Ana Sayfa Psikoloji Şizofreni Nasıl Tedavi Edilir? A’dan Z’ye Şizofreni Tedavisi!

Şizofreni Nasıl Tedavi Edilir? A’dan Z’ye Şizofreni Tedavisi!

Şizofreni nedir?

Şizofreni kronik bir zihinsel bozukluktur. Bu bozuklukta, kişinin duygu, düşünce ve davranışları etkilenir. Öyle ki kişiler gerçeklikten neredeyse kopmuş haldedirler. Şizofreni, ayrıca, kişinin sosyal hayattan kopmasına ve içe kapanmasına neden olabilir.

Şizofrenin belirtileri pozitif belirtiler ve negatif belirtiler olarak ikiye ayrılır. Pozitif belirtiler şunlardır:

  • Halüsinasyonlar
  • Sanrılar
  • Düşünce bozuklukları

Negatif belirtiler ise şunlardır:

  • Hayattan zevk alamama
  • Konuşma ve yüz ifadesinde donukluk
  • Motivasyon eksikliği

Biz bu makalemizde detaylı olarak şizofrenini tedavisini ele alacağız. Şizofreni tedavisi için başvurulan temel yöntemler şunlardır:

  • İlaçlar (antipsikotikler ve antidepresanlar)
  • Psikoterapi (bilişsel davranışçı terapi, aile terapisi, grup terapisi)
  • Elektrokonvülsif tedavi
  • Alternatif tedavi seçenekleri (hayvan destekli tedavi, takviyeler)

Benzer yazılar:


İlaçlar

İlaçlar, şizofreni tedavisi için ilk başvurulan ve en önemli tedavi modalitesidir diyebiliriz. Şizofreni tedavisinde kullanılan antipsikotik ilaçlar beyinde bir nörotransmitter madde (sinir iletimini sağlayan maddeler) olan dopamine yönelik işlev görürler.

Antipsikotik ilaçlar

Şizofrenide bu etkiyi gösteren ilaçlar antipsikotik ilaçlardır. Bu ilaçlarla yapılan tedavinin amacı, belirti ve semptomları kontrol altına almaktır. Bu doğrultuda hastalar olabilecek en düşük dozlarda tedavi edilir. Fakat psikiyatristin seçimi doğrultusunda hastaya en uygun tedaviyi vermek amacıyla, ilaç ve doz değişikliğine gidilebilir.

Psikoz semptomlarına karşı kullanılan antipsikotikler, hap şeklinde oral yolla veya intravenöz yani damardan enjeksiyon yoluyla alınabilirler. Öncelikle akut psikoz epizodları için verilen antipsikotikler, ileride görülebilecek psikoz ataklarını önlemek için birkaç yıl veya hastalığın durumuna göre daha uzun süre kullanılabilirler.

İki tür antipsikotik ilaç vardır:

Tipik antipsikotikler

Tipik antipsikotikler 1950’lerde geliştirilen ilk antipsikotiklerdir. Yan etkileri güçlü olabilen bu antipsikotikler genellikle tipik antipsikotikler yetersiz geldiğinde verilir. Tipik antipsikotikler şunlardır:

  • Haloperidol
  • Loksapin
  • Tiyotiksen
  • Flufenazin
  • Klorpromazin
  • Perfenazin
  • Trifluoperazin
Atipik antipsikotikler

Atipik antipsikotikler ikinci kuşak antipsikotiklerdir ve tedaviye ilk olarak genellikle bunlarla başlanır. Bunun nedeni tipik antipsikotikler kadar ağır yan etkilerinin olmamasıdır. Ancak bu antipsikotiklerin de kilo aldırma ve kan şekerini yükseltme ihtimalleri vardır. Atipik antipsikotikler şunlardır:

  • Aripiprazol
  • Ziprasidon
  • Paliperidon
  • Lurasidon
  • Risperidon
  • Asenapin
  • Ketiapin
  • Kariprazin
  • Olanzapin

Antidepresanlar ve Sakinleştiriciler

Antidepresanlar ve sakinleştiriler şizofreninin negatif semptomlarında faydalı olabilir. Kişinin depresif ruh halini ve motivasyon eksikliğini iyileştirebilir. Bu ilaçlar arasında lityum ve karbamazepin bulunur.

Psikoterapi

Psikoterapi şizofreni tedavisi açısından önemli bir yere sahiptir. Psikoterapi sayesinde kişi kendi durumuna karşı farkındalık kazanabilir ve semptomları ile baş etmeyi öğrenebilir.


Benzer yazılar:


Psikoterapi hem pozitif semptomlarla hem de negatif semptomlarla baş edilmesini kolaylaştırabilir. Hatta depresif ruh hali gibi negatif semptomların iyileştirilmesinde dahi faydalı olabilir. Şizofreni tedavisinde en sık olarak kullanılan psikoterapi yöntemleri şunlardır:

  • Bilişsel davranışçı terapi
  • Aile terapisi
  • Grup terapisi

Bilişsel davranışçı terapi

Bilişsel davranışçı terapi esasen bireysel bir terapidir. Bu tedavide, kişinin rahatsız edici duygu ve davranışlarına yol açan nedenleri kavrayıp, bunları kontrol edebilme yetisi edinmesi amaçlanır. Bilişsel davranışçı terapi genellikle haftada bir saat olmak üzere 12 ila 16 saat boyunca uygulanır.

Bu terapide, örneğin, sanrılı düşüncelerin ne olduğu ve sizin sanrılı düşüncelerinizi kavramanız sağlanabilir. Böylelikle sanrı esnasında bu durumu kontrol etmeyi ve sakin kalmayı öğrenebilirsiniz. Doktorunuzdan sizi, bu terapi hususunda bir uzmana yönlendirmesini talep edebilirsiniz.

