Zencefil: Faydaları, Zararları ve Etkileşimleri

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. / Okuma süresi: 9 dk 10 sn

0
83
Zencefil diyabet
Zencefil kökü

Genel bilgiler

Zencefilgiller familyasından ve Latince adı Zingiber officinale olan zencefil, Avustralya, Brezilya, Çin, Hindistan, Jamaika, Batı Afrika ve Amerika Birleşik Devletleri’nin tropik iklimlerinde yetiştirilen bir bitkidir.

Sağlığa yönelik kullanımı, baharat olarak kullanımından daha popüler olan zencefil 1-2 metreye kadar uzayabilen çok yıllık bir bitkidir ve yurdumuzda yetişmemektedir. 

Kakule ve zerdeçal ile aynı aileden gelen zencefil yüzlerce kimyasal bileşen içerir. Bu kimyasallar içerisinde uçucu yağlar (kamfen, fellandren, zingiberin, zingiberol, okaliptol, sitral, borneol ve linalol), antioksidan özellikli fenolik bileşikler (gingerol, zingerone, shogaoller) ve reçineler bulunur.

Ayrıca zencefilin içerisinde C vitamini, B vitaminleri, folat, E vitamini, kalsiyum, magnezyum, fosfor, potasyum, sodyum ve çinko bulunur. Zencefilin içerisindeki en önemli madde fenolik bir bileşik olan gingeroldür. Gingerolün antioksidan değeri oldukça yüksektir.

Zencefil binlerce yıldır hem aroması nedeniyle kullanılmış hem de sağlığa yönelik faydalarından ötürü terapötik amaçlarla kullanılmıştır. Biz bu makalemizde zencefil hakkında daha detaylı bilgiler vereceğiz ve bilimsel araştırmalara göre faydaları ve zararları ile ilgili olarak sizleri aydınlatmaya çalışacağız.

Zencefil nasıl kullanılır?

Zencefilin, hem tıbbi olarak hem de mutfakta baharat olarak kullanılan kısmı kök sapıdır. Bu kök kurutularak toz haline getirebilir veya taze olarak satılabilir.

Bu bitki içindeki kimyasallardan biri de müshil ve antiasit ilaçlarda kullanılan bir bileşendir.

Zencefil faydaları

Geleneksel olarak kullanımı

Zencefil hem Arap hem de Asya kültürlerinde, Hindistan’a özgü geleneksel tıp uygulamalarını içeren Ayurveda‘da kullanılmıştır.

Zencefil, 2000 yıl önce Hindistan’dan Roma İmparatorluğu’na ihraç edilmiştir ve burada özellikle tıbbi özellikleri nedeniyle oldukça değerli bir bitki olmuştur.

Bu bitki geleneksel olarak sindirime yönelik faydaları için, grip ve soğuk algınlığı, artrit, kolik, kusma, ishal ve adet ağrıları için kullanılmıştır.

Zencefilin bilimsel araştırmalara dayanan faydaları

Antioksidan

Zencefilin içerisindeki birçok aktif maddenin antioksidan özellikleri vardır. Antioksidanlar oksidatif stresi etkisiz hale getirirler. Oksidatif stres birçok hastalıkla ilişkili bulunmuştur ve bir antioksidan olarak zencefilin sağlığa birçok faydası olabilir. Zencefil kökünün antioksidan içeriği oldukça yüksek düzeydedir (3,85 mmol/100 g). Öyle ki zencefilden daha fazla miktarda antioksidan içeren bitkiler sadece nar ve bazı çilek türleridir.

Antienflamatuvar

Zencefilin içerisinde gingerol adı verilen fenolik maddeler bulunur. Gingerolün antioksidan ve antienflamatuvar etkileri oldukça kuvvetlidir. Antienflamatuvar maddeler, kronik hale geldiği takdirde vücutta kronik hastalıklara neden olabilen enflamasyonla savaşırlar.

2014 yılında yapılan ve gingerolün biyolojik aktivitelerinin incelendiği bir araştırmada, antioksidan ve antienflamatuvar özelliklerinin yanında antikanser özellikleri de olduğu görülmüştür. Yani zencefil kansere karşı da etkili olabilir.

Kanser

Bilimsel araştırmalar, ham veya kısmen saflaştırılmış esktre halindeki gingerollerin (özellikle [6] -gingerol) antikanser özellikleri olduğunu göstermektedir. Zencefilin kanser büyümesini önlemedeki veya bastırmadaki etkinliği, lenfoma, hepatom, kolorektal kanser, meme kanseri, cilt kanseri, karaciğer kanseri ve mesane kanseri dahil olmak üzere çeşitli kanser türlerinde incelenmiştir.

Kanser üzerindeki etkisi apoptozu (hücrenin kendi kendine ölümü) sağlaması ve sitotoksik (doğrudan kanser hücresinin yok edilmesi) olmasıdır.

Bununla beraber zencefilden ve içerisindeki etken maddelerden elde edilen ekstrelerin genellikle hayvanlar üzerinde ve test tüplerinde incelendiğini belirtmekte fayda var. İnsanlar üzerinde geniş çaplı araştırmalar yapılmadan bu ekstrelerin insan kanserlerine etkisi, nasıl ve hangi dozda kullanılacağına dair karar verilemez.

Ağrı

Birçok bilimsel araştırma zencefilin, kas ağrısı ve adet sancıları dahil olmak üzere ağrı kesici özellikleri olabileceğini göstermektedir.

Zencefilin osteoartrit ile ilişkili ağrıları ve enflamasyonu azaltabileceğini destekleyen çalışmalar mevcuttur. 

2005 yılında yapılan bir araştırmada, steroidal olmayan antienflamatuvar ilaçlardan biri olan ibuprofen, zencefil ve plasebonun osteoartrit üzerindeki etkileri incelenmiştir. Hem ibuprofen hem de zencefil gruplarında, ağrı ile ilişkili semptomlarda plaseboya göre ciddi oranda iyileşme görülmüştür.

Diyabet

2016 yılında sıçanlar üzerinde yapılan bir araştırmada, zencefilin ekstraktı (günde 50 mg, 6 ay boyunca) ile tedavi edilen diyabetli farelerin, zencefil verilmeyen farelere göre, enflamasyon ve kalp fonksiyon değerlerinde ciddi oranda iyileşme görüldü.

2015 yılında tip 2 diyabet hastaları üzerinde yapılan bir araştırmada, zencefilin, açlık kan şekeri, hemoglobin A1c, Apo B, Apo B/Apo A-I ve MDA değerleri üzerindeki etkileri incelendi.

Ayrıca zencefilin tip 1 diyabet üzerinde olumlu etkiler gösterdiğini destekleyen araştırmalar da mevcuttur. Tüm bu değerlerde iyileşmenin görüldüğü çalışmada, zencefilin diyabet hastalarında kronik komplikasyonların önlenmesi açısından faydalı bir ilaç olabileceğine karar verilmiştir.

Benzer yazılar: Yeşil Çay: Faydaları, Zararları ve Etkileşimleri

Diğer

  • Zencefilin bulantı ve baş dönmesine iyi gelebileceğini gösteren araştırmalar mevcuttur. Zencefilin ayrıca, sabahları hissedilen rahatsızlık, bulantı, mide sorunları, ve gaz için faydalı olduğunu gösteren araştırmalar mevcuttur.
  • Araştırmalarda, zencefilin hamilelikte görülen mide bulantısına faydalı olduğu da gösterilmiştir.
  • Bazı araştırmalar zencefilin kemoterapi ilaçlarından kaynaklanan mide bulantısına iyi gelebileceğini gösterirken bazı çalışmalar bu sonucu desteklememektedir.
  • Zencefilin kalp ve damar sağlığı üzerinde olumlu etkileri olabileceğini gösteren çalışmalar mevcuttur. Test tüplerinde ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar zencefilin tansiyon ve kolesterol değerlerini iyileştirdiğini göstermektedir. Ancak insanlar üzerinde yapılan çalışamalar zencefilin kalp damar sağlığı üzerindeki etkilerini kanıtlamak için yeterli değildir ve daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir.
  • Zencefilin içerisinde bulunan bileşenlerin, alerjik reaksiyonları baskılayabildiği bildirilmektedir. Bu açıdan astım gibi alerjik hastalıkların tedavisinde ve önlenmesinde faydalı olabilir.
  • Araştırmalar, zencefilin ve bileşenlerinin sindirim sistemi kanalında biriktiğini göstermektedir. Zencefilin mide bulantısına iyi gelmesinin ve kolon kanserine karşı önleyici olarak kullanılmasının bu durumdan kaynaklandığı düşünülmektedir.

Zencefil zararları

Zencefil aşırıya kaçılmadıkça zararlı değildir. Ancak aşırı miktarda tüketildiği takdirde sindirim sistemini rahatsız edebilir.

Bazı araştırmalar zencefilin kan inceltici etki gösterebileceğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle kanama riskini arttırabilir. Kanama sorunu olanlar zencefil kullanımında dikkatli olmalıdır. Ayrıca ameliyattan en az bir hafta önce bu bitkinin tüketiminin sonlandırılması gerekir.

Kan şekerini düşürebileceği için hipoglisemi sorunu olanlar zencefil kullanımına dikkat etmelidir.

Hamilelik ve emzirme döneminde aşırıya kaçılmadıkça zararlı değildir. Ancak bu dönemlerde doktorunuza danışmadan ilaç olarak zencefil kullanmayınız.

Zencefil etkileşimleri

Zencefil kanın pıhtılaşmasını yavaşlatabilir. Bu nedenle kan inceltici ilaçlarla birlikte alınması kanama ihtimalini artırabilir.

Kan şekerini düşürebileceği için, kan şekerini düşüren diyabet ilaçları ile etkileşime girebilir. Diyabet ilacı kullanıyorsanız zencefil kullanımında ölçüye dikkat ediniz veya doktorunuza danışmak suretiyle diyabet ilacınızın dozunu değiştiriniz.

Zencefil, kalp hastalığı için kullanılan bazı ilaçlara benzer şekilde kan basıncını düşürebilir. Bu ilaçlarla birlikte zencefil almanız kan basıncınızın çok fazla düşmesine veya kalp atışında düzensizliğe neden olabilir. Eğer kalp hastalığınız varsa ve ilaç kullanıyorsanız zencefili ilaç olarak tüketmeden önce doktorunuza danışın.

Kaynakça

The Effects of Ginger on Fasting Blood Sugar, Hemoglobin A1c, Apolipoprotein B, Apolipoprotein A-I and Malondialdehyde in Type 2 Diabetic Patients / Protective Effects of Ginger (Zingiber officinale) Extract against Diabetes-Induced Heart Abnormality in Rats / Effect of Ginger on Gastric Motility and Symptoms of Functional Dyspepsia / Comparison of anti-inflammatory and analgesic effects of Ginger powder and Ibuprofen in postsurgical pain model / Analgesic, Antiinflammatory and Hypoglycaemic Effects / Ginger-associated Overanticoagulation by Phenprocoumon / 6-shogaol Induces Apoptosis and Enhances Radiosensitivity in Head and Neck Squamous Cell Carcinoma Cell Lines / Anti-diabetic Activity of Zingiber Officinale in Streptozotocin-Induced Type I Diabetic Rats/ Chapter 7 – The Amazing and Mighty Ginger

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin