Yüksek Kolesterol: Nedenleri, Belirtileri, Zararları ve Tedavisi

0
28
Yüksek Kolesterol Hakkında Her Şey
Yüksek kolesterol kalp damar hastalıkları riskini arttırır.

Yüksek kolesterol çoğu kez belirti vermeyen ve birçok kişinin farkında olmadan sahip olduğu bir sorundur. Kalp krizi ve inme gibi kalp damar hastalıkları riskini arttıran bu sorun diyet ve yaşam tarzı değişiklikleriyle yönetilebilir.

Biz bu makalemizde öncelikle kolesterolün ne olduğunu, vücudumuzdaki işlevlerini daha sonra da yüksek kolesterol ile başa çıkma yöntemlerini anlatacağız.

Kolesterol nedir?

Kolesterol esasen bir lipittir. Yağımsı bir madde olan kolesterol insan vücudunda doğal olarak yapıldığı gibi dışarıdan besinlerle de alınabilir. Gıdalarda bulunan kolesterol kaynakları arasında et, yumurta, peynir, balık ve sakatat bulunur.

Kolesterol esasen vücutta işlevleri olan faydalı bir maddedir. Örnek vermek gerekirse hücre zarının yapılması, yağın sindirilmesi ve hormonların üretilmesi için gereklidir.

Peki kolesterol neden zararlıdır?

Kolesterolün de HDL ve LDL olmak üzere iki türü vardır. HDL kolesterol iyi kolesterol ve LDL kolesterol ise kötü kolesterol olarak bilinir. LDL kolesterol kanda kolesterol taşırken, HDL kolesterol kanda bulunan kolesterolü karaciğere geri götürür. Bu nedenle HDL kolesterol iyi kolesterol olarak adlandırılırken LDL kolesterol kötü kolesterol olarak adlandırılır.

Kanda çok fazla LDL kolesterol olduğunda, damarlarda birikmeye başlar ve sorun o zaman ortaya çıkar. Kolesterol birikerek plak adı verilen oluşumlar meydana getirir. Plaklar ise damarları tıkayabilir ve kan pıhtısı oluşma riskini arttırır. Kan pıhtıları ise oldukça tehlikelidir çünkü kalp krizi ve inmeye neden olabilir.

Her ne kadar HDL kolesterol seviyelerinin yüksek olması teşvik edilse de bazı bilimsel araştırmalar HDL kolesterol seviyelerinin normalin çok üstünde olmasının da bazı sağlık risklerine neden olabildiğini ortaya koymaktadır. Bu araştırmalar HDL seviyelerinin çok düşük olması kadar çok yüksek olmasının da zararlı olabildiğini ve kalp krizi ve ölüm riskini arttırdığını göstermektedir.

Yüksek kolesterolün belirtileri 

Ne yazık ki yüksek kolesterol genellikle herhangi bir belirtiye neden olmaz. Genellikle rutin bir kan testinde ortaya çıkar. Bu nedenle düzenli olarak kan testi yaptırmak ve kolesterol seviyelerini kontrol ettirmek önemlidir.

Yüksek kolesterol neden olur?

Kolesterolün oluşumuna katkıda bulunan birçok neden vardır. Bu nedenler şunlardır:

  • Genetik faktörler
  • Ailesel hiperkolesterolemi
  • Doymuş yağ ve etten zengin beslenmek
  • Çok fazla alkol kullanmak
  • Sigara içmek
  • Diyabet, obezite, polikistik over sendromu ve hipotiroidi gibi hastalıklar
  • Fazla kilolu olmak
  • Hamilelik

Yüksek kolesterolün risk faktörleri

Bazı faktörler yüksek kolesterol riskinizi arttırabilir. Bu faktörler şunlardır:

  • Fazla kilolu veya obez olmak
  • Sağlıksız beslenmek
  • Fiziksel olarak aktif olmamak
  • Yaş ilerledikçe risk artar
  • Sigara ve alkol almak
  • Ailede yüksek kolesterol sorunu olması
  • Diyabet, polikistik over sendromu, hipotiroidi ve böbrek hastalığı

Benzer yazılar: HİPOTİROİDİ TEDAVİ EDİLMEZSE NE OLUR?

Yüksek kolesterol teşhisi

Yüksek kolesterol basit bir kan testiyle teşhis edilir. Bu testle HDL ve LDL kolesterol seviyeleri, total kolesterol ile trigliserit seviyeleri ölçülür. Toplam kolesterol seviyenize göre de değerlendirme yapılır.

Kolesterol değerleri yorumlanırken kişinin genel sağlığı da hesaba katılarak kalp damar hastalığı riski değerlendirilir. Yani sadece kolesterol değerlerine göre teşhis konulup tedavi uygulanmaz.

Yani kolesterol değeri her yüksek çıkan hastada tedaviye başlanmayabilir. Bununla beraber genel olarak kolesterol değerleri aşağıdaki tabloya göre hesaplanır:

  Toplam kolesterol HDL kolesterol LDL kolesterol
Normal 170 mg/dl altı 45 mg/dl üstü 110 mg/dl altı
Sınırda 170-199 mg/dL 40-45 mg/dL 110-129 mg/dL
Yüksek 200 mg/dL üstü 130 mg/dL üstü
Düşük 40 mg/dL altı

 

Yüksek kolesterol tedavisi

Yüksek kolesterol tedavisinde öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri önemlidir. Buna ek olarak doktorunuzun reçete edebileceği ilaçlar da mevcuttur. Diyet ve egzersiz kolesterol değerlerinin kontrol altına alınması açısından uzun vadeli sonuçlar sunar.

Diyet

Beslenmenizde yapacağınız değişikliklerle yüksek kolesterol tedavisinde önemli bir adım atmış olursunuz. Bunun için aşağıdakilere dikkat ediniz:

  • Doymuş yağ ve trans yağ tüketimini azaltın. Bunun için sosis ve kırmızı et ve yağlı etler, tereyağı ve margarin, yağlı peynirler, palm yağı ve hindistan cevizi yağı tüketmeyin.
  • İşlemden geçmiş yiyeceklerden, hazır kek ve bisküvilerden uzak durun.
  • Sosis ve salam gibi işlenmiş hayvansal gıdalar tüketmeyin. Bunun yerine yağ oranı fazla yüksek olmayan ve kızartma harici sağlıklı pişirme yöntemleriyle hazırlanmış et tüketin. Fakat genel olarak kırmızı eti fazla tüketmeyin.
  • Protein kaynağı olarak somon ve ton balığı gibi yağlı balıklar, hindi ve baklagiller tüketin.
  • Sızma zeytinyağı ve genel olarak soğuk sıkım yağları tercih edin.
  • Tam tahıllar, fındık fıstık ve haşhaş gibi tohumlar yiyin. Taze sebze ve meyve tüketimini arttırın. Bu yiyecekler hem vitamin ve mineral deposudur hem de lif oranları zengindir.

Benzer yazılar: KOLESTEROLÜ DÜŞÜREN BİTKİLER, BAHARATLAR VE TAKVİYELER

Egzersiz ve kilo kontrolü

Düzenli egzersiz genel vücut sağlığınız için faydalıdır. Yüksek kolesterol söz konusu olduğunda ise egzersizden mutlaka fayda görürsünüz. Günde yarım saat yürümek dahi yeterli olabilir. Ancak eğer mümkünde aerobik, yüzme, bisiklet sürme gibi çeşitli sporları yapın. Oturarak çok fazla zaman geçirmeyin.

Düzenli egzersiz ile aynı zamanda kilo da verirsiniz. Kolesterol seviyeleri yüksek olan fazla kilolu ve obezite sorunu olan kişilerde, kilo vererek bu seviyelerin düşürülmesi mümkündür. Zaten obezitenin başlı başına bir risk faktörü olduğunu unutmayın.

İlaçlar

Kolesterol seviyeleriniz çok yüksek ise ve genel sağlık durumunuz da sizi kalp damar hastalıklarına yatkın bir hale getiriyorsa ilaç kullanmanız gerekebilir. Kolesterolü düşürmek için kullanılan ilaçlar şunlardır:

Statinler: Statinler kolesterol düşürmek için en çok reçete edilen ilaçlardır. Karaciğerde kolesterol yapımını engelleyen bu ilaçlar arasında atorvastatin, serivastatin, simvastatin, lovastatin, fluvastatin, mevastatin, pravastatin, rosuvastatin ve pitavastatin bulunur.

Safra asidi sekestranları: Bu ilaçlar, safra asitlerini ortadan kaldırarak kandaki kolesterolü temizlerler.

Niasin: Niasin veya B vitamini, iyi kolesterol olan HDL seviyelerini yükseltirken kötü kolesterol olan LDL seviyelerini ve trigiliserit seviyelerini azaltır.

Fibratlar: Fibratlar LDL değerlerini düşürmemekle beraber, HDL ve trigliserit düzeyleri üzerinde etkilidirler.

Enjekte edilebilir ilaçlar: PCSK9 inhibitörleri adı verilen bir ilaç türü kolesterolü düşürür. Bu ilaçlar özellikle ailesel hiperkolesterolemi denilen rahatsızlıkta kullanılır. Bu hastalıkta LDL seviyeleri çok yüksektir.

Kimlerin yüksek kolesterol ilaçları kullanması gerekir?

Doktorunuz riskli grupta olup olmadığınıza karar verip kolesterol ilacı kullanmanızı isteyebilir. Doktorunuz bu kararı verirken aşağıdaki değerlendirmeleri yapacaktır:

  • Kalp krizi ve inme geçirdiyseniz veya periferik arter hastalığınız varsa
  • LDL kolesterol seviyeniz 190 mg/dL’den fazlaysa
  • 40 ila 75 yaş arasındaysanız ve diyabetiniz varsa ve bunlara ek olarak LDL kolesterolünüz 70 mg/dL’den fazlaysa
  • 40 ila 75 yaş arasındaysanız ve kalp hastalığı ve inme riskiniz varsa ve bunlara ek olarak LDL kolesterolünüz 70 mg/dL’den fazlaysa

Yüksek kolesterolün zararları ve komplikasyonları

Yüksek kolesterol hangi hastalıklara neden olur sorusu hastaların sıklıkla sorduğu ve endişe duyduğu bir konudur. Kötü kolesterol de denilen LDL kolesterol değerleriniz çok yüksek olduğunda ciddi hastalıklar oluşma ihtimali bir hayli artar. Bunu önlemek için LDL seviyelerinizi düşürmeli HDL seviyelerinizi yükseltmelisiniz.

Ateroskleroz

Ateroskleroz, halk tarafından bilinen adıyla damar sertliği, kolesterol ve kalsiyum gibi maddelerin bir araya gelmesiyle oluşan plakların damarı daraltmasıdır. Bu durum kan akışında sorunlar çıkmasına neden olabilir ve neticede kalp krizi ve inme gibi ölümcül hastalıkların gerçekleşme riski artar. Genç yaşta kolesterol yüksekliği özellikle dikkate alınmalı ve hastalar mutlaka gerekli önlemleri erkenden almalıdır.

Periferik arter hastalığı

Periferik arter hastalığı damarlarda biriken plakların sertleşerek damarları tıkamasıdır. Genellikle bacakları etkileyen bu durum mide, böbrekler veya baş kısmını da etkileyebilir. Neticede tıkanan damardan kan alan organa yeterince kan ulaştırılamaz. İlerlediği takdirde kişi bacağını dahi kaybedebilir.

Koroner kalp hastalığı

Koroner kalp hastalığı kalbi besleyen damarların tıkanması nedeniyle oluşur. Damar sertliğinin sonucunda oluşan bu durumdan ötürü kalp krizi meydana gelebilir. Kolesterol önce damar sertliğine, daha sonra koroner kalp hastalığına ve en nihayetinde kalp krizine neden olarak ölüm riskini arttırır.

Kalp krizi

Kalp krizi damar sertleşmesinin bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. Damarlarda biriken plaklar parçalandığı takdirde pıhtı oluşabilir. Bu kan pıhtısı kalbi tıkadığı takdirde hasta kalp krizi geçirir. Kalp damar hastalıkları ölümle sonuçlanabileceği için kalp krizi geçirmeden önce kolesterol seviyelerinin dengelenmesi erken ölüm riskinin azaltılmasını sağlayabilir.

İnme

İnme beyne giden kan akışının kesilmesi durumunda oluşur. Oksijen alamayan beyin hücreleri ölmeye başlar. Neticede beynin etkilenen bölgesine göre, vücudun belli kısımlarında hissizlik ve felç meydana gelebilir. Yüksek kolesterolün en ciddi komplikasyonlarından biridir ve kişinin bedeni üzerindeki kontrolünü kaybetmesine yol açabilir.

Benzer yazılar: İNME (FELÇ) NEDİR?

Yüksek kolesterol ve kulak çınlaması

Yüksek kolesterol ve kulak çınlaması arasındaki ilişki oldukça ilginçtir. 2007 yılında kulak çınlaması üzerine yapılan bir araştırmada yüksek kolesterol seviyesine sahip hastaların yüksek frekanslarda duyma sorunları yaşadığı ve sese maruz kaldıklarında tinnitus olarak da bilinen kulak çınlaması sorunu yaşadıklarını ortaya koymuştur. Esasen damarlarda kolesterol birikmesiyle beraber orta ve iç kulağa yakın büyük kan damarları esnekliklerini kaybederler. Bu durum da kan akışı güçlenebilir ve bu da kulak çınlamasına benzer bir belirtiye yol açabilir.

Kaynakça

  1. High Cholesterol
  2. High Cholesterol Getting Tested
  3. Cholesterol and Tinnitus
  4. 2013 ACC/AHA Guideline on the Treatment of Blood Cholesterol to Reduce Atherosclerotic Cardiovascular Risk in Adults

  5. Stroke
  6. Cholesterol
  7. Tinnitus
  8. Extremely High HDL Nearly as Dangerous as Too-Low Levels

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin