romatoid artritin genetik yatkınlığı olan kişilerde çevresel faktörlerin veya enfeksiyonların tetiklemesi sonucu bağışıklık sisteminin aktive edilmesinden ötürü oluşabileceği düşünülmektedir.

Böylece tetiklenen bağışıklık sistemi daha sonra vücudun kendi dokularına saldırmaktadır. Bu şekilde eklemlerde ve bazen de göz veya akciğer gibi vücudun çeşitli organlarında iltihaplanma ortaya çıkar.

Bilim adamları sigara, silika minerali ve kronik periodontal hastalık gibi faktörlerin de RA gelişme riskini arttırdığını belirtmektedir.

Bağırsakta bulunan bakterilerin de genetik yatkınlığı olan insanlarda iltihaplı eklem romatizmasını tetikleyebileceği söylenmişse de belirli bir bakteri belirtilmemiştir.

Romatoid artritin belirtileri nelerdir?

Romatoid artritin tipik olarak görülen belirtileri şunlardır:

  • Birden fazla eklemde ağrı, şişme ve sertlik
  • Eklemlerdeki sertliğin özellikle sabahları ve aktiviteden sonra kötüleşmesi
  • Eklemlerde deformite
  • Zayıflama
  • Eklemlerde fonksiyon ve hareket kaybı
  • Simetrik eklem tutulumu (örn. hem sağ hem sol diz)
  • Vücutta genel bir rahatsızlık hissi
  • Hafif ateş
  • Yorgunluk
  • Kansızlık (Anemi)
  • Eklemlerin hareket alanının daralması

Romatoid artrit nasıl teşhis edilir?

Romatoid artritin erken evrelerinde teşhis edilmesi zor olabilir çünkü eklemlerde enflamasyon ve sertlik gibi belirtilerle ortaya çıkan başka hastalıklar da vardır. Ayrıca romatoid artrit tanısında altın standartta tek bir test yoktur.

Fizik muayene: Doktorunuz evvela fizik muayene yapacak ve eklemlerinizi romatoid artrit bulguları açısından inceleyecektir. Bunun dışında bir takım testler isteyebilir.

Kan testleri: RA hastalarında eritrosit sedimantasyon hızı (ESR) ve C-reaktif protein ölçümlerinde değerler yüksek çıkacaktır. Bunun nedeni bu değerlerin vücudumuzda enflamasyon olduğunda yükselmesidir.

Ayrıca kan testlerinizde, romatoid faktör (RF) ve anti-siklik sitrüline peptit (anti-CCP) antikorlarına bakacaklardır. Bu antikorlar romatoid artrit ile ilişkilidir ve hastalık durumunda bu antikorların değerlerinin yüksek çıkması mümkündür. Bağışıklık sisteminiz sağlıklı dokulara saldırırken bu antikorlar üretilir. Bununla beraber her romatoid artrit hastasında bu testler pozitif çıkmayabilir.

Benzer Yazılar: Kemik Erimesi Tedavisi: Takviyelerin Ve Bitkilerin Rolü

Bunlara ek olarak tam kan sayımı da yapılabilir. RA hastalarında anemi de görülür fakat aneminiz olması kesinlikle romatoid artrit hastası olduğunuz anlamına gelmez.

Görüntüleme testleri: Eklem enflamasyonu veya hasarı olup olmadığını görmek için röntgen veya MRG çekilebilir. Bu testler tanı için faydalı olacaktır.

Romatoid artrit nasıl tedavi edilir?

Romatoid artritin kesin bir tedavisi yoktur. Ancak araştırmalar, antiromatizmal ilaçlar vasıtasıyla semptomların gerilemesinin mümkün olduğunu göstermektedir. Romatoid artrit tedavisinde kullanılan ilaçlar şunlardır:

Steroid olmayan antienflamatuar ilaçlar: Steroid olmayan antienflamatuar ilaçlar romatoid artritten kaynaklanan ağrıyı ve iltihabı azaltabilir. Bu ilaçlar arasında aspirin ve naproksen sodyum vardır. Bu ilaçların yan etkileri arasında böbrek hasarı, midenin tahriş olması ve kalp problemleri bulunur.

Steroidler: Prednizon gibi kortikosteroid ilaçlar, enflamasyonu ve ağrıyı azaltıp, eklem hasarını yavaşlatabilir. Kortikosteroidlerin yan etkileri arasında kilo alma, kemiklerin incelmesi ve diyabet vardır.

Hastalığı modifiye edici antiromatizmal ilaçlar: Bu ilaçlar romatoid artritin ilerlemesini yavaşlatabilir ve eklemlere ve diğer organlara kalıcı hasar gelmesini önleyebilir. En çok kullanılan hastalığı modifiye edici antiromatizmal ilaçlar arasında hidroksiklorokin, sülfasalazin, metotreksat, leflunomid vardır. Bu ilaçların yan etkileri arasında, karaciğer hasarı, kemik iliği supresyonu bulunur.

Biyolojik ajanlar: Biyolojik tepkiyi modifiye edici olarak bilinen bu yeni hastalığı modifiye edici antiromatizmal ilaçlar arasında adalimumab, abatacept, barisinitib, anakinra, sarilumab, infliximab, tofasitinib, rituksimab, certolizumab, etanercept, golimumab vardır. Bu ilaçlarla bağışıklık sistemindeki eklem ve doku hasarına neden olan iltihabı tetikleyen kısımlara müdahale edilir.

Romatoid artritin olası komplikasyonları nelerdir?

RA sistemik bir hastalık olduğu için bedenin çeşitli organlarını etkileyebilir. Bu hastalıktan kaynaklanan olası komplikasyonlar şunlardır:

  • Romatoid artrit hastalarında Sjögren sendromu gelişme olasılığı vardır. Bu durumda göz ve ağız kuruluğu gözlenebilir.
  • Akciğer  tutulumu: Bu durumda, nefes darlığı veya öksürük ile göğüs ağrısı olabilir.
  • Akciğer dokusunun kendisi de iltihaplanabilir ve yaralanabilir ve bazen akciğerlerde iltihaplı nodüller (romatoid nodüller) gelişir.
  • Romatoid artrit hastalarında lenf bezi kanseri yani lenfoma riski artmıştır.
  • Karpal Tünel Sendromu gelişebilir.
  • Kalbi çevreleyen doku iltihaplanabilir. Bu durumda kalp krizi riski artmıştır.
  • Uzun süredir aktif romatoid artrit hastalığı olan kişilerde vaskülit diye adlandırılan damar iltihabı riski artmıştır.
  • Derinin altında nodüller oluşabilir.
  • RA, kırmızı kan hücrelerinin ve beyaz kan hücrelerinin sayısının azalmasına neden olabilir.
  • Kırmızı kan hücrelerinin azalması durumunda anemi görülür. Beyaz kan hücrelerinin azalmasından dolayı dalak büyüyebilir.

Romatoid artrit hastalarına öneriler

  • Fiziksel olarak aktif olun: Uzmanlar ideal olarak RA hastalarının haftada beş gün, günde 30 dakika (veya haftada 150 dakika) yürüyüş, yüzme veya bisiklet sürme gibi eklemlere baskı yapmayacak sporlar yapmalarını önerirler. Düzenli fiziksel aktivite, kalp hastalığı, diyabet ve depresyon gibi diğer kronik hastalıkların gelişme riskini de azaltabilir.
  • Sigarayı bırakın: Sigara içmek hastalığı daha da kötüleştirir ve başka hastalıklara da neden olabilir. Sigara içmek ayrıca romatoid artrit semptomlarının kontrol edilmesi için gerekli olan fiziksel aktiviteyi de azaltır.
  • Sağlıklı kilonuzu koruyun: Obezite, romatoid artrit hastalarının semptomlarını kötüleştirebilir. Sağlıklı kilonuzu mümkün olduğunca koruyun.
  • Yaptığınız herhangi bir spor veya fiziksel aktivite eklemlerinizin ısınmasına ve şişmesine neden oluyorsa o aktiviteyi bırakın.

Kaynakça

Rheumatoid Arthiritis Complications / Rheumatoid Arthiritis Causes / Rheumatoid Arthiritis Advanced / Rheumatoid Arthiritis

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin