Zeytinyağı: Faydaları, Zararları ve Etkileşimleri

Bilimsel araştırmalara dayanarak hazırlanmıştır. / Okuma süresi: 6 dk 31 sn

0
83
Zeytinyağı kalp krizi, metabolik sendrom, diyabet
Zeytinyağı zeytin meyvesinden elde edilir.

Genel bilgiler

Zeytinyağı, Akdeniz Havzasının geleneksel bir ağaç türü ve Latince adı Olea europaea olan zeytin ağacının meyvesi olan zeytinden elde edilen sıvı yağdır. Zeytinin meyve ve tohumlardan yağ ve yapraklarından ilaç yapılabilir.

Zeytinyağının, % 14 ‘ü doymuş yağ asidi, % 11’i çoklu doymamış yağ asidi ve % 73’ü oleik asit (omega 9) adı verilen tekli doymamış yağ asididir. Zeytinyağı E ve K vitamini bakımından oldukça zengindir.

Ayrıca tekli doymamış yağ asitleri yüksek sıcaklıklara karşı oldukça dirençlidir. Bu nedenle sızma zeytinyağı yemek pişirmek için son derece sağlıklıdır. Bu yağın yanma noktası 191°C’dir ve bu nedenle ısıya dayanıklı yağlar arasında gösterilir.

Zeytinyağı nasıl kullanılır?

Zeytinyağının yemeklerde, kızartmalarda veya salatalarda kullanımı oldukça yaygındır.

Cilt bakım ürünlerinde, kozmetiklerde, kremlerde ve şampuanlarda da zeytinyağı bulunabilir.

Sağlığa faydalı etkilerinden yararlanmak için soğuk sıkım zeytinyağı tercih edilmelidir. Soğuk sıkım yöntemiyle elde edilmeyen yağlar hem faydalı antioksidan içeriği açısından fakirleşir hem de rafine yağların elde edilmesi esnasında kullanılan zararlı çözücü maddeleri ihtiva edebilir.

Açık renk kaplar nedeniyle ışık zeytinyağına zarar verebilir. Bu nedenle koyu renk şişelerde saklanmayan zeytinyağlarını satın almayın ve tüketmeyin. Ayrıca yağınızı açtıktan sonra serin ve karanlık bir ortamda saklayın. 

Zeytinyağı faydaları

Enflamasyon

Araştırmalara göre, zeytinyağının içerisinde bulunan oleik asit ve antioksidanlar enflamasyonla savaşır. Bu nedenle zeytinyağının vücutta enflamasyon varlığı ile ilişkili olan CRP (C reaktif protein) değerlerini düşürebileceğini gösteren araştırmalar mevcuttur. 

Sindirim sistemi

Bu yağ, enflamasyon ile savaştığı için, enflamatuvar bağırsak hastalıklarına (crohn ve ülseratif kolit) karşı koruyucu olabilir. Zeytinyağının ayrıca sindirim sistemini düzenleyip, kabızlığı iyileştirebileceğine dair çalışmalar mevcuttur. 

Bu da ilginizi çekebilir: Kayısı Yağının Crohn ve Ülseratif Kolit Üzerindeki etkileri

Kalp sağlığı

Zeytinden elde edilen bu yağ kalp ve damar sağlığı için faydalı olabilir. 2014 yılında yapılan bir araştırmaya göre sızma zeytinyağı kolesterol seviyelerini dengeler; inme ve kalp krizi riskini azaltır. 

Akdeniz diyetiyle beslenmek ve bu diyetin önemli bir parçası olan zeytinyağına ağırlık vermek damar sertliği olarak bilinen ateroskleroz riskini de azaltabilir. Damar sertliği kalp krizi ve inme riskini arttırdığı için önlenmesi ve iyileştirilmesi önemlidir.

Diyabet

Diyetlerinde zeytinyağına ağırlık verenlerin diyabet hastalığına yakalanma riski daha düşük olabilir. Ayrıca araştırmalar zeytinyağının diyabet hastalarında kan şekeri kontrolünü katkıda bulunabileceğini gösteriyor.

Örneğin 2000 yılında yapılan bir araştırmada oleik asitten zengin zeytinyağı ağırlıklı diyet ile linoleik asitten zengin diyetler kıyaslanmıştır. Araştırma neticesinde, açlık kan şekeri ve insülin seviyelerinin, oleik asitten zengin zeytinyağı diyeti ile beslenenlere göre linoleik asitten zengin diyetle beslenenlerde daha yüksek olduğu görülmüştür.

Bu araştırmada, plazma kolesterol ve kötü kolesterol de denilen LDL kolesterol seviyelerinin de linoleik asit diyetinde anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu araştırmaya dayanarak zeytinyağının hem diyabet hem de kalp damar sağlığı için faydalı olduğu sonucunu rahatlıkla çıkartabiliriz.

Benzer yazılar: Diyabetin Yol Açtığı Cinsel Bozukluklar ve Bunlarla Baş Etme Yolları

Metabolik sendrom

Metabolik sendrom kalp damar hastalıkları ve tip 2 diyabet riskini arttıran ve bir arada bulunan bir dizi rahatsızlıktır. Bu rahatsızlıklar, yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri seviyeleri ve normalden yüksek kolesterol ve trigliserit seviyeleridir.

Yapılan bilimsel araştırmalar, zeytinyağının ve içerisinde bulunan polifenollerin, metabolik sendrom riskini azalttığı, kan şekeri ve tansiyon seviyelerini iyileştirdiği, ve kötü kolesterol de denilen LDL kolesterol seviyelerini azalttığını göstermektedir.

Demans

Demans, çeşitli bilişsel gerileme semptomlarının eşlik ettiği ve birden fazla farklı türü olan nörodejeneratif hastalıkların genel adıdır. Halk arasında bunama olarak da bilinen bu hastalık, yaşlanma ile birlikte artmakla beraber yaşlılığın doğal bir sonucu olarak da görülmez.

Benzer yazılar: Demansın İlk Belirtileri Nelerdir? Demansın 8 işareti

Zeytinyağının hafızayı güçlendirdiğini ve demans ve bir bunama türü olan Alzheimer riskini azaltabileceğini gösteren ve bu konuyu inceleyen çalışmalar mevcuttur. Örneğin, Annals of Clinical and Translational Neurology dergisinde yayınlanan bir araştırmada sızma zeytinyağının düzenli olarak tüketildiği takdirde hafıza ve öğrenme yeteneğinin korunduğu ve beyinde amiloid-beta plaklarının ve nörofibriler birikimlerin azaldığı gösterilmiştir. Bu faktörler Alzheimer hastalığı ile ilişkili olduğu için zeytinyağının, Alzheimer için faydalı olabileceği belirtilir.

Diğer

  • Zeytinyağı meme kanseri riskini bir miktar azaltabilir. Bazı araştırmalarda zeytinyağından zengin beslenen kadınlarda meme kanseri riskinin biraz azaldığı tespit edilmiştir.
  • 2013 yılında fareler üzerinde yapılan bilimsel bir araştırmaya göre, zeytinyağı, içerisindeki linoleik asit nedeniyle depresyon riskini azaltabilir. Ancak bu araştırma, zeytinyağının depresyonu önlemek için kullanılabileceğini veya depresyon tedavisinde etkinlik gösterebileceğini göstermemektedir.
  • Zeytinyağı ağırlıklı Akdeniz diyeti ile beslenmek kilo vermeyi kolaylaştırabilir.

Zeytinyağı zararları

Zeytinyağı nadiren alerjisi olanlarda, döküntü ve kaşıntı gibi alerjik reaksiyona neden olabilir.

Kan şekerini düşürebilir ve bu da hipoglisemi hastalarında olumsuz etkilere neden olabilir. 

Sızma zeytinyağı sağlıklı bir yağdır fakat kalorisi yüksektir. Bu nedenle aşırıya kaçılmaması tavsiye edilir. Her ne kadar sağlıklı bir yağ olsa da fazla miktarda tüketildiğinde her şey gibi yarardan çok zarar getirebilir.

Riviera zeytinyağı; sızma zeytinyağı kadar sağlıklı değildir ve bir dizi sağlık sorununa neden olabilir. Bitkisel yağlarınızın soğuk sıkım yöntemiyle üretilmiş olmasına dikkat ediniz.

Zeytinyağı etkileşimleri

Zeytinyağı kan şekerini düşürebileceği için diyabet ilaçlarıyla etkileşime girebilir. Bunun nedeni diyabet ilaçlarının da kan şekerini düşürmesidir.

Zeytinyağı tansiyonu da düşürebilir. Yüksek tansiyon hastaları tansiyonlarını düşürmek için ilaç kullanıyorlarsa bu yağı tüketimlerinden ötürü tansiyonları çok fazla düşebilir.

Kaynakça

Monounsaturated Fats From Plant and Animal Sources in Relation to Risk of Coronary Heart Disease Among US Men and Women / Effects of Olive Oil Phenolic Compounds on Inflammation in the Prevention and Treatment of Coronary Artery Disease / Olive oil intake and risk of cardiovascular disease and mortality in the PREDIMED Study / Dietary unsaturated fatty acids in type 2 diabetes: higher levels of postprandial lipoprotein on a linoleic acid-rich sunflower oil diet compared with an oleic acid-rich olive oil diet / Extra‐virgin olive oil ameliorates cognition and neuropathology of the 3xTg mice: role of autophagy / Olive oil in the prevention and management of type 2 diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis of cohort studies and intervention trials / Extra-virgin olive oil for potential prevention of Alzheimer disease / Olive Polyphenols and the Metabolic Syndrome / High Oleic Acid Peanut Oil and Extra Virgin Olive Oil Supplementation Attenuate Metabolic Syndrome in Rats by Modulating the Gut Microbiota / Role of Monoaminergic System in the Etiology of Olive Oil Induced Antidepressant and Anxiolytic Effects in Rats

YORUM YAP

Lütfen bir yorum yaz
Lütfen isminizi girin