Aile Terapisi

Aile terapisi özellikle ailenin, şizofreni hakkında bilgilendirilmesi ve bilinç kazandırılması açısından çok önemlidir. Aile hem hastalık hem de tedavi süreci hakkında bilgilendirilir. Ayrıca bozukluğun ailede yarattığı olumsuzluklar da değerlendirilerek, mevcut sorunlarla en iyi şekilde nasıl başa çıkılabileceği belirlenebilir.

Aile terapisi esnasında hem şizofreni hastası hem de aile bireyleri duygu ve düşüncelerini net bir şekilde ifade edebilir. Böylece kişiler karşılıklı olarak duygu ve düşüncelerini öğrenebilir ve bu şekilde birbirlerini daha iyi anlayabilirler. Böylece, ilişkiler pekiştirilir ve şizofreninin tüm aile üyeleri üzerindeki olumsuz etkileriyle daha kolaylıkla başa çıkılabilir.

Örneğin şizofreni teşhisi alan küçük bir çocuk, kendisi yüzünden ailesinin zor durumda olduğunu düşünebilir ve suçluluk duygusuna kapılabilir. Aile terapisi ile, aile bireyleri arasında karşılıklı anlayış kazanılarak, çocuğun suçluluk duygusuna kapılması önlenebilir.

Grup Terapisi

Grup terapisinde kişi kendisiyle aynı bozukluktan muzdarip kişilerle tanışma ve onların deneyimlerini dinleme ve onlara kendi deneyimlerini aktarma fırsatı edinir.

Benzer zorluklar ve sorunlar yaşadıklarını görerek, yalnız olmadığını hissedebilir ve böylece sağlıklı ilişkiler kurma ve bu ilişkileri sürdürmeyi de öğrenebilir. Grup terapisi ile şizofrenlerin sosyal becerilerini geliştirme ve sosyal fonksiyonları iyileştirme fırsatları olur.

Elektrokonvülsif tedavi (EKT)

Yukarıda bahsi geçen tedavi prosedürlerinden istenilen oranda verim alınamadığında ve kişinin durumunda düzelme olmadığında, intihara meyilli olduğunda veya hasta ilaçlarını düzenli kullanmayı reddettiğinde daha invaziv bir tedavi yöntemi olan elektrokonvülsif tedaviye başvurulabilir.

EKT tedavisi, elektroşok tedavisi olarak da bilinir. 1938’lerden beri birçok psikiyatrik rahatsızlıkta başvurulan bir tedavi olan EKT’de, kişinin şakaklarına yerleştirilen elektrotlarla birkaç saniye süresince elektrik akımı verilir. İşlem toplamda 5 dakika kadar sürer. Genellikle haftada 2-3 seans uygulanan bu yöntemin, toplamda ne kadar uygulanacağı hastadan hastaya değişir.

Alternatif tedavi seçenekleri

Hayvan destekli tedavi

Hayvanların insanlar üzerinde rahatlatıcı ve sakinleştirici etkileri olduğunu biliriz. Hayvan destekli tedavide, hayvanlar doğrudan tedavi sürecinin içerisindedir.

Bu tedavi, belli kriterleri sağlayan hayvanlar ve insanlar arasında kurulan etkileşimle kişinin olumsuz ruh halini ortadan kaldırmayı amaçlayan terapidir. Hayvan destekli tedavi sayesinde şizofrenide yaygın olarak görülen hayattan zevk almama hali iyileştirilebilir.

Takviyeler

Takviyeler şizofreni tedavisinde oldukça etkilidir diyemeyiz. Fakat takviyelerin şizofreni semptomlarında olumlu yönde etkileri olduğunu söyleyebiliriz. Takviyeler ancak birincil tedavinin yanında yardımcı olarak verilebilir. Şizofreni tedavisinde yararlanılabilecek takviyeler şunlardır:

  • B12 ve B6 başta olmak üzere B vitaminleri
  • C, E ve D vitaminleri
  • Omega-3 yağ asitleri veya doğrudan balık yağı
  • Amino asitler (glisin)
  • Melatonin

Şizofreni Hastalarına Öneriler

  • Hastalığınıza dair farkındalık kazanın
  • Sosyal hizmet yardımı almak için başvuruda bulunun
  • Kendinize amaçlar edinin ve kendinizi meşgul tutun
  • Alkol ve uyuşturucu kullanmayın
  • Stres yönetimini öğrenin ve rahatlatıcı faaliyetlerde bulunun
  • Destek grubuna katılın

Şizofreni Hastalarının Yakınlarına Öneriler

  • Yakınlarınızın halüsinasyon gibi semptomlarının onlar için gerçek deneyimlerden farksız olmadığını bilmelisiniz ve bu doğrultuda onlara karşı anlayışlı olmalısınız
  • Ne olursa olsun onların yanında olduğunuzu ve destekçileri olduğunu söyleyin ve bunu hissettirin
  • Onları tedaviye teşvik edin
  • Tedavi sürecinde destek olun ve gerekirse onların yerine grup terapisine yönelik destek grupları araştırın

Kaynakça

1- Psychotherapy of Schizophrenia

2- Vitamin Supplementation in the Treatment of Schizophrenia

3- Schizophrenia Treatment

4- Schizophrenia

POPÜLER YAZILAR

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Tolegen Effluvium Hakkında Her Şey

Telogen Effluvium Nedir? – Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

0
Telogen effluvium nedir? Telogen effluvium bir saç dökülmesi tipidir ve diffüz alopesi örneğidir. Alopesi ise tek başına saç dökülmesi anlamına gelir. Eğer bu saç dökülmesi...