Ana Sayfa Psikoloji Uyku Yetişkinlerde Gece Terörü (Parasomnia)

Yetişkinlerde Gece Terörü (Parasomnia)

Gece terörü nedir?

Uyku terörü olarak da bilinen bu durum genellikle okul öncesi çocuklarda görülen bir sorundur. Bununla beraber yetişkinlerde de gece terörü görülebilir. Gece terörü tıpkı bir kabusa ve kabustan uyanma anına benzer ancak ondan daha yoğun ve daha etkilidir. Kişi uyurken bağırabilir ve şiddetli bir şekilde korku içerisinde yataktan fırlayabilir. Parasomnia sınıfında değerlendirilen uyku terörüne ayrıca uyurgezerlik de eşlik edebilir. Gece terörü genellikle uykuda geçen sürenin ilk çeyreğinde veya ilk yarısında ortaya çıkar ancak bazen gündüz kestirirken de görülebilir.

Çocukların % 40’ında görülen bu durum yetişkinlerde daha nadir olarak görülür ve çocuklar genellikle ergenlik dönemine eriştiklerinde bu rahatsızlığın etkisinden tamamen çıkmış olurlar. Korkutucu olsa da ciddi bir bozukluk olarak görülmeyen gece terörü eğer kişinin uykusunu bölecek kadar yoğunsa veya kişiye zarar verme ihtimali var ise tedavi gerektirir.  Parasomnia bazı kişilerde paniğe ve çaresizlik hissine yol açabilir. En fazla 45-90 dakika kadar süren gece terörleri en sık olarak uykunun 3. ve 4. aşamalarında görülür.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR: UYKU SORUNU YAŞAYANLARIN İYİ UYUMASINI SAĞLAYACAK 5 ALTIN TAVSİYE

Gece terörü nedenleri

Parasomnianın genetik yatkınlıktan kaynaklandığı düşünülür ve bir kişide var ise diğer aile bireylerinde görülme olasılığı da yükselir. Ayrıca astım, reflü, obstrüktif uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu gibi rahatsızlıkları olan kişilerde gece terörü daha sık görülür. Bu rahatsızlık kişiyi uykuda rahatsız edeceği için uykuyu bölüyor ve gece teröründe görülen belirtilere neden oluyor olabilir. Uyurken soluğun kesildiği obstrüktif uyku apnesi  özellikle uyku terörü olan kişilerin yarısında görülen  bir sorundur. Parasomnianın psikolojik bozukluklarla da ilişkili olabileceği düşünülse de araştırmalar genellikle gece terörü ve psikolojik bozukluklar arasında bir bağlantı ortaya koymamaktadır fakat psikolojik sorunlar bu durumu tetikleyebilir.

Gece terörü risk faktörleri

Rahatsızlık aşağıdaki durumlarda daha çok görülebilir ve bu faktörler yetişkinlerde gece terörü için tetikleyici olabilir:

  • Uykusuzluk
  • Ateş
  • Ayrılık anksiyetesi
  • Duygusal sıkıntı yaşanan dönemler
  • Alkol kullanmak
  • Bazı ilaçlar
  • Migren
  • Kafa travması
  • Çok yorgun veya stresli olmak
  • Çok fazla kafein tüketmek
  • Evden başka bir yerde uyumak
  • Yeni bir ilaca başlamak
  • Anksiyete
  • Depresyonda olmak
  • Bipolar bozukluk
  • Hipertiroidi
  • Ses veya gürültüye maruz kalmak
  • Premenstrual sendrom yani adet öncesi sendromu
Gece terörü belirtileri

Kişiyi uykuda korku içerisinde bırakabilen gece terörü kabus görmekle karıştırılır ancak bu iki durum birbirinden farklıdır. Gece terörü ve kabus arasındaki temel fark şudur: Kabus gören bir kişi rüyasından uyandığında ayrıntıları hatırlar fakat gece teröründe kişi uyanmaz. Çocuklar genellikle sabahları uykuda olanlarla ilgili olarak bir şey hatırlamazlar. Yetişkinler ise bu esnada yaşadıklarının az bir kısmını hatırlayabilirler. Parasomnianın belirtileri şunlardır:

  • Gözlerin kocaman açılması
  • Yatakta korkmuş bir halde oturmak
  • Korku dolu bir çığlık atmak veya bağırmak
  • Terlemek
  • Solunumun ve nabzın hızlanması
  • Uyanmakta zorlanmak ve uyanıldığında kafanın karışık olması
  • Sakinleşmemek
  • Sabah olanları hatırlamamak veya çok az hatırlamak
  • Uyurgezerlik gibi yataktan alkıp evde yürümek veya konuşmak

BENZER YAZILAR: İYİ BİR UYKU İÇİN İŞEYARADIĞI KANITLANMIŞ 10 YÖNTEM

Gece terörü komplikasyonları

Parasomnia atakları çok yoğun geçiyor ise kendinize ve yakınınızda buluna kişiye zarar verme ihtimaliniz olabilir. Ani hareketleriniz esnasında gerçekleşebilecek kazalar hem size hem eşinize zarar verebilir. Geceleri uykunuz bölündüğü için uykunuzu iyi alamayabilirsiniz ve gün boyu uykulu olabilirsiniz. Gündüz işlerinizi yürütmekte zorlanabilir ve verimsiz bir gün geçirebilirsiniz. Eğer eşiniz var ise bu durumdan utanabilir ve ilişkinizde sorunlar yaşayabilirsiniz.

Yetişkinlerde gece terörü tedavisi

Hastalık mutlaka tedavi edilmesi gereken bir durum değildir. Hatta siz veya eşiniz bu durumdan rahatsız olmadıkça ve bu durum herhangi bir tehlike arz etmiyorsa tedaviye başvurulması gerekmez. Ancak sabahları yorgun uyanıyorsanız, gece yaptığınız hareketler eşinizi zarar verecek düzeydeyse ve bu durum sizi negatif olarak etkiliyorsa tedavi seçeneklerini değerlendirmeniz tavsiye edilir.

BU DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR: NARKOLEPSİ (UYKU HASTALIĞI): BELİRTİ, NEDEN, TEŞHİS VE TEDAVİ

  • Eğer bu hastalığı tetikleyen altta yatan bir rahatsızlık var ise bu rahatsızlığın tedavi edilmesi gece terörü belirtilerini ortadan kaldıracaktır. Parasomnia özellikle obstrüktif uyku apnesi ile ilişkili bulunduğu için bu rahatsızlığın iyileştirilmesi önemlidir.
  • Stresli insanlarda gece terörünün stresten kaynaklanma olasılığı yüksektir. Eğer doktorunuz veya terapistiniz de bu olasılığı değerlendiriyorsa stres yönetimi ile gece terörü belirtileri yüksek oranda kontrol altına alınabilir. Ayrıca başka bir psikolojik rahatsızlığınız da var ise bilişsel davranışçı terapi, psikoterapi ve hatta hipnoz faydalı olabilir.
  • Gece terörünün tedavisinde genellikle ilaçlara başvurulmaz. Ancak kişinin rahat uyumasını sağlayacak ve uykusunun bölünmesini önleyecek ilaçlar ile bu rahatsızlığın belirtileri kontrol altına alınabilir. Eğer az uyuyan ve uykusu sık sık bölünen birisi iseniz rahat uyumanızı sağlayacak antidepresanlardan fayda görebilirsiniz.
  • Eğer parasomnia atakları her gece hemen hemen aynı saatte gerçekleşiyorsa, bu durum olmadan 15-20 dakika önce uyanarak o süreyi uyanık geçirmeyi deneyebilirsiniz.
Gece terörüne karşı önlemler

Aşağıdaki önerilere uyarak gece terörünü önleyebilir veya belirtileri azaltabilirsiniz:

  • Düzenli uyumaya çalışın ve mutlaka uykunuzu alın.
  • Yatmadan önce kitap okumak, meditasyon yapmak ve rahatlatıcı müzik dinlemek gibi aktiviteler yaparak uykuya hazırlanmak.
  • Sizi strese sokan durumlardan uzak durmak ve stres yönetimini öğrenmek. Bu konuda bir uzmandan yardım alabilirsiniz.
  • Gece hareket etme ihtimalinize karşı etrafta size zarar verecek, kırılacak ve dökülecek herhangi bir şey bırakmamak.
  • Parasomnia yaşadığınız saatleri eşinizden not almasını isteyebilirsiniz. Eğer her zaman aynı saatte atak yaşıyorsanız bu saate yakın uyanık o süreyi uyanık geçirmeyi deneyebilirsiniz.

Kaynakça

Sleep terrors (night terrors)

Night Terrors

Night Terrors KidsHealth

NCBİ Night Terrors

Sleep Terrors: Symptoms and risk factors

POPÜLER YAZILAR

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

sararmış göz hastalığı

7 Başlıkta: Gilbert Sendromu Nedir ve Nasıl Teşhis Edilir?

0
Gilbert Sendromu Nedir? Gilbert sendromu, karaciğerin kandaki bilirubini düzgün bir şekilde işleyemediği bir bozukluktur ve ciddi bir hastalık değildir. Hatta Gilbert sendromu olan birçok hastada